[IDEM libro trigesimo tertio digestorum. ] §30.1.82.prNon quocumque modo si legatarii res facta fuerit die cedente, obligatio legati exstinguitur, sed ita, si eo modo fuerit eius, quo auelli non possit.
[동일인, 『학설휘찬』 제33권] 권리확정일에 어떤 방식으로든 수유자의 물건이 되었다고 해서 유증의 채무가 소멸하는 것이 아니라, 그것이 그로부터 떨어져 나갈 수 없는 방식으로 그의 것이 된 경우에만 소멸한다.
ponamus rem, quae mihi pure legata sit, accipere me per traditionem die legati cedente ab eo herede, a quo eadem sub condicione alii legata fuerit: nempe agam ex testamento, quia is status est eius, ut existente condicione discessurum sit a me dominium.
나에게 무조건으로 유증된 물건을, 유증의 권리확정일에, 동일한 물건이 다른 사람에게 조건부로 유증되었던 바로 그 상속인으로부터 내가 인도를 통해 받는다고 가정해 보자. 정녕 나는 유언에 기한 소를 제기할 것인데, 왜냐하면 그 물건의 상태가 조건이 성취되면 소유권이 나로부터 이탈하게 될 상태이기 때문이다.
nam et si ex stipulatione mihi Stichus debeatur et is, cum sub condicione alii legatus esset, factus fuerit meus ex causa lucratina, nihilo minus exsistente condicione ex stipulatu agere potero.
왜냐하면 문답계약에 의해 나에게 스티쿠스가 채무로 되어 있고, 그가 다른 사람에게 조건부로 유증되어 있는 동안에 무상 원인에 의해 나의 것이 되었다 하더라도, 조건이 성취되면 그럼에도 불구하고 나는 문답계약에 기한 소를 제기할 수 있을 것이기 때문이다.
§30.1.82.1Si ex bonis eius, qui rei publicae causa aberat, rem usu adquisierim et ea antequam euinceretur mihi legata sit, deinde postea euincatur, recte ex testamento petam eam mihi dari oportere.
공무로 부재 중이었던 자의 재산으로부터 내가 시효로 물건을 취득했고, 그것이 추탈당하기 전에 나에게 유증되었으며, 그 후에 추탈당했다면, 나는 유언에 기해 그것이 나에게 주어져야 마땅하다고 정당하게 청구할 것이다.
§30.1.82.2Fundus mihi legatus est: proprietatem eius fundi redemi detracto usu fructu: postea uenditor capite minutus est et usus fructus ad me pertinere coepit.
토지가 나에게 유증되었다. 나는 그 토지의 소유권을 사용수익권을 제외하고 매수했다. 그 후 매도인이 인격감등을 당했고 사용수익권이 나에게 귀속되기 시작했다.
si ex testamento egero, iudex tanti litem aestimare debebit, quantum mihi aberit.
만약 내가 유언에 기해 소를 제기한다면, 법관은 나에게 부족한 만큼으로 소송물 가액을 평가해야 한다.
§30.1.82.3MARCELLUS. Idem erit et si partem redemero, pars mihi legata est aut donata: partem enim dumtaxat petere debebo.
마르켈루스. 일부를 매수했고, 일부가 나에게 유증되었거나 증여된 경우에도 마찬가지일 것이다. 왜냐하면 나는 일부만을 청구해야 할 것이기 때문이다.
§30.1.82.4IULIANUS. Quod si legatum mihi est quod ex Pamphila natum erit, ego Pamphilam mercatus sum et ea apud me peperit, non possum uideri partum ex causa lucratiua habere, quia matrem eius mercatus sum: argumentum rei est, quod euicto eo actio ex empto competit.
율리아누스. 그러나 만약 판필라로부터 태어날 자식이 나에게 유증되었고, 내가 판필라를 매수하여 그녀가 나의 처소에서 출산했다면, 나는 그 자식을 무상 원인에 의해 소유한 것으로 보일 수 없다. 왜냐하면 내가 그 어머니를 매수했기 때문이다. 이것의 증거는, 그 자식이 추탈당했을 때 매수인 소송이 인정된다는 점이다.
§30.1.82.5Qui Gaium et Lucium eiusdem pecuniae reos habebat si ita legauerit: 'Quod mihi Gaius debet, id heres meus Sempronio damnas esto dare: quod mihi Lucius debet, id heres meus Maeuio damnas esto dare', eam condicionem heredis sui constituit, ut is necesse habeat alteri actiones suas, alteri litis aestimationem praestare.
동일한 금전에 대해 가이우스와 루키우스를 연대채무자로 두고 있던 자가 다음과 같이 유증했다면, 즉 "가이우스가 나에게 지고 있는 채무를, 내 상속인은 셈프로니우스에게 줄 의무를 진다. 루키우스가 나에게 지고 있는 채무를, 내 상속인은 마에비우스에게 줄 의무를 진다." 그는 자신의 상속인에게, 상속인이 한쪽에는 자신의 소권을, 다른 쪽에는 소송평가액을 제공해야만 하는 그러한 상황을 부과한 것이다.
si tamen uiuus testator Gaio acceptum fecit, necesse est, ut Sempronii et Maeuii legatum inutile sit.
그러나 만약 유언자가 생전에 가이우스에게 채무면제를 해주었다면, 셈프로니우스와 마에비우스의 유증이 무효가 되는 것은 불가피하다.
§30.1.82.6Cum mihi Stichus aut Pamphilus legati fuissent duorum testamentis et Stichum ex altero testamento consecutus fuissem, ex altero Pamphilum petere possum, quia et si uno testamento Stichus aut Pamphilus legati fuissent et Stichus ex causa lucratiua meus factus fuisset, nihilo minus Pamphilum petere possem.
두 사람의 유언에 의해 나에게 스티쿠스 또는 판필라가 유증되었고 내가 한쪽 유언으로부터 스티쿠스를 획득했다면, 나는 다른 쪽 유언으로부터 판필라를 청구할 수 있다. 왜냐하면 비록 하나의 유언에 의해 스티쿠스 또는 판필라가 유증되었고 스티쿠스가 무상 원인에 의해 나의 것이 되었다 하더라도, 그럼에도 불구하고 나는 판필라를 청구할 수 있었을 것이기 때문이다.