[PAPINIANUS libro secundo quaestionum. ] §22.1.1.prCum iudicio bonae fidei disceptatur, arbitrio iudicis usurarum modus ex more regionis ubi contractum est constituitur, ita tamen, ut legi non offendat.
[파피니아누스, 질문집 제2권] 신의성실의 소송으로 다투어질 때, 이자의 비율은 계약이 체결된 지역의 관습에 따라 재판관의 재량으로 정해진다. 다만, 법률에 위반되지 않아야 한다.
§22.1.1.1Socius si ideo condemnandus erit, quod pecuniam communem inuaserit uel in suos usus conuerterit, omnimodo etiam mora non interueniente praestabuntur usurae.
동업자가 공동의 금전을 횡령하거나 자신의 용도로 전용했다는 이유로 패소 판결을 받아야 하는 경우, 지체가 개입하지 않았더라도 어떠한 경우에나 이자가 지급되어야 한다.
§22.1.1.2Nec tamen iudex iudicii bonae fidei recte iubebit interponi cautiones, ut, si tardius sententiae condemnatus paruerit, futuri temporis pendantur usurae, cum in potestate sit actoris iudicatum exigere.
그러나 신의성실 소송의 재판관이, 패소 판결을 받은 자가 판결에 따르는 것이 늦어질 경우 장래 기간의 이자가 지급되도록 보증을 세우도록 명하는 것은 옳지 않다. 판결의 집행을 청구하는 것은 원고의 권한 내에 있기 때문이다.
PAULUS notat: quid enim pertinet ad officium iudicis post condemnationem futuri temporis tractatus?
파울루스는 주목한다. 판결 후 장래 기간의 처리가 어찌하여 재판관의 직무에 속하겠는가?
§22.1.1.3PAPINIANUS. Circa tutelae restitutionem pro fauore pupillorum latior interpretatio facta est: nemo enim ambigit hodie, siue iudex accipiatur, in diem sententiae, siue sine iudice tutela restituatur, in eum diem quo restituit usuras praestari.
파피니아누스. 후견 재산의 반환에 관하여 피후견인의 이익을 위해 더 넓은 해석이 행해졌다. 즉, 재판관이 선임되는 경우에는 판결일까지, 재판관 없이 후견 재산이 반환되는 경우에는 그 반환한 날까지 이자가 지급되어야 한다는 점에 대해 오늘날 아무도 의심하지 않는다.
plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultro conuenerit et pecuniam optulerit eamque obsignatam deposuerit, ex eo tempore non praestabit usuras.
다만, 후견인이 후견 소송으로 다투기를 꺼리는 상대방에게 스스로 다가가 금전을 제공하고 이를 봉인하여 공탁한 경우, 그 이후로는 이자를 지급하지 않는다.