[IULIANUS libro trigesimo secundo digestorum. ] §30.1.81.prSi fundum sub condicione legatum heres pendente condicione sub alia condicione alii legasset et post existentem condicionem, quae priore testamento praeposita fuisset, tunc ea condicio, sub qua heres legauerat, exstitisset, dominium a priore legatario non discedit.
[율리아누스 『학설휘찬』 제32권] 만약 조건부로 유증된 토지를 상속인이 그 조건이 계류 중인 동안에 다른 조건 하에서 타인에게 유증했고, 최초의 유언에 규정되었던 조건이 성취된 후에 상속인이 유증한 조건이 성취되었다 하더라도, 소유권은 최초의 수유자로부터 이탈하지 않는다.
§30.1.81.1Si seruo communi res legata fuisset, potest alter dominus agnoscere legatum, alter repellere: nam in hanc causam seruus communis quasi duo serui sunt.
만약 공동 소유의 노예에게 물건이 유증되었다면, 한쪽 주인은 유증을 수락할 수 있고 다른 쪽 주인은 이를 거절할 수 있다. 왜냐하면 이 경우에 공동 노예는 마치 두 명의 노예와 같기 때문이다.
§30.1.81.2'Stichum Sempronio do lego: si Sempronius Stichum intra annum non manumiserit, eundem Stichum Titio do lego'. quaesitum est, quid iuris esset.
'스티쿠스를 셈프로니우스에게 주어 유증한다. 만약 셈프로니우스가 스티쿠스를 1년 이내에 해방하지 않는다면, 동일한 스티쿠스를 티티우스에게 주어 유증한다.' 법적인 효력이 어떻게 되는지 질문되었다.
respondi Sempronium interim totum habiturum et, si quidem intra annum manumississet, liberum eum effecturum: sin autem hoc non fecisset, totum ad Titium pertinere.
나는 셈프로니우스가 당분간 그 전부를 가질 것이며, 만약 그가 1년 이내에 해방했다면 그를 자유롭게 할 것이나, 만약 이를 행하지 않았다면 전부가 티티우스에게 귀속될 것이라고 답변했다.
§30.1.81.3Qui fundum excepto aedificio legat, appellatione aedificii aut superficiem significat aut solum quoque, cui aedificium superpositum est.
건물을 제외하고 토지를 유증하는 자는 '건물'이라는 명칭으로 지상물만을 의미하거나, 또는 그 건물이 세워진 부지 역시 의미한다.
si de sola superficie exceperit, nihilo minus iure legati totus fundus uindicabitur, sed exceptione doli mali posita consequetur heres id, ut sibi habitare in uilla liceat: in quo inerit, ut iter quoque et actum in ea habeat.
만약 지상물만을 제외했다 하더라도, 유증의 권리에 의해 토지 전체가 청구되지만, 악의의 항변이 제기됨으로써 상속인은 자신에게 별장에 거주하는 것이 허용된다는 결과를 얻게 될 것이다. 여기에는 그곳에서의 통행권 및 가축·차량 통행권을 그가 갖는 것도 내포될 것이다.
si uero solum quoque exceptum fuerit, fundus excepta uilla uindicari debebit et seruitus ipso iure uillae debebitur, non secus ac si duorum fundorum dominus alterum legauerit ita, ut alteri seruiret.
그러나 부지 역시 제외된 것이라면, 토지는 별장을 제외하고 청구되어야 하며, 법률상 당연히 별장을 위한 지역권이 부과될 것이다. 이는 두 토지의 소유자가 한쪽 토지를 다른 쪽 토지에 복속하도록 하여 한쪽을 유증한 경우와 다르지 않다.
sed inclinandum est testatorem etiam de solo cogitasse, sine quo aedificium stare non potest.
그러나 유언자가 건물이 그것 없이 서 있을 수 없는 부지 역시 생각했다고 해석하는 쪽으로 기울어져야 한다.
§30.1.81.4Si libertus patronum ex septunce heredem scripserit, alios ex ceteris et ita legauerit: 'quisquis mihi alius ex supra scriptis cum patrono meo heres erit, seruos illum et illum Titio lego, quos aestimo singulos uicenis aureis', intellegendum erit a coherede patroni dumtaxat legatum datum et ideo Titium non amplius quincuncem in seruis uindicare posse.
만약 해방노예가 후원자를 12분의 7의 상속인으로 지정하고, 다른 이들을 나머지 지분의 상속인으로 지정하면서 다음과 같이 유증했다면, 즉 '위에서 적힌 자들 중 나의 후원자와 함께 상속인이 될 다른 사람이 누구이든, 나는 그 사람으로부터 티티우스에게 아무개와 아무개 노예를 유증하며, 나는 그들을 각자 20아우레우스로 평가한다.' 후원자의 공동상속인으로부터만 유증이 행해진 것으로 이해되어야 하며, 따라서 티티우스는 노예들에 대해 12분의 5를 초과하여 청구할 수 없다.
adiectio autem illa 'quos aestimo singulos uicenis aureis' non mutat legati condicionem, si legis Falcidiae rationem habere oporteat: nihilo minus enim uerum pretium seruorum in aestimationem deducetur.
