§124.1"
Possum multa tibi veterum praecepta referre,
Ni refugis tenuisque piget cognoscere curas.
“나는 자네에게 고인들의 많은 가르침을 전해줄 수 있네, 자네가 달아나지 않고 사소한 배려를 아는 것을 싫어하지 않는다면.
"
Non refugis autem nec ulla te subtilitas abigit.
” 하지만 자네는 달아나지 않으며, 어떤 미세함도 자네를 쫓아내지 못하네.
Non est elegantiae tuae tam magna sectari secure.
이토록 중대한 일들을 무심하게 추구하는 것은 자네의 품격에 어울리지 않네.
Illud probo, quod omnia ad aliquem profectum redigis et tunc tantum offenderis, ubi summa subtilitate nihil agitur.
내가 좋게 여기는 것은, 자네가 모든 일을 어떤 진보로 환원하며, 극도로 미세하면서도 아무것도 이루어지지 않는 때에만 언짢아한다는 점이네.
Quod ne nunc quidem fieri laborabo.
그런 일이 지금도 일어나지 않도록 나는 노력하겠네.
Quaeritur, utrum sensu conprendatur an intellectu bonum? Huic adiunctum est in mutis animalibus et infantibus non esse.
질문은 이것이네. 선은 감각에 의해 파악되는가, 아니면 지성에 의해 파악되는가? 여기에 덧붙여진 것은, 입을 못 여는 동물들과 영유아들에게는 선이 존재하지 않는다는 점이네.
§124.2Quicumque voluptatem in summo ponunt, sensibile iudicant bonum, nos contra intellegibile, qui illud animo damus.
쾌락을 최고에 두는 자들은 선을 감각적인 것으로 판단하지만, 우리는 반대로 선을 지성적인 것으로 판단하고 그것을 마음에 부여하네.
Si de bono sensus iudicarent, nullam voluptatem reiceremus, nulla enim non invitat, nulla non delectat;
만약 감각이 선에 대해 판단한다면, 우리는 어떤 쾌락도 거부하지 않을 것이네. 유혹하지 않는 쾌락이 없고, 즐겁게 하지 않는 쾌락이 없기 때문이네.
et e contrario nullum dolorem volentes subiremus, nullus enim non offendit sensum.
그리고 반대로 우리는 자발적으로 어떤 고통도 겪지 않을 것이네. 감각을 해치지 않는 고통이 없기 때문이네.
§124.3Praeterea non essent digni reprehensione, quibus nimium voluptas placet quibusque summus est doloris timor.
게다가 쾌락이 과도하게 마음에 드는 자들과 고통에 대한 두려움이 가장 큰 자들은 비난받아 마땅하지 않게 될 것이네.
Atqui inprobamus gulae ac libidini addictos et contemnimus illos, qui nihil viriliter ausuri sunt doloris metu.
하지만 우리는 폭식과 음욕에 빠진 자들을 정죄하고, 고통에 대한 두려움 때문에 남자답게 아무것도 감히 시도하지 못하는 자들을 경멸하네.
Quid autem peccant, si sensibus, id est iudicibus boni ac mali, parent? His enim tradidistis adpetitionis et fugae arbitrium.
하지만 만약 그들이 감각에, 즉 선악의 판단자에 복종하는 것이라면, 무슨 잘못을 저지르는 것인가? 자네들이 감각에 욕구와 회피의 결정권을 넘겨주었으니 말이네.
§124.4Sed videlicet ratio isti rei praeposita est;
하지만 보아하니 이성이 이 일 위에 놓여 있네.
illa quemadmodum de beata vita, quemadmodum de virtute, de honesto, sic et de bono maloque constituit.
이성은 행복한 삶에 대해, 덕에 대해, 고결함에 대해 결정하듯이, 선과 악에 대해서도 결정하네.
Nam apud istos vilissimae parti datur de meliore sententia, ut de bono pronuntiet sensus, obtunsa res et hebes et in homine quam in aliis animalibus tardior.
왜냐하면 저자들에게서는 가장 비천한 부분에 더 우수한 부분에 대한 결정권이 주어져서, 감각이 선에 대해 선언하게 만들기 때문이네. 그러나 감각이란 둔하고 무디며, 인간에게서는 다른 동물들에게서보다 더 느린 것이네.
§124.5Quid si quis vellet non oculis, sed tactu minuta discernere? Subtilior ad hoc acies nulla quam oculorum et intentior daret bonum malumque dinoscere.
