§121.9Ergo omnibus constitutionis suae sensus est et inde membrorum tam expedita tractatio, nec ullum maius indicium habemus cum hac illa ad vivendum venire notitia, quam quod nullum animal ad usum sui rude est. "
그러므로 모든 동물에게는 자신의 구성에 대한 감각이 존재하며, 이로부터 지체를 그토록 신속하게 부릴 수 있게 되는 것이네. 그리고 동물들이 이 지식을 지니고 삶을 시작하러 세상에 나온다는 것의, 이보다 더 큰 증거를 우리는 가지고 있지 않네. 즉, 어떤 동물도 자신을 사용하는 일에 미숙하지 않다는 사실 말일세.
§121.10Constitutio," inquit, "est, ut vos dicitis, principale animi quodam modo se habens erga corpus.
“자네들이 말하기를,” 하고 그는 말하네. “‘구성’이란 육체에 대해 특정 상태에 있는 혼의 주도부라 하네.
Hoc tam perplexum et subtile et vobis quoque vix enarrabile quomodo infans intellegit? Omnia animalia dialectica nasci oportet, ut istam finitionem magnae parti hominum togatorum obscuram intellegant.
이토록 복잡하고 미묘하며 자네들에게조차 거의 설명하기 어려운 것을 아기가 어떻게 이해한단 말인가? 모든 동물은 토가를 입은 사람들 대부분에게조차 모호한 저 정의를 이해하기 위해, 논리학자로 태어나야만 마땅할 걸세”라고 말이네.
"Verum erat quod opponis, si ego ab animalibus constitutionis finitionem intellegi dicerem, non ipsam constitutionem.
만약 내가 동물들이 ‘구성의 정의’를 이해한다고 말한 것이고, ‘구성 자체’를 이해한다고 말한 것이 아니었다면 자네의 반론은 옳았을 걸세.
§121.11Facilius natura intellegitur quam enarratur;
자연은 설명하기보다 이해하기가 더 쉽네.
itaque infans ille quid sit constitutio non novit, constitutionem suam novit.
그러므로 저 아기는 ‘구성’이 무엇인지는 알지 못하지만, 자신의 ‘구성’은 알고 있네.
Et quid sit animal, nescit, animal esse se sentit.
그리고 ‘동물’이 무엇인지는 모르지만, 자신이 동물임을 느끼고 있네.
§121.12Praeterea ipsam constitutionem suam crasse intellegit et summatim et obscure.
게다가 아기는 자신의 구성 자체를 대략적으로, 개괄적으로, 그리고 어렴풋이 이해하고 있네.
Nos quoque animum habere nos scimus; quid sit animus, ubi sit, qualis sit aut unde, nescimus.
우리 역시 자신이 혼을 가지고 있다는 것은 알고 있지만, 혼이 무엇인지, 어디에 있는지, 어떤 성질의 것인지, 어디서 온 것인지는 모르네.
Qualis ad nos animi nostri sensus, quamvis naturam eius ignoremus ac sedem, talis ad omnia animalia constitutionis suae sensus est.
우리가 우리 혼의 본성과 자리를 알지 못하더라도 혼에 대한 감각을 지니고 있듯이, 모든 동물에게도 자신의 구성에 대한 감각이 이와 같네.
Necesse est enim id sentiant, per quod alia quoque sentiunt, necesse est eius sensum habeant, cui parent, a quo reguntur.
왜냐하면 그들은 그것을 통해 다른 것들도 느끼게 해주는 바로 그것을 느끼지 않을 수 없으며, 자신들이 복종하고 지배받는 바로 그것에 대한 감각을 가지지 않을 수 없기 때문이네.
§121.13Nemo non ex nobis intellegit esse aliquid, quod impetus suos moveat; quid sit illud ignorat.
우리 중 누구도 자신의 충동을 움직이는 무언가가 존재한다는 사실을 이해하지 못하는 자는 없지만, 그것이 무엇인지는 모르네.
Et conatum sibi esse scit; quis sit aut unde sit, nescit.
또한 자신에게 욕구가 있다는 것은 알지만, 그것이 무엇인지 혹은 어디서 온 것인지는 모르네.
Sic infantibus quoque animalibusque principalis partis suae sensus est non satis dilucidus nec expressus.
이처럼 아기들과 동물들에게도 자신들의 주도부에 대한 감각이 존재하지만, 충분히 명료하거나 뚜렷하지는 않은 것뿐이네.
§121.14"Dicitis," inquit, "omne animal primum constitutioni suae conciliari, hominis autem constitutionem rationalem esse et ideo conciliari hominem sibi non tamquam animali, sed tamquam rationali.