한편 '내가 그들을 각자 20아우레우스로 평가한다'라는 저 덧붙임은, 팔키디우스법의 비율 계산을 고려해야 하는 경우라 할지라도 유증의 성격을 변경하지 않는다. 왜냐하면 그럼에도 불구하고 노예의 진정한 가격이 평가에 반영될 것이기 때문이다.
§30.1.81.5Titio fundum do lego, si heredi meo decem dederit'. si decem heres Titio debuisset et ea Titius accepta ei fecisset, fundum uindicare potest.
'티티우스에게 토지를 주어 유증한다, 만약 그가 내 상속인에게 10을 준다면.' 만약 상속인이 티티우스에게 10을 채무로 지고 있었고 티티우스가 상속인에게 이를 면제해 주었다면, 토지를 청구할 수 있다.
§30.1.81.6Si Titius, cui Stichus legatus fuerat, antequam sciret ad se legatum pertinere, decesserit et eundem Seio legauerit et heres Titii legatum non repudiauerit, Stichum Seius uindicabit.
만약 스티쿠스를 유증받았던 티티우스가 그 유증이 자신에게 속한다는 것을 알기 전에 사망했고, 동일한 노예를 세이우스에게 유증했으며, 티티우스의 상속인이 유증을 거절하지 않았다면, 세이우스가 스티쿠스를 청구할 것이다.
§30.1.81.7Si pater familias ab impubere filio Titio fundum legauerit et a substituto eundem eidem Titio et pupillus patri heres exstiterit: siue uindicauerit Titius legatum siue repudiauerit, quamuis filius impubes decesserit, a substituto uindicare non poterit.
만약 가주가 미성년 아들의 부담으로 티티우스에게 토지를 유증하고, 예비상속인의 부담으로도 동일한 토지를 동일한 티티우스에게 유증했으며, 피후견인이 아버지의 상속인이 되었다면, 티티우스가 유증을 청구했든 거절했든 간에, 비록 미성년 아들이 사망했다 하더라도 예비상속인으로부터 청구할 수는 없다.
hoc enim, quod rursus a substituto legatur, perinde habendum est ac si repetita legata essent.
왜냐하면 예비상속인으로부터 다시 유증된 이것은 마치 유증이 중복된 것처럼 취급되어야 하기 때문이다.
quare et si pure a filio, sub condicione a substituto legatum fuerit, perinde omnia seruabuntur ac si tantum a filio legatum fuisset: contra autem si a filio sub condicione, a substituto pure legatum fuerit et pupillus pendente condicione decesserit, ex substitutione sola legatum ualebit.
따라서 아들로부터는 무조건으로, 예비상속인으로부터는 조건부로 유증되었다 하더라도, 모든 것은 마치 아들로부터만 유증된 것처럼 유지될 것이다. 반대로 아들로부터는 조건부로, 예비상속인으로부터는 무조건으로 유증되었고 피후견인이 조건 계류 중에 사망했다면, 예비상속으로부터의 유증만이 효력을 가질 것이다.
§30.1.81.8His uerbis 'Lucio et Titio eorumue cui fundum do lego' utiliter legatur et, si utrique uixerint, utrique, si alter, alteri debebitur.
'루키우스와 티티우스, 또는 그들 중의 어느 한 사람에게 토지를 주어 유증한다'라는 말로 유효하게 유증되며, 만약 두 사람 모두 생존해 있다면 두 사람 모두에게, 만약 한 사람만 생존해 있다면 그 한 사람에게 채무가 부과될 것이다.
§30.1.81.9Cum statuliber sub condicione legatus est et pendente condicione legati condicio statutae libertatis deficit, legatum utile fit: nam sicut statuta libertas tunc peremit legatum, cum uires accipit, ita legatum quoque non ante peremi potest, quam dies cesserit eius.
조건부 해방 노예가 조건부로 유증되고 유증의 조건이 계류 중인 동안 규정된 해방의 조건이 불성취되면 유증은 유효해진다. 왜냐하면 규정된 자유가 그것이 효력을 얻을 때 유증을 소멸시키는 것과 마찬가지로, 유증 역시 그 권리가 확정되기 전에는 소멸될 수 없기 때문이다.
§30.1.81.10A filio impubere legatus et a substituto liber esse iussus, si quidem pupillus ad pubertatem peruenerit, ab eo cui legatus fuerat uindicabitur: mortuo uero pupillo libertas competit.
미성년 아들의 부담으로 유증되고 예비상속인에 의해 자유롭게 되도록 명령받은 노예는, 만약 피후견인이 성년에 도달한다면 유증받은 자에 의해 청구될 것이다. 그러나 피후견인이 사망한다면 자유가 인정된다.
longe magis hoc seruari conueniet, si idem seruus sub condicione ab impubere legatus fuerit et pendente condicione filius intra pubertatem decesserit.
동일한 노예가 미성년 아들의 부담으로 조건부로 유증되었고, 그 조건이 계류 중인 동안 아들이 성년에 도달하기 전에 사망한 경우에는 이 원칙이 훨씬 더 당연히 준수되어야 한다.