만약 누군가가 눈이 아니라 촉각으로 미세한 것들을 분별하려 한다면 어떻겠는가? 이 일에 있어서 눈의 시력보다 더 미세하고 집중된 것은 없으니, 그것이 선과 악을 분별하는 능력을 줄 것이네.
Vides in quanta ignorantia veritatis versetur et quam humi sublimia ac divina proiecerit, apud quem de summo, bono malo, iudicat tactus, "Quemadmodum," inquit, "omnis scientia atque ars aliquid debet habere manifestum sensuque conprehensum, ex quo oriatur et crescat, sic beata vita fundamentum et initium a manifestis ducit et eo, quod sub sensum cadat.
최고선과 선악에 대해 촉각이 판단을 내리는 자가 얼마나 큰 진리에 대한 무지 속에 빠져 있는지, 그리고 얼마나 고상하고 신성한 것들을 땅바닥에 내팽개쳤는지 자네는 보게 될 것이네. 상대는 이렇게 말하네. “마치 모든 학문과 기술이 그것이 발생하고 성장하기 위한 명백하고 감각에 의해 파악되는 어떤 것을 가져야 하듯이, 행복한 삶 역시 그 기초와 시작을 명백한 것과 감각에 속하는 것에서 가져온다.
§124.6Nempe vos a manifestis beatam vitam initium sui capere dicitis. " §124.7Dicimus beata esse, quae secundum naturam sint.
정녕 자네들도 행복한 삶이 명백한 것들로부터 그 시작을 취한다고 말하지 않는가?” 우리는 자연에 부합하는 것들이 행복한 삶의 요소라고 말하네.
Quid autem secundum naturam sit, palam et protinus apparet, sicut quid sit integrum.
무엇이 자연에 부합하는지는, 무엇이 온전한지가 그러하듯이 명백하고 즉각적으로 나타나네.
Quod secundum naturam est, quod contigit protinus nato, non dico bonum, sed initium boni.
자연에 부합하는 것이자 태어나자마자 즉시 주어지는 것을 나는 선이라 부르지 않고, 선의 시작이라 부르네.
Tu summum bonum, voluptatem, infantiae donas, ut inde incipiat nascens, quo consummatus homo pervenit.
자네는 최고선인 쾌락을 영유아기에 부여하여, 새로 태어나는 자가 완성된 인간이 마침내 도달하는 곳에서 시작하게 만들고 있네.
§124.8Cacumen radicis loco ponis.
자네는 나무 끝을 뿌리의 자리에 두고 있네.
Si quis diceret illum in materno utero latentem, sexus quoque incerti, tenerum et inperfectum et informem iam in aliquo bono esse, aperte videretur errare.
만약 누군가가 모태 안에 숨어 있고 성별조차 불분명하며, 부드럽고 불완전하며 형태가 없는 저 태아가 이미 어떤 선 속에 있다고 말한다면, 명백히 잘못을 범하는 것으로 보일 것이네.
Atqui quantulum interest inter cum, qui cum maxime vitam accipit, et illum, qui maternorum viscerum latens onus est? Uterque, quantum ad intellectum boni ac mali, aeque maturus est, et non magis infans adhuc boni capax est quam arbor aut mutum aliquod animal.
그러나 바로 지금 생명을 얻고 있는 자와, 모태의 숨겨진 무거운 짐인 자 사이에 무슨 차이가 있겠는가? 양자 모두 선악의 이해에 관한 한 똑같이 미숙하며, 영유아는 아직 나무나 어떤 입을 못 여는 동물보다 선을 받아들일 능력이 더 있지 않네.
Quare autem bonum in arbore animalique muto non est? Quia nec ratio.
그런데 왜 나무와 입을 못 여는 동물에는 선이 없는가? 이성이 없기 때문이네.
Ob hoc in infante quoque non est, nam et huic deest;
이 때문에 영유아에게도 선이 없으니, 그에게도 이성이 없기 때문이네.
tunc ad bonum perveniet, cum ad rationem perveneris Est aliquod inrationale animal, est aliquod nondum rationale, est rationale sed inperfectum;
그는 이성에 도달할 때에야 비로소 선에 도달할 것이네. 어떤 비이성적인 동물이 있고, 아직 이성적이지 않은 존재가 있으며, 이성적이되 불완전한 존재가 있네.
in nullo horum bonum, ratio illud secum adfert.
이 중 어느 것에도 선은 존재하지 않으며, 이성이 선을 동반하는 것이네.