§113.1Desideras tibi scribi a me, quid sentiam de hac quaestione iactata apud nostros: an iustitia, fortitudo, prudentia ceteraeque virtutes animalia sint.
"정의, 용기, 현명함, 그리고 그 밖의 덕들이 생물인가"라는 우리 학파 사이에서 분분히 논의되는 이 문제에 대해 내가 어떻게 생각하는지 그대에게 써 보내기를 그대는 바라고 있소.
Hac subtilitate effecimus, Lucili carissime, ut exercere ingenium inter inrita videremur et disputationibus nihil profuturis otium ferere.
친애하는 루킬리우스여, 우리는 이러한 미세한 논의로 인해 무익한 일들 속에서 지혜를 발휘하고, 아무런 유익도 없을 토론에 여가를 허비하는 것처럼 보이게 만들었소.
Faciam quod desideras, et quid nostris videatur, exponam.
나는 그대가 바라는 대로 할 것이며, 우리 학파가 어떻게 생각하는지 설명하겠소.
Sed me in alia esse sententia profiteor: puto quaedam esse, quae deceant phaecasiatum palliatumque.
그러나 나는 내가 다른 의견을 가지고 있음을 공언하오. 나는 그리스식 가죽신을 신고 그리스식 외투를 걸친 사람에게나 어울리는 특정한 일들이 있다고 생각하오.
Quae sint ergo quae antiquos moverint, vel quae sint quae antiqui moverint, dicam, §113.2Animum constat animal esse, cum ipse efficiat, ut simus animalia, cum ab illo animalia nomen hoc traxerint.
그러므로 고대인들을 자극했던 일들이 무엇인지, 혹은 고대인들이 자극했던 일들이 무엇인지 말하겠소, 정신이 생물이라는 것은 분명한 사실이니, 그것 자체가 우리를 생물이게 만들고, 생물이라는 이 이름이 그것으로부터 유래했기 때문이오.
virtus autem nihil aliud est quam animus quodammodo se habens;
그런데 덕은 다름 아닌 어떤 방식으로 처해 있는 정신이오.
ergo animal est.
그러므로 그것은 생물이오.
Deinde virtus agit aliquid;
다음으로, 덕은 무언가를 행하오.
agi autem nihil sine impetu potest.
그러나 충동 없이는 아무것도 행해질 수 없소.
Si impetum habet, qui nulli est nisi animali, animal est.
만약 덕이 생물에게만 있는 충동을 가지고 있다면, 그것은 생물이오.
"Si animal est," inquit, "virtus, habet ipsa virtutem. " §113.3Quidni habeat se ipsam? Quo modo sapiens omnia per virtutem gerit, sic virtus per se.
"만약 덕이 생물이라면," 하고 상대는 말하오, "덕 자체가 덕을 가지고 있는 것이오." 왜 덕이 자기 자신을 가지지 못하겠소? 현자가 모든 일을 덕을 통해 행하듯이, 덕은 자신을 통해 행하는 것이오.
"Ergo," inquit, "et omnes artes animalia sunt et omnia, quae cogitamus quaeque mente conplectimur.
"그렇다면," 하고 상대는 말하오, "모든 기술도 생물이고, 우리가 생각하고 마음으로 품는 모든 것도 생물이오.
Sequitur, ut multa millia animalium habitent in his angustiis pectoris, et singuli multa simus animalia aut multa habeamus animalia. "
Quaeris, quid adversus istud respondeatur? Unaquaeque ex istis res animal erit;
따라서 이 비좁은 가슴 속에 수천 마리의 생물이 살고 있으며, 우리 개개인이 많은 생물이거나 혹은 많은 생물을 소유하고 있다는 결론이 나오오." 이에 대해 어떤 대답을 해야 할지 그대는 묻고 있소? 저 사물들 각각은 생물이 될 것이나, 많은 생물들이 되지는 않을 것이오.
multa animalia non erunt.
왜 그렇겠소?
Quare? Dicam, si mihi accommodaveris subtilitatem et intentionem tuam.
그대가 내게 그대의 예리함과 주의력을 빌려준다면 내가 말하겠소.
§113.4Singula animalia singulas habere debent substantias;
개개의 생물은 개개의 실체를 가져야 하오.
ista omnia unum animum habent;
저 모든 것들은 하나의 정신을 가지고 있소.
itaque singula esse possunt, multa esse non possunt.
그러므로 개개로 존재할 수는 있어도, 여러 개로 존재할 수는 없소.
Ego et animal sum et homo, non tamen duos esse nos dices.
나 또한 생물이자 인간이지만, 그렇다고 우리가 둘이라고 말하지는 않을 것이오.
Quare? Quia separati debent esse.
왜 그렇겠소? 분리되어 있어야 하기 때문이오.
Ita dico: alter ab altero debet esse diductus, ut duo sint.
나는 이렇게 말하오. 둘이 되기 위해서는 하나가 다른 하나로부터 분리되어야 하오.
Quicquid in uno multiplex est, sub unam naturam cadit;
하나 안의 다수는 하나의 본성에 속하오.
itaque unum est.
그러므로 그것은 하나요.
§113.5Et animus meus animal est et ego animal sum, duo tamen non sumus.
