[POMPONIUS libro uicesimo secundo ad Sabinum. ]
[폼포니우스 『사비누스 주해』 제22권으로부터] 귀하는 저에게, 제가 백토를 캐낸 자리를 다시 메운다는 조건 하에, 귀하의 토지에서 백토를 캐내는 것을 허락하였습니다.
§19.5.16.prPermisisti mihi cretam eximere de agro tuo ita, ut eum locum, unde exemissem, replerem: exemi nec repleo: quaesitum est, quam habeas actionem.
저는 캐냈으나 메우지 않고 있습니다. 귀하가 어떤 소송을 제기할 수 있는지 질문되었습니다.
sed certum est ciuilem actionem incerti competere: si autem uendidisti cretam, ex uendito ages.
그러나 불특정물에 대한 시민법상의 소송이 인정된다는 것은 확실합니다. 하지만 만약 귀하가 백토를 판매하였다면, 귀하는 매도 소송을 제기할 것입니다.
quod si post exemptionem cretae repleuero nec patieris me cretam tollere tu, agam ad exhibendum, quia mea facta est, cum uoluntate tua exempta sit.
반면에 만약 백토를 캐낸 후에 제가 그 자리를 메웠음에도 귀하가 저로 하여금 백토를 가져가는 것을 허락하지 않는다면, 저는 제출 소송을 제기할 것인데, 왜냐하면 그것은 귀하의 의사에 따라 캐내어진 이상 저의 소유가 되었기 때문입니다.
§19.5.16.1Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo et fructus tollerem: seui nec pateris me fructus tollere.
귀하는 저에게 귀하의 토지에 파종하고 수확물을 수취할 것을 허락하였습니다. 저는 파종하였으나 귀하는 저로 하여금 수확물을 수취하는 것을 허락하지 않고 있습니다.
nullam iuris ciuilis actionem esse Aristo ait: an in factum dari debeat, deliberari posse: sed erit de dolo.
아리스토는 시민법상의 소송은 아무것도 존재하지 않는다고 말합니다. 사실에 바탕을 둔 소송이 제공되어야 하는지에 대해서는 심리해 볼 수 있으나, 사기 소송이 인정될 것입니다.