Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §1.2.2.21-1.2.2.31

10인관의 몰락과 안찰관 및 법무관 등 관직의 발전

9271개 구절 중 16번째 · 라틴어

요약

이 청크는 안찰관, 재무관, 법무관 및 다양한 소정무관들과 같은 로마의 여러 관직들의 기원과 변천을 기술하며, 베르기니아의 비극으로 촉발된 10인관 지배의 붕괴와 공화정 복구 과정을 설명하고 있다.

[POMPONIUS libro singulari enchiridii. ] §1.2.2.21Itemque ut essent qui aedibus praeessent, in quibus omnia scita sua plebs deferebat, duos ex plebe constituerunt, qui etiam aediles appellati sunt.
또한 마찬가지로, 평민들이 자신들의 모든 결의를 제출하는 성전을 관리하는 자들이 존재하도록 하기 위해, 그들은 평민 중에서 두 명을 수립하였으니 이들 역시 안찰관이라 불렸다。
§1.2.2.22Deinde cum aerarium populi auctius esse coepisset, ut essent qui illi praeessent, constituti sunt quaestores, qui pecuniae praeessent, dicti ab eo quod inquirendae et conseruandae pecuniae causa creati erant.
그 후 인민의 국고가 더 풍족해지기 시작했을 때, 이를 관리할 자들이 존재하도록 하기 위해 재정을 주재하는 재무관들이 수립되었으니, 이들은 재정을 조사하고 보존하기 위해 창설되었다는 사실에서 그렇게 불렸다。
§1.2.2.23Et quia, ut diximus, de capite ciuis Romani iniussu populi non erat lege permissum consulibus ius dicere, propterea quaestores constituebantur a populo, qui capitalibus rebus praeessent: hi appellabantur quaestores parricidii, quorum etiam meminit lex duodecim tabularum.
그리고 우리가 말했듯이, 인민의 명령 없이는 로마 시민의 생명에 관한 재판을 행하는 것이 법률상 집정관들에게 허용되지 않았기 때문에, 그 때문에 인민에 의해 형사 사건을 주재할 재무관들이 수립되었으니, 이들은 살인재판재무관이라 불렸으며 이들에 대해서는 12표법 역시 언급하고 있다。
§1.2.2.24Et cum placuisset leges quoque ferri, latum est ad populum, uti omnes magistratu se abdicarent, quo decemuiri constituti anno uno cum magistratum prorogarent sibi et cum iniuriose tractarent neque uellent deinceps sufficere magistratibus, ut ipsi et factio sua perpetuo rem publicam occupatum retineret: nimia atque aspera dominatione eo rem perduxerant, ut exercitus a re publica secederet.
그리고 법률들 역시 제정하기로 결정되었을 때, 모든 이가 정무관직에서 사임할 것이 인민에게 제안되었으며, 이로써 10인관들이 수립되었는데, 이들은 1년 동안 자의로 정무관직을 연장하고 불법적인 처사를 행하였으며 그 뒤로 후임 정무관을 보궐 선출하려 하지 않았으니, 이는 자신들과 그들의 파벌이 영구히 국가를 점거하여 유지하기 위함이었다. 그들은 과도하고 가혹한 지배로 사태를 이 지경에 이르게 하였으므로 군대가 국가로부터 철수하게 되었다.
initium fuisse secessionis dicitur Uerginius quidam, qui cum animaduertisset Appium Claudium contra ius, quod ipse ex uetere iure in duodecim tabulas transtulerat, uindicias filiae suae a se abdixisse et secundum eum, qui in seruitutem ab eo suppositus petierat, dixisse captumque amore uirginis omne fas ac nefas miscuisse: indignatus, quod uetustissima iuris obseruantia in persona filiae suae defecisset (utpote cum Brutus, qui primus Romae consul fuit, uindicias secundum libertatem dixisset in persona Uindicis Uitelliorum serui, qui proditionis coniurationem indicio suo detexerat) et castitatem filiae uitae quoque eius praeferendam putaret, arrepto cultro de taberna lanionis filiam interfecit in hoc scilicet, ut morte uirginis contumeliam stupri arceret, ac protinus recens a caede madenteque adhuc filiae cruore ad commilitones confugit.
이 철수의 시초는 어떤 베르기니우스였다고 전해진다. 그는 아피우스 클라우디우스가 자신이 옛 법으로부터 12표법으로 이식했던 법에 반하여, 그의 딸에 대한 점유 선언을 그로부터 빼앗고, 아피우스에 의해 포섭되어 그녀를 노예로 청구한 자의 편을 들어 판결을 내렸으며, 그 처녀에 대한 사랑에 사로잡혀 모든 정의와 불의를 뒤섞어 버렸음을 알아차렸다. 그는 법의 가장 오래된 준수가 자기 딸의 몸에서 무너진 것에 분개하였고 (왜냐하면 로마의 첫 집정관이었던 브루투스는 밀고로써 반역의 음모를 폭로했던 비텔리우스 가문의 노예 빈딕스의 몸에서 자유에 우호적인 점유를 선언했기 때문이다), 딸의 정조가 그녀의 생명보다도 더 우선되어야 한다고 생각하여, 정육점 매대에서 칼을 움켜쥐고 딸을 죽였으니, 이는 물론 처녀의 죽음을 통해 강간의 치욕을 막기 위함이었고, 살해 직후 여전히 딸의 피로 물든 채 즉시 동료 병사들에게로 도망쳤다.