나의 정신도 생물이고 나도 생물이지만, 그렇다고 우리가 둘인 것은 아니오.
Quare? Quia animus mei pars est.
왜 그렇겠소? 정신은 나의 일부이기 때문이오.
tunc aliquid per se numerabitur, cum per se stabit.
어떤 것이 스스로 설 때에야 비로소 그 자체로 세어질 것이오.
Ubi vero alterius membrum erit, non poterit videri aliud.
그러나 그것이 다른 것의 지체일 때에는 다른 독립된 것으로 여겨질 수 없소.
Quare? Dicam: quia quod aliud est, suum oportet esse et proprium et totum et intra se absolutum.
왜 그렇겠소? 말하겠소. 다른 독립된 것이 되기 위해서는, 그것이 자기 자신의 것, 고유한 것, 전체적인 것, 그리고 그 자체 안에서 완결된 것이어야 하기 때문이오.
§113.6Ego in alia esse me sententia professus sum.
나는 내가 다른 의견임을 공언하였소.
Non enim tantum virtutes animalia erunt, si hoc recipitur, sed opposita quoque illis vitia et adfectus, tamquam ira, timor, luctus, suspicio.
만약 이것이 받아들여진다면 덕들만 생물이 되는 것이 아니라, 그것들과 대립하는 악덕들과 분노, 두려움, 슬픔, 의심 같은 정념들도 생물이 될 것이기 때문이오.
Ultra res ista procedet;
이 일은 더 나아갈 것이오.
omnes sententiae, omnes cogitationes animalia erunt.
모든 의견, 모든 생각도 생물이 될 것이오.
Quod nullo modo recipiendum est.
이것은 결코 수용될 수 없는 일이오.
Non enim quicquid ab homine fit, homo est.
사람에 의해 만들어지는 모든 것이 다 사람은 아니기 때문이오.
§113.7"Iustitia quid est? "inquit.
"정의란 무엇이오?" 하고 상대는 말하오.
Animus quodammodo se habens.
어떤 방식으로 처해 있는 정신이오.
"Itaque si animus animal est, et iustitia. "Minime.
"그러므로 만약 정신이 생물이라면 정의도 그러하오." 결코 그렇지 않소.
Haec enim habitus animi est et quaedam vis;
정의는 정신의 상태이자 일종의 힘이기 때문이오.
idem animus in varias figuras convertitur et non totiens animal aliud est, quotiens aliud facit.
동일한 정신이 다양한 형태로 변하는 것이지, 다른 행동을 할 때마다 다른 생물이 되는 것은 아니오.
Nec illud, quod fit ab animo, animal est.
또한 정신에 의해 행해지는 것도 생물이 아니오.
§113.8Si iustitia animal est, si fortitudo, si ceterae virtutes, utrum desinunt esse animalia, subinde autem rursus incipiunt, an semper sunt?
Desinere virtutes non possunt.
만약 정의가 생물이고, 용기가, 그리고 다른 덕들이 생물이라면, 그것들은 생물이기를 그쳤다가 이내 다시 시작하는 것이오, 아니면 항상 존재하는 것이오? 덕들이 그치는 것은 불가능하오.
Ergo multa animalia, immo innumerabilia, in hoc animo versantur.
그러므로 많은 생물들이, 아니 무수히 많은 생물들이 이 정신 속에서 활동하고 있는 셈이오.
§113.9"Non sunt," inquit, "multa, quia ex uno religata sunt et partes unius ac membra sunt. "Talem ergo faciem animi nobis proponimus, qualis est hydrae multa habentis capita, quorum unumquodque per se pugnat, per se nocet.
"많지 않소," 하고 상대는 말하오, "그것들은 하나로부터 결합되어 있으며 하나의 부분이자 지체이기 때문이오." 그렇다면 우리는 각각이 스스로 싸우고 스스로 해를 끼치는 많은 머리를 가진 히드라와 같은 정신의 형상을 상상하고 있는 것이오.
Atqui nullum ex illis capitibus animal est, sed animalis caput, ceterum ipsa unum animal est.
하지만 저 머리들 중 어느 것도 생물이 아니요, 생물의 머리일 뿐이며, 그 나머지는 그것 자체가 하나의 생물이오.
Nemo in Chimaera leonem animal esse dixit aut draconem;
키마이라 안의 사자나 용을 생물이라 말한 사람은 아무도 없소.
hae partes erant eius;
이것들은 그것의 부분이었소.
partes autem non sunt animalia.
그리고 부분은 생물이 아니오.
Quid est, quo colligas iustitiam animal esse?"
그대가 정의를 생물이라 추론하는 근거는 무엇이오?
§113.10Agit," inquit, "aliquid et prodest.
"그것은 일하오," 하고 상대는 말하오, "그리고 유익하오.
Quod autem agit et prodest, impetum habet; quod autem impetum habet, animal est.
일하고 유익한 것은 충동을 가지고 있으며, 충동을 가진 것은 생물이오." 만약 그것이 자기 자신의 충동을 가진다면 참이오.
"verum est, si suum impetum habet; suum autem non habet, sed animi.
하지만 그것은 자신의 충동이 아니라 정신의 충동을 가지는 것이오.