Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §22.1.38.pr-22.1.38.16

대인소송에서의 과실 반환 원칙

9271개 구절 중 3198번째 · 라틴어

요약

대인소송에서 과실 반환의 일반 원칙과 지참금, 비채변제, 사해행위 취소, 점유 금지명령 등 구체적인 사건에서의 과실 반환 및 분배 요건을 다룬다.

[PAULUS libro sexto ad Plautium. ] §22.1.38.prUideamus generali, quando in actione quae est in personam etiam fructus ueniant.
[파울루스, 플라우티우스 주해 제6권.] 대인소송에서 언제 과실 역시 청구의 대상이 되는지 일반적인 관점에서 살펴보자.
§22.1.38.1Et quidem si fundus ob rem datus sit, ueluti dotis causa, et renuntiata adfinitas, fructus quoque restituendi sunt, utique hi qui percepti sunt eo tempore quo sperabatur adfinitas, sed et posteriores, si in re mora fuit, ut ab illo, qui reddere debeat, omnimodo restituendi sunt.
실제로 만약 토지가 어떤 목적으로, 예컨대 지참금의 명목으로 급부되었고 혼인 관계의 약속이 파기되었다면, 과실 역시 반환되어야 한다. 이는 혼인 관계가 기대되던 시기에 수취된 과실은 물론이고, 반환에 지체가 있었던 경우에는 그 이후의 과실 역시 반환의무가 있는 자에 의해 어떻게든 반환되어야 하기 때문이다.
sed et si per mulierem stetit, quo minus nuptiae contrahantur, magis est, ut debeat fructus recipere: ratio autem haec est, quod, si sponsus non conueniebatur restituere fructus, licuerat ei neglegere fundum.
그러나 혼인이 체결되지 못한 것에 대해 여자의 쪽에 책임이 있는 경우라 하더라도, 그녀가 과실을 반환받아야 한다는 것이 더 유력한 견해이다. 그 이유는 만약 약혼자가 과실을 반환하도록 소송을 당하지 않는다면, 그가 토지를 방치하는 것이 허용되었을 것이기 때문이다.
§22.1.38.2Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus quoque repetere debeo.
또한, 만약 내가 채무 없는 토지를 지급하고 이를 반환 청구하는 경우, 나는 과실 역시 반환 청구해야 한다.
§22.1.38.3Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus et reualuerit qui donauit atque ita condictio nascatur.
사인증여로서 토지가 증여되었고 증여자가 회복되어 이로써 부당이득반환청구권이 발생하는 경우에도 마찬가지이다.
§22.1.38.4In Fabiana quoque actione et Pauliana, per quam quae in fraudem creditorum alienata sunt reuocantur, fructus quoque restituuntur: nam praetor id agit, ut perinde sint omnia, atque si nihil alienatum esset: quod non est iniquum (nam et uerbum 'restituas', quod in hac re praetor dixit, plenam habet significationem), ut fructus quoque restituantur.
파비아누스 소송 및 파울리아누스 소송에서도—이를 통해 채권자들을 사해하여 처분된 재산이 취소되는 것인데—과실 역시 반환된다. 왜냐하면 법무관은 모든 것을 마치 아무것도 처분되지 않은 것처럼 되돌려 놓고자 하기 때문이다. 그리고 과실 역시 반환되는 것은 불공정하지 않다(왜냐하면 이 일에 관하여 법무관이 말한 '반환하라'라는 말은 완전한 의미를 지니고 있기 때문이다).
§22.1.38.5Et ideo cum restitui praetor uult, ueluti in interdicto unde ui, etiam fructus sunt restituendi.
그러므로 법무관이 반환을 원하는 경우, 예컨대 폭력탈취에 관한 점유회수의 금지명령에서 그러하듯이, 과실 역시 반환되어야 한다.
§22.1.38.6Item si ui metusue causa rem tradam, non aliter mihi restituisse uidetur, quam si fructus mihi restituat: nec mora mea mihi aliquid aufert.
또한, 만약 내가 폭력이나 경외로 인해 물건을 인도한 경우, 상대방이 나에게 과실을 반환하는 것이 아니라면 나에게 반환한 것으로 여겨지지 않는다. 그리고 나의 지체가 나에게서 어떤 것을 빼앗아 가지는 않는다.
§22.1.38.7Si actionem habeam ad id consequendum quod meum non fuit, ueluti ex stipulatu, fructus non consequar, etiamsi mora facta sit: quod si acceptum est iudicium, tunc Sabinus et Cassius ex aequitate fructus quoque post acceptum iudicium praestandos putant, ut causa restituatur, quod puto recte dici.
만약 내가 내 것이 아니었던 것을 획득하기 위한 소송을, 예컨대 문답계약에 기하여 제기하는 경우, 비록 지체가 발생하였다 하더라도 나는 과실을 획득하지 못한다. 하지만 소송이 인계된 후에는, 사비누스와 카시우스는 형평에 따라 소송 인계 후의 과실 역시 급부되어야 원상태가 복구된다고 보고 있으며, 이것이 올바른 견해라고 생각한다.
§22.1.38.8Ex causa etiam emptionis fructus restituendi sunt.
매매의 원인에 의해서도 과실은 반환되어야 한다.
§22.1.38.9Sed in societatibus fructus communicandi sunt.
그러나 조합에서는 과실은 분배되어야 한다.
§22.1.38.10Si possessionem naturalem reuocem, proprietas mea manet, uideamus de fructibus.
만약 내가 자연적 점유를 회수하는 경우, 나의 소유권은 유지되는데, 과실에 대해 살펴보자.
et quidem in deposito et commodato fructus quoque praestandi sunt, sicut diximus.
실제로 기탁 및 사용대차에서는 우리가 말한 바와 같이 과실 역시 급부되어야 한다.
§22.1.38.11In interdicto quoque quod ui aut clam magis est, ut omnis causa et fructus restituantur.
폭력 또는 은비에 의한 행위에 관한 금지명령에서도 모든 사태와 과실이 반환되어야 한다는 것이 더 유력한 견해이다.
§22.1.38.12Ante matrimonium quoque fructus percepti dotis fiunt et cum ea restituuntur.
혼인 전에 수취된 과실도 지참금이 되며, 지참금과 함께 반환된다.
§22.1.38.13Eadem ratio est in fructibus praediorum urbanorum.
도시 부동산의 과실에 대해서도 동일한 논리가 적용된다.
§22.1.38.14Item si diuidere fundum tecum uelim, tu nolis et colam, an fructus diuidi debeant post deductionem impensarum? et puto diuidendos.
또한, 만약 내가 당신과 토지를 분할하고 싶은데 당신은 원하지 않아 내가 경작한 경우, 비용을 공제한 후에 과실이 분할되어야 하는가? 나는 분할되어야 한다고 생각한다.
§22.1.38.15In ceteris quoque bonae fidei iudiciis fructus omnimodo praestantur.
그 밖의 선의소송에서도 과실은 어떻게든 급부된다.
§22.1.38.16Si dos praelegata fuerit, ante nuptias percepti fructus in causa legati ueniunt.
만약 지참금이 선유증된 경우, 혼인 전에 수취된 과실은 유증의 대상에 포함된다.