“자네들은 말하네,” 하고 그는 말하네. “모든 동물은 먼저 자신의 구성에 친화된다고 말이네. 그러나 인간의 구성은 이성적이며, 따라서 인간은 동물로서가 아니라 이성적인 존재로서 자기 자신과 친화된다고 말이네.
Ea enim parte sibi carus est homo, qua homo est.
왜냐하면 인간은 자신이 인간인 바로 그 부분에서 자신에게 소중한 존재이기 때문일세.
Quomodo ergo infans conciliari constitutioni rationali potest, cum rationalis nondum sit? "Unicuique aetati sua constitutio est, alia infanti, alia puero, alia seni;
그렇다면 아기는 아직 이성적이지 않은데, 어떻게 이성적인 구성에 친화될 수 있단 말인가?” 각각의 연령에는 저마다의 구성이 있으니, 아기에게는 아기의 구성이, 소년에게는 소년의 구성이, 노인에게는 노인의 구성이 있네.
omnes ei constitutioni conciliantur in qua sunt.
모든 이는 자신이 처해 있는 바로 그 구성에 친화되네.
§121.15Infans sine dentibus est: huic constitutioni suae conciliatur.
아기에게는 이가 없네. 아기는 자신의 이 구성에 친화되네.
Enati sunt dentes;
이가 새로 났네.
huic constitutioni conciliatur.
아기는 이 구성에 친화되네.
Nam et illa herba, quae in segetem frugemque ventura est, aliam constitutionem habet tenera et vix eminens sulco, aliam, cum convaluit et molli quidem culmo, sed quo ferat onus suum, constitit, aliam cum flavescit et ad aream spectat et spica eius induruit;
왜냐하면 장차 자라서 수확물이 될 저 풀 역시, 연약하고 밭랑에서 겨우 머리를 내밀고 있을 때에는 한 구성을 지니고, 자라나서 줄기는 비록 부드러울지언정 제 무게를 지탱할 수 있게 우뚝 섰을 때에는 다른 구성을 지니며, 누렇게 익어 타작마당을 바라보고 그 이삭이 단단해졌을 때에는 또 다른 구성을 지니기 때문이네.
in quamcumque constitutionem venit, eam tuetur, in eam componitur.
그것이 어떤 구성에 도달하든, 그 구성을 지키고 거기에 순응한다네.
§121.16Alia est aetas infantis, pueri, adulescentis, senis;
아기, 소년, 청년, 노인의 나이는 저마다 다르네.
ego tamen idem sum, qui et infans fui et puer et adulescens.
하지만 나는 아기였고 소년이었고 청년이었던 나 자신과 동일한 사람이네.
Sic, quamvis alia atque aha cuique constitutio sit, conciliatio constitutionis suae eadem est.
이처럼 각자에게 여러 다른 구성이 계속 나타날지라도, 자신의 구성에 친화하는 것은 동일하네.
Non enim puerum mihi aut iuvenem aut senem, sed me natura commendat.
자연은 내게 소년이나 청년이나 노인을 위탁하는 것이 아니라, 나 자신을 위탁하기 때문이네.
Ergo infans ei constitutam* suae conciliatur, quae tunc infanti est, non quae futura iuveni est.
그러므로 아기는 훗날 청년에게 속할 구성이 아니라, 그때 아기인 자신에게 속한 그 구성에 친화되네.
Neque enim, si aliquid illi maius in quod transeat, restat, non hoc quoque in quo nascitur, secundum naturam est.
왜냐하면 장차 아기가 이행해 갈 더 큰 단계가 남아 있다 하더라도, 아기가 태어날 때 처한 이 단계 역시 자연에 부합하지 않는 것은 아니기 때문이네.
§121.17Primum sibi ipsum conciliatur animal, debet enim aliquid esse, ad quod alia referantur, voluptatem peto, cui? Mihi.
동물은 무엇보다 먼저 자기 자신에게 친화되네. 다른 모든 일들이 귀착되어야 할 무언가가 마땅히 존재해야 하기 때문이네. 나는 쾌락을 추구하네, 누구를 위해? 나를 위해.
Ergo mei curam ago.
그러므로 나는 나 자신을 돌보고 있네.
Dolorem refugio, pro quo? Pro me.
나는 고통을 피하네, 누구를 위해? 나를 위해.
Ergo mei curam ago.
그러므로 나는 나 자신을 돌보고 있네.
Si omnia propter curam mei facio, ante omnia est mei cura.
만약 내가 모든 일을 나 자신을 돌보기 위해 행하는 것이라면, 나 자신에 대한 돌봄은 모든 것에 앞서네.
Haec animalibus inest cunctis nec inseritur, sed innascitur.
이것은 모든 동물에게 깃들어 있으며, 외부에서 주입된 것이 아니라 타고난 것이네.