[POMPONIUS libro tricensimo quinto ad Sabinum. ] §13.7.8.prSi necessarias impensas fecerim in seruum aut in fundum, quem pignoris causa acceperim, non tantum retentionem, sed etiam contrariam pigneraticiam actionem habebo: finge enim medicis, cum aegrotaret seruus, dedisse me pecuniam et eum decessisse, item insulam fulsisse uel refecisse et postea deustam esse, nec habere quod possem retinere.
[폼포니우스, 사비누스 주석 제35권] 만일 내가 질권의 목적으로 인도받은 노예나 토지에 대하여 필요비를 지출하였다면, 나는 유치권을 가질 뿐만 아니라, 반대 질권소송 역시 제기할 수 있다. 예를 들어, 노예가 병들었을 때 내가 의사들에게 돈을 지급하였으나 그 후 노예가 사망하였다거나, 또는 공동주택을 지탱하거나 수리하였으나 그 후 불타버려서, 내가 유치할 수 있는 것을 아무것도 가지지 못하게 되었다고 가정해 보라.
§13.7.8.1Si pignori plura mancipia data sint, et quaedam certis pretiis ita uendiderit creditor ut euictionem eorum praestaret, et creditum suum habeat, reliqua mancipia potest retinere, donec ei caueatur, quod euictionis nomine promiserit, indemnem eum futurum.
만일 여러 명의 노예가 질물로 제공되었고, 채권자가 그 중 일부를 추탈담보를 이행하는 방식으로 특정 가격에 매각하였으며, 자신의 채권을 변제받았다 하더라도, 그가 추탈의 명목으로 약정한 것에 대하여 손해를 입지 않을 것임이 보증될 때까지는, 남은 노예들을 유치할 수 있다.
§13.7.8.2Si unus ex heredibus debitoris portionem suam soluerit, tamen tota res pignori data uenire poterit, quemadmodum si ipse debitor portionem soluisset.
만일 채무자의 상속인 중 한 명이 자신의 지분을 변제하였다 하더라도, 채무자 자신이 지분을 변제한 경우와 마찬가지로, 질물로 제공된 물건 전체가 여전히 매각될 수 있다.
§13.7.8.3Si annua bima trima die triginta stipulatus acceperim pignus pactusque sim, ut nisi sua quaque die pecunia soluta esset, uendere eam mihi liceret, placet, antequam omnium pensionum dies ueniret, non posse me pignus uendere, quia eis uerbis omnes pensiones demonstrarentur: nec uerum est sua quaque die non solutam pecuniam, antequam omnes dies uenirent, sed omnibus pensionibus praeteritis, etiamsi una portio soluta non sit, pignus potest uenire.
만일 내가 1년, 2년, 3년의 기한으로부터 30일 이내에 지급받기로 문답계약하고 질권을 인수하면서, 각각의 기일에 돈이 지급되지 않는다면 내가 이를 매각하는 것이 허용된다고 합의하였다면, 모든 분할지급의 기일이 도래하기 전에는 내가 질물을 매각할 수 없다고 보는 것이 타당하다. 왜냐하면 그러한 문구에 의해서는 모든 분할지급이 지칭되기 때문이다. 그리고 모든 기일이 도래하기 전에 '각각의 기일에 돈이 지급되지 않은 것'이 되는 것은 아니며, 모든 분할지급 기일이 경과한 후에 비록 한 부분의 지분만이 지급되지 않았다 하더라도 질물이 매각될 수 있다.
sed si ita scriptum sit: 'si qua pecunia sua die soluta non erit', statim competit ei pacti conuentio.
그러나 만일 "만일 어떠한 돈이든 그 기일에 지급되지 않는다면"이라고 기록되어 있었다면, 즉시 그에게 합의에 기한 권리가 발생한다.
§13.7.8.4De uendendo pignore in rem pactio concipienda est, ut omnes contineantur: sed et si creditoris dumtaxat persona fuerit comprehensa, etiam heres eius iure uendet, si nihil in contrarium actum esset.
질물 매각에 관한 합의는 모든 사람을 포함하도록 대물적으로 작성되어야 한다. 그러나 설령 채권자 개인의 인격에 한하여 규정되어 있었다 하더라도, 달리 반대되는 약정이 없는 한 그의 상속인 또한 법적으로 질물을 매각할 수 있다.
§13.7.8.5Cum pignus ex pactione uenire potest, non solum ob sortem non solutam uenire poterit, sed ob cetera quoque, ueluti usuras et quae in id impensa sunt.
합의에 의하여 질물이 매각될 수 있는 경우, 원본의 미지급뿐만 아니라 다른 원인, 예컨대 이자 및 그 질물에 지출된 비용을 위해서도 매각될 수 있다.