qui uniuersi de Algido, ubi tunc belli gerendi causa legiones erant, relictis ducibus pristinis signa in Auentinum transtulerunt, omnisque plebs urbana mox eodem se contulit, populique consensu partim in carcere necati.
그들 모두는 당시 전쟁을 수행하기 위해 군단들이 머물고 있던 알기두스산으로부터 기존의 장군들을 내버려 둔 채 군기를 아벤티누스 언덕으로 옮겼고, 모든 도시 평민 역시 곧 같은 곳으로 모였으며, 인민의 합의에 의해 10인관들 중 일부는 감옥에서 죽임을 당했다.
ita rursus res publica suum statum recepit.
이리하여 다시 국가는 그 상태를 회복했다。
§1.2.2.25Deinde cum post aliquot annos duodecim tabulae latae sunt et plebs contenderet cum patribus et uellet ex suo quoque corpore consules creare et patres recusarent: factum est, ut tribuni militum crearentur partim ex plebe, partim ex patribus consulari potestate.
그 후 몇 해 뒤에 12표법이 제정되고 평민들이 귀족들과 다투며 자신들의 집단에서도 집정관을 창출하기를 원했으나 귀족들이 거부하였을 때, 집정관 권한을 가진 군사호민관들이 일부는 평민 중에서, 일부는 귀족 중에서 창설되게 되었다.
hique constituti sunt uario numero: interdum enim uiginti || fuerunt, interdum plures, nonnumquam pauciores.
그리고 이들은 다양한 수로 수립되었으니, 어떤 때는 스무 명이었고 어떤 때는 더 많았으며 때로는 더 적기도 했다。
§1.2.2.26Deinde cum placuisset creari etiam ex plebe consules, coeperunt ex utroque corpore constitui.
그 후 평민 중에서도 집정관들을 창출하기로 결정되었을 때, 두 집단 모두에서 수립되기 시작했다.
tunc, ut aliquo pluris patres haberent, placuit duos ex numero patrum constitui: ita facti sunt aediles curules.
그때 귀족들이 무언가 더 많이 가지도록 하기 위해 귀족의 수 중에서 두 명을 수립하기로 결정되었으니, 이리하여 바퀴의자안찰관들이 만들어졌다。
§1.2.2.27Cumque consules auocarentur bellis finitimis neque esset qui in ciuitate ius reddere posset, factum est, ut praetor quoque crearetur, qui urbanus appellatus est, quod in urbe ius redderet.
그리고 집정관들이 이웃 나라들과의 전쟁으로 소집되어 시민사회 내에서 사법을 행할 수 있는 가가 없었을 때, 법무관 역시 창설되기에 이르렀으니, 그는 도시 안에서 사법을 행한다는 점에서 도시법무관이라 불렸다。
§1.2.2.28Post aliquot deinde annos non sufficiente co praetore, quod multa turba etiam peregrinorum in ciuitatem ueniret, creatus est et alius praetor, qui peregrinus appellatus est ab eo, quod plerumque inter peregrinos ius dicebat.
그 후 몇 해 뒤에 외국인들의 많은 군중 역시 시민사회로 들어왔기 때문에 그 법무관 한 명으로는 감당할 수 없게 되자, 또 다른 법무관이 창설되었으니, 그는 대체로 외국인들 사이에서 사법을 행했다는 사실에서 외국인법무관이라 불렸다。
§1.2.2.29Deinde cum esset necessarius magistratus qui hastae praeessent, decemuiri in litibus iudicandis sunt constituti.
그 후 창을 주재할 정무관이 필요해졌을 때, 소송을 재판하기 위한 10인관들이 수립되었다。
§1.2.2.30Constituti sunt eodem tempore et quattuoruiri qui curam uiarum agerent, et triumuiri monetales aeris argenti auri flatores, et triumuiri capitales qui carceris custodiam haberent, ut cum animaduerti oporteret interuentu eorum fieret.
같은 시기에 도로 관리를 담당하는 4인관들과 동·은·금의 주조관인 조폐 3인관들, 그리고 처벌이 행해져야 할 때 그들의 개입으로 행해지도록 감옥의 감시를 맡는 형사 3인관들 역시 수립되었다。
§1.2.2.31Et quia magistratibus uespertinis temporibus in publicum esse inconueniens erat, quinqueuiri constituti sunt cis Tiberim et ultis Tiberim, qui possint pro magistratibus fungi.
그리고 정무관들이 야간 시간대에 공적인 자리에 있는 것은 불편한 일이었기 때문에, 정무관들을 대신하여 직무를 수행할 수 있도록 테베레강 이편과 저편에 5인관들이 수립되었다。