어휘·문법 주석

  1. §22.1.38.prgenerali — 명사의 생략(예: `disputatione` '논의' 또는 `ratione` '이유, 논리'의 여격·탈격) 또는 부사적 용법으로 보아 "일반적으로" 혹은 "일반론에 있어서"로 해석된다.
  2. §22.1.38.1per mulierem stetit, quo minus — 비인칭 표현인 `per aliquem stat`(~의 탓이다, ~에게 책임이 있다)에 부정의 의미를 내포하는 접속법 종속절을 이끄는 `quominus`(~하지 않도록)가 결합한 구문으로, "혼인 불성립의 책임이 여자에게 있다"는 것을 의미한다.
  3. §22.1.38.1si sponsus non conueniebatur ... licuerat — 이 조건문에서 귀결절의 동사에 비인칭 허용 표현인 `licuerat`(직설법 과거완료)가 사용되었다. 이는 가능성이나 필요, 허용을 나타내는 동사가 반실가상 조건문에서 접속법 대신 직설법으로 쓰이는 라틴어 문법 규칙에 따른 것이다.
  4. §22.1.38.4atque si nihil alienatum esset — 접속사 `atque si`(~인 것처럼)는 비유적 비교 가정을 나타내며, 접속법 과거완료 `alienatum esset`를 동반하여 과거의 사실(실제로는 처분되었다는 점)과 반대되는 상황을 가정한다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §22.1.38.pr-22.1.38.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:22.1.38.pr-22.1.38.16

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.