[POMPONIUS libro undecimo epistularum. ] §40.4.61.prScio quosdam efficere uolentes, ne serui sui umquam ad libertatem perueniant, hactenus scribere solitos: 'Stichus cum moretur, liber esto'.
[폼포니우스, 《서간집》 제11권.] 나는 자신의 노예들이 결코 자유에 이르지 못하게 하기를 바라는 어떤 이들이 지금까지 "스티쿠스는 죽어갈 때 자유로울지어다"라고 적는 습관이 있었다는 것을 알고 있다.
sed et Iulianus ait libertatem, quae in ultimum uitae tempus conferatur, nullius momenti esse, cum testator impediendae magis quam dandae libertatis gratia ita scripsisse intellegitur.
그러나 율리아누스는 생애의 마지막 순간으로 미루어지는 자유는 아무런 효력이 없다고 말한다. 왜냐하면 유언자는 자유를 주기 위해서라기보다 방해하기 위해 그렇게 쓴 것으로 이해되기 때문이다.
et ideo etiam si ita sit scriptum: 'Stichus si in Capitolium non ascenderit, liber esto', nullius momenti hoc esse, si apparet in ultimum uitae tempus conferri libertatem testatorem uoluisse, nec Mucianae cautioni locum esse.
그리고 그렇기 때문에 비록 "스티쿠스가 카피톨리움에 올라가지 않는다면 자유로울지어다"라고 기록되어 있더라도, 유언자가 자유를 생애의 마지막 순간으로 미루기를 원했다는 사실이 명백하다면, 이것은 아무런 효력이 없으며 무키우스적 담보를 적용할 여지도 없다.
§40.4.61.1Et si ita in testamento scriptum fuerit 'Stichus, si Capuam ierit, liber esto', aliter liberum non esse, quam si Capuam ierit.
또한 만약 유언장에 "스티쿠스는 카푸아에 간다면 자유로울지어다"라고 기록되어 있다면, 카푸아에 가지 않는 한 달리 자유롭게 되지 않는다.
§40.4.61.2Hoc amplius Octauenus aiebat, si quis in testamento sub qualibet condicione libertate seruo data ita scripsisset 'ante condicionem nolo eum ab herede liberum fieri', nihil ualere hanc adiectionem.
이에 더하여 옥타베누스는, 만약 어떤 이가 유언장에서 어떤 조건 하에 노예에게 자유를 부여한 후 "조건이 성취되기 전에 상속인에 의해 그가 자유롭게 되는 것을 나는 원치 않는다"라고 썼다 하더라도, 이 부가 조항은 아무런 효력도 없다고 말했다.