어휘·문법 주석

  1. 1.2.2.24vindicias filiae suae a se abdixisse et secundum eum, qui in seruitutem ab eo suppositus petierat, dixisse — 아피우스 클라우디우스의 불법적인 판결을 고발하는 구절이다. 'vindicias abdicare a se'는 '(아버지 편으로부터의) 점유 청구를 기각하다'를 뜻한다. 'dixisse'(즉 'vindicias dicere')는 '(임시) 점유를 선언하다'를 의미하며, 'secundum eum'(~에게 유리하게)이 이를 수식한다. 'qui...petierat'(아피우스에게 포섭되어 그녀를 노예로 청구한 자)가 'eum'의 선행사이다.
  2. 1.2.2.24in persona Uindicis Uitelliorum serui — 'in persona'에 속격이 이어져 '~의 몸에서' 혹은 '~라는 인물에 있어서'를 나타낸다. 여기서는 노예 빈딕스가 자유를 얻게 되는 법적 절차와, 그를 계기로 행해진 '자유에 우호적인 점유 선언(vindicias secundum libertatem)'의 선례가 베르기니우스 딸의 사건과 대비되고 있다.
  3. 1.2.2.29qui hastae praeessent — 'hastae'는 'praeessent'의 여격 보어이다. 'hasta'(창)는 로마의 100인卒 재판(centumvirale iudicium)의 상징이며, 여기서는 소송을 주재하는 권한을 나타낸다. 관계절('qui...praeessent')은 목적이나 필요한 자격을 나타내기 때문에 접속법이 사용되었다.
  4. 1.2.2.31pro magistratibus fungi — 'fungi' 동사는 통상 탈격을 목적어로 취하지만(탈격 지배 동사), 여기서는 '직무를 대행하다, 수행하다'라는 절대적 의미로 사용되었으며, 'pro magistratibus'(정무관들을 대신하여)라는 전치사구를 동반하고 있다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §1.2.2.21-1.2.2.31. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:1.2.2.21-1.2.2.31

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.