Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §28.6.10.pr-28.6.10.7

미성년자 예비상속의 요건과 생존 대행자의 지분

9271개 구절 중 4282번째 · 라틴어

요약

울피아누스는 미성년 자녀에 대한 예비상속지정(pupillary substitution)의 다양한 법적 쟁점들, 즉 여러 예비상속인 중 생존자의 지분 귀속, 필요상속인의 지정 조건, 유산의 불가분성, 입양된 미성년자의 재산 제한, 그리고 자신에 대한 예비상속지정이 무효가 되는 요건 등을 논한다.

[ULPIANUS libro quarto ad Sabinum. ] §28.6.10.prSed si plures sint ita substituti: 'quisquis mihi ex supra scriptis heres erit', deinde quidam ex illis, posteaquam heredes exstiterint patri, obierunt, soli superstites ex substitutione heredes existent pro rata partium, ex quibus instituti sint, nec quicquam ualebit ex persona defunctorum.
[울피아누스, 사비누스 주석 제4권에서.] 그러나 만일 다음과 같이 여러 사람이 예비상속인으로 지정되었다면, 즉 “위에 기재된 자들 중 나에게 상속인이 되는 자는 누구든지(아들의 예비상속인이 되어라)”라고 되어 있고, 그 후 그들 중 일부가 아버지의 상속인이 된 후에 사망했다면, 예비상속지정에 따라 생존해 있는 자들만이 자신들이 상속인으로 지정되었던 지분의 비율에 따라 상속인이 되며, 사망한 자들의 인격으로부터는 아무런 효력도 발생하지 않는다.
§28.6.10.1Quos possum heredes mihi facere necessarios, possum et filio, ut seruum meum et fratrem suum, quamuis in rebus humanis nondum sit: postumus igitur erit fratri heres necessarius.
나에게 필요상속인으로 만들 수 있는 자는, 비록 그가 아직 이 세상에 존재하지 않더라도, 아들에게도 마찬가지로 필요상속인으로 만들 수 있다. 예를 들어 나의 노예이자 그의 형제인 자가 그러하다. 따라서 유복자(사후출생자)는 형제에게 필요상속인이 될 것이다.
§28.6.10.2Filio impuberi heredi ex asse instituto substitutus quis est: exstitit patri filius heres: an possit substitutus separare hereditates, ut filii habeat, patris non habeat? non potest, sed aut utriusque debet hereditatem habere aut neutrius: iuncta enim hereditas coepit esse.
어떤 사람이 단독상속인으로 지정된 미성년 아들의 예비상속인으로 지정되었다. 아들은 아버지의 상속인이 되었다. 이 예비상속인은 아들의 유산은 취하고 아버지의 유산은 취하지 않는 방식으로 유산을 분리할 수 있는가? 할 수 없으며, 양쪽의 유산을 모두 취하거나 둘 다 취하지 않아야 한다. 왜냐하면 유산은 결합된 것이 되었기 때문이다.
§28.6.10.3Idemque est, si pater me heredem scripserit ex parte et filium ex parte et ego patris hereditatem repudiauero: nam neque filii hereditatem habere possum.
만약 아버지가 나를 일부 상속인으로 지정하고 아들을 일부 상속인으로 지정했으며, 내가 아버지의 유산을 포기한 경우에도 마찬가지이다. 왜냐하면 나는 아들의 유산도 취할 수 없기 때문이다.
§28.6.10.4Si ex asse heres institutus, filio exheredato substitutus repudiauerit patris hereditatem, cum non haberet substitutum, non poterit filii adire: nec enim ualet filii testamentum, nisi patris fuerit adita hereditas: nec enim sufficit ad secundarum tabularum uim sic esse factum testamentum, ut ex eo adiri hereditas possit.
만약 단독상속인으로 지정되고 폐제된 아들의 예비상속인으로 지정된 자가, 자신에게 예비상속인이 없는 상태에서 아버지의 유산을 포기했다면, 그는 아들의 유산을 승인할 수 없다. 왜냐하면 아버지의 유산이 승인되지 않으면 아들의 유언은 효력을 가질 수 없기 때문이다. 또한 그 유언으로부터 유산이 승인될 수 있도록 유언이 작성되었다는 사실만으로는 제2의 유언판으로서의 효력을 갖기에 충분하지 않다.
§28.6.10.5Ad substitutos pupillares pertinent et si quae postea pupillis obuenerint: neque enim suis bonis testator substituit, sed impuberis, cum et exheredato substituere quis possit: nisi mihi proponas militem esse, qui substituit heredem hac mente, ut ea sola uelit ad substitutum pertinere, quae a se ad institutum peruenerunt.
미성년자 예비상속인에게는 그 후에 미성년자에게 귀속된 재산도 귀속된다. 왜냐하면 유언자는 자기 자신의 재산에 대하여 예비상속인을 지정하는 것이 아니라 미성년자의 재산에 대하여 지정하는 것이며, 폐제된 자식에 대해서도 예비상속인을 지정할 수 있기 때문이다. 다만 당신이 나에게 군인의 사례를 제시하는 경우는 예외인데, 그 군인은 자신으로부터 지정상속인에게 전해진 것만을 예비상속에게 귀속시키고자 하는 의도로 예비상속인을 지정한 것이다.
§28.6.10.6In adrogato quoque impubere dicimus ad substitutum eius ab adrogatore datum non debere pertinere ea, quae haberet, si adrogatus non esset, sed ea sola, quae ipse ei dedit adrogator: nisi forte distinguimus, ut quartam quidem, quam omnimodo ex rescripto diui Pii debuit ei relinquere, substitutus habere non possit, superfluum habeat.
미성년인 자장인 입양자(아드로가투스)에 대해서도, 양부(아드로가토르)에 의해 지정된 그의 예비상속인에게는 그가 입양되지 않았더라면 가졌을 재산은 귀속되어서는 안 되며, 양부 자신이 그에게 준 재산만이 귀속되어야 한다고 우리는 말한다. 다만 우리가 구분하여, 신군 피우스의 칙답에 따라 양부가 양자에게 반드시 남겨주어야 했던 4분의 1(피우스의 4분의 1)에 대해서는 예비상속인이 가질 수 없고, 그 초과분(잉여분)에 대해서만 가질 수 있다고 본다면 예외이다.
Scaeuola tamen libro decimo quaestionum putat uel hoc adrogatori permittendum, quae sententia habet rationem.
그러나 스카에볼라는 『의문집』 제10권에서 양부에게 이것마저도 허용되어야 한다고 생각하며, 이 견해는 타당한 이유가 있다.
ego etiam amplius puto et si quid beneficio adrogatoris adquisiit, et haec substitutum posse habere, ut puta adrogatoris amicus uel cognatus ei aliquid reliquit.
나는 한 걸음 더 나아가 양부의 은혜로 취득한 것이 있다면 이 역시 예비상속인이 가질 수 있다고 생각한다. 예를 들어 양부의 친구나 친족이 양자에게 무언가를 남겨준 경우 등이 그러하다.
§28.6.10.7Nemo institutus et sibi substitutus sine causae mutatione quicquam proficit, sed hoc in uno gradu: ceterum si duo sint gradus, potest dici ualere substitutionem, ut Iulianus libro trigesimo digestorum putat: si quidem sic sit substitutus sibi, cum haberet coheredem Titium: 'si Stichus heres non erit, liber et heres esto', non ualere substitutionem: quod si ita: 'si Titius heres non erit, tunc Stichus liber et heres et in eius partem esto', duos gradus esse atque ideo repudiante Titio Stichum liberum et heredem fore.
지정상속인이면서 상황의 변경 없이 자기 자신에게 예비상속인으로 지정된 자는 아무런 이익을 얻지 못하지만, 이는 동일한 단계(순위)에서의 일이다. 그러나 만약 두 단계가 있다면, 율리아누스가 『학설휘찬』 제30권에서 생각하듯이 예비상속지정이 유효하다고 말할 수 있다. 즉, 공동상속인으로 티티우스를 두고 있을 때, 자기 자신에게 “만약 스티쿠스가 상속인이 되지 않는다면, 그는 자유인이자 상속인이 되어라”라고 지정되었다면 그 예비상속지정은 무효이다. 그러나 만약 “만약 티티우스가 상속인이 되지 않는다면, 그때 스티쿠스는 자유인이자 상속인이 되고 그의 지분에 들어가라”고 되어 있다면, 두 단계가 있는 것이므로 티티우스가 포기할 때 스티쿠스는 자유인이자 상속인이 될 것이다.

