[ULPIANUS libro tertio disputationum. ] §23.3.43.prLicet soleat dos per acceptilationem constitui, tamen, si ante matrimonium acceptilatio fuerit interposita nec nuptiae secutae, Scaeuola ait matrimonii causa acceptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligationem: quae sententia uera est.
[울피아누스, 『논의서』 제3권] 지참금은 구두 채무 면제에 의해 설정되는 것이 통례이지만, 그러나 혼인 전에 구두 채무 면제가 행해지고 그 뒤에 혼인이 따르지 않았다면, 혼인을 원인으로 하여 행해진 구두 채무 면제는 혼인이 따르지 않은 경우 무효이며, 따라서 채무는 원래의 자리에 머무른다(존속한다)고 스카에볼라는 말한다. 이 학설은 옳다.
§23.3.43.1Quotiens autem extraneus accepto fert debitori dotis constituendae causa, si quidem nuptiae insecutae non fuerint, liberatio non sequetur: nisi forte sic accepto tulit, ut uelit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est breui manu acceptum a muliere et marito datum: ceterum mulieri per liberam personam condictio adquiri non potest.
그러나 제3자가 지참금을 설정할 목적으로 채무자에게 채무를 면제해 주는 경우, 만약 혼인이 뒤따르지 않았다면 채무의 소멸은 발생하지 않을 것이다. 다만 그 제3자가 여성에게 완전히 증여하기를 원하는 방식으로 면제해 준 경우는 예외이다. 왜냐하면 그 경우에는 여성에 의해 영수되고 (남편에게) 주어진 것이라는 간이인도가 있었다고 믿어지기 때문이다. 그러나 여성은 자유인을 통하여 부당이득반환청구권을 취득할 수 없다.
§23.3.43.2Plane secutis nuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic accepto tulit extraneus, ut ipse, quoquo modo solutum fuerit matrimonium, condictionem habeat: tunc enim non habebit mulier actionem.
명백히, 혼인이 뒤따른 경우에는 혼인이 해소될 때 여성이 지참금의 청구권을 가질 것이다. 다만 제3자가, 혼인이 어떤 방식으로 해소되든 간에 자신이 부당이득반환청구권을 가지도록 면제해 준 경우는 예외이다. 왜냐하면 그 경우에는 여성이 소권을 가지지 못할 것이기 때문이다.
secundum quae constituta dote per acceptilationem et secutis nuptiis is effectus erit dotis exactioni, ut, si quidem pura sit obligatio quae accepto lata est, non ipsa iam restituenda sit, sed soluenda dos secundum sua tempora.
이에 따르면, 구두 채무 면제에 의해 지참금이 설정되고 혼인이 뒤따른 경우, 지참금의 청구에 대해 다음과 같은 효과가 발생할 것이다. 즉, 면제된 채무가 조건 없는 것이었다면 이제 그 채무 자체가 반환되는(부활하는) 것이 아니라, 지참금이 자체의 기한에 따라 지급되어야 한다.
sin uero obligatio in diem fuit nec ante solutum matrimonium dies obligationis praeteriit, restauranda est in diem pristinum obligatio et, si debitum cum satisdatione fuerit, satisdatio renouanda est.
그러나 만약 채무가 기한부였고 혼인이 해소되기 전에 채무의 기한이 도래하지 않았다면, 채무는 원래의 기한으로 복구되어야 하며, 만약 채무가 담보 제공을 동반한 것이었다면 담보는 갱신되어야 한다.
similique modo et si condicionalis fuerit obligatio quae in dotem conuersa est et pendente obligatione diuortium fuerit secutum, uerius obligationem sub eadem condicione restitui debere: sed si condicio exstiterit constante matrimonio, ex die diuortii tempora exactionis numerantur.
이와 마찬가지로, 지참금으로 전환된 채무가 조건부였고 채무가 계류 중인 동안에 이혼이 뒤따랐다면, 채무는 동일한 조건하에 복구되어야 마땅하다는 것이 더 옳다. 그러나 혼인이 지속되는 동안에 조건이 성취되었다면, 이혼한 날부터 청구 기한이 기산된다.