어휘·문법 주석

  1. 28.6.10.2Filio impuberi heredi ex asse instituto substitutus quis est — 명사·형용사적으로 사용된 'substitutus'(예비상속인으로 지정된 자)에 대하여, 'filio impuberi heredi ex asse instituto' 전체가 여격(관계의 여격)으로서 수식 관계에 있다. 또한 여기서 'quis'는 의문대명사가 아니라 '어떤 사람, 누군가'를 뜻하는 부정대명사로서 법적 가정을 설정하는 독립문을 형성한다.
  2. 28.6.10.4nec enim sufficit ad secundarum tabularum uim sic esse factum testamentum, ut ex eo adiri hereditas possit — 비인칭동사 'sufficit'의 주어는 대격과 부정사 구문인 'sic esse factum testamentum'(유언이 그렇게 작성된 것)이다. 전치사구 'ad secundarum tabularum uim'은 '제2의 유언판의 효력을 위하여'라는 목적·관계를 나타내며, 'ut'절은 결과('그 결과 그것으로부터 유산이 승인될 수 있을 정도로')를 나타낸다.
  3. 28.6.10.6ad substitutum eius ab adrogatore datum non debere pertinere ea, quae haberet, si adrogatus non esset, sed ea sola, quae ipse ei dedit adrogator — 주동사 'dicimus'에 의해 이끌리는 긴 대격과 부정사절이다. 부정사의 주어는 관계절을 수반하는 지시대명사 'ea' 및 'ea sola'이며, 서술어는 'non debere pertinere'(귀속되어서는 안 된다)이다. 'ab adrogatore datum'은 'substitutum'을 수식하는 분사구이다. 'si adrogatus non esset'는 과거의 사실에 반대되는 가정을 나타내는 접속법 과거완료이다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §28.6.10.pr-28.6.10.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:28.6.10.pr-28.6.10.7

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.