§102.1Quomodo molestus est iucundum somnium videnti qui excitat, aufert enim voluptatem, etiam si falsam, effectum tamen verae habentem;
즐거운 꿈을 꾸고 있는 사람을 깨우는 자가 성가신 법인데, 왜냐하면 그는 비록 가짜일지라도 진짜의 작용을 지닌 즐거움을 빼앗기 때문이오.
sic epistula tua mihi fecit iniuriam.
그와 같이 그대의 편지는 나에게 부당한 짓을 하였소.
Revocavit enim me cogitationi aptae traditum et iturum, si licuisset, ulterius.
왜냐하면 그것은 합당한 사색에 내맡겨져 허락되었더라면 더 나아갔을 나를 다시 불러들였기 때문이오.
§102.2Iuvabat de aeternitate animarum quaerere, immo mehercules credere.
영혼의 영원함에 대해 탐구하는 것, 아니 헤라클레스의 이름으로 그것을 믿는 것은 즐거운 일이었소.
Praebebam enim me facilem opinionibus magnorum virorum rem gratissimam promittentium magis quam probantium.
왜냐하면 나는 가장 기쁜 일을 증명하기보다는 약속해 주는 위대한 사람들의 의견에 나 자신을 순순히 내맡기고 있었기 때문이오.
Dabam me spei tantae.
나는 그토록 큰 희망에 자신을 부여하고 있었소.
Iam eram fastidio mihi, iam reliquias aetatis infractae contemnebam in immensum illud tempus et in possessionem omnis aevi transiturus;
이미 나는 나 자신에게 혐오의 대상이었고, 이미 그 끝없는 시간 속으로 그리고 모든 시대의 소유 속으로 넘어가려 하며 쇠락한 내 남은 삶을 경멸하고 있었소.
cum subito experrectus sum epistula tua accepta et tam bellum somnium perdidi.
그런데 갑자기 그대의 편지를 받고 깨어나 이토록 아름다운 꿈을 잃어버렸소.
Quod repetam, si te dimisero, et redimam.
그대를 보내고 나면 내가 다시 이 꿈을 구하고 되찾을 것이오.
§102.3Negat me epistula prima totam quaestionem explicuisse, in qua probare conabar id quod nostris placet, claritatem, quae post mortem contingit, bonum esse.
그대의 첫 번째 편지는 내가 질문 전체를 완전히 설명하지 못했다고 말하오. 그 질문에서 나는 우리 학파가 찬성하는 바, 즉 죽음 뒤에 찾아오는 명성이 선이라는 것을 증명하려고 애쓰고 있었소.
Id enim me non solvisse, quod opponitur nobis: "Nullum," inquiunt, "bonum ex distantibus.
왜냐하면 우리에게 반대하여 제기되는 다음의 문제를 내가 해결하지 못했다고 (그 편지가 말하기) 때문이오. '그들은 말하기를, 떨어져 있는 것들로 이루어진 선은 존재하지 않는다.
Hoc autem ex distantibus constat. "
그런데 명성은 떨어져 있는 것들로 구성된다'라고 말이오.
§102.4Quod interrogas, mi Lucili, eiusdem quaestionis est loci alterius, et ideo non hoc tantum, sed alia quoque eodem pertinentia distuleram.
그대가 묻는 것은, 나의 루킬리우스여, 동일한 질문의 다른 영역에 속하는 것이오. 그리하여 이뿐만 아니라 동일한 영역에 속하는 다른 일들도 내가 미뤄두었던 것이오.
Quaedam enim, ut scis, moralibus rationalia inmixta sunt.
그대도 알다시피, 어떤 논리학적 사항들은 윤리학적 사항들과 섞여 있기 때문이오.
Itaque illam partem rectam et ad mores pertinentem tractavi: numquid stultum sit ac supervacuum ultra extremum diem curas, transmittere, an cadant bona nostra nobiscum nihilque sit eius, qui nullus est, an ex eo, quod, cum erit, sensuri non sumus, antequam sit, aliquis fructus percipi aut peti possit.
따라서 나는 도덕에 관한 직접적인 부분을 다루었소. 즉, 마지막 날 너머로 걱정을 보내는 것이 어리석고 불필요한 일인지, 아니면 우리의 선이 우리와 함께 소멸하여 존재하지 않는 자에게는 아무것도 남지 않는지, 혹은 그것이 존재할 때 우리가 느끼지 못할 그 일로부터 그것이 존재하기 전에 어떤 열매를 거두거나 구할 수 있는지 말이오.
§102.5Haec omnia mores spectant;
이 모든 것들은 도덕에 관한 것이오.
itaque suo loco posita sunt.
그리하여 제자리에 놓였소.
At quae a dialecticis contra hanc opinionem dicuntur, segreganda fuerunt et ideo seposita sunt.
그러나 이 의견에 반대하여 변증론자들이 말하는 바는 구별되어야 했기에 따로 밀쳐두었던 것이오.
Nunc, quia omnia exigis, omnia quae dicunt persequar, deinde singulis occurram.
이제 그대가 모든 것을 요구하니, 그들이 말하는 모든 것을 따라가 보고, 그 뒤에 개별적인 것들에 반박하겠소.
§102.6Nisi aliquid praedixero, intellegi non poterunt quae refellentur.
내가 먼저 어떤 것을 말해두지 않는다면, 반박될 사항들이 이해될 수 없을 것이오.
Quid est, quod praedicere velim? Quaedam continua corpora esse, ut hominem;
내가 미리 말해두고자 하는 것은 무엇인가? 어떤 실체는 연속적이라는 것이오, 인간처럼 말이오.
quaedam esse composita, ut navem, domum, omnia denique, quorum diversae partes iunctura in unum coactae sunt;
어떤 것은 복합적이라는 것이오, 배나 집처럼, 요컨대 서로 다른 부분들이 결합에 의해 하나로 모인 모든 것들처럼 말이오.
quaedam ex distantibus, quorum adhuc membra separata sunt, tamquam exercitus, populus, senatus.
어떤 것은 떨어져 있는 것들로 이루어진다는 것이오, 군대, 민중, 원로원처럼 그 구성원들이 여전히 나뉘어 있는 것들 말이오.
Illi enim, per quos ista corpora efficiuntur, iure aut officio cohaerent, natura diducti et singuli sunt.
왜냐하면 이러한 실체들을 이루는 사람들은 법이나 의무에 의해 결합되어 있지만, 자연적으로는 분리되어 있고 개별적이기 때문이오.
Quid est, quod etiamnunc praedicere velim?
내가 지금 한 번 더 미리 말해두고자 하는 것은 무엇인가?
§102.7Nullum bonum putamus esse, quod ex distantibus constat.
우리는 떨어져 있는 것들로 이루어진 선은 존재하지 않는다고 생각하오.
Uno enim spiritu unum bonum contineri ac regi debet, unum esse unius boni principale.
하나의 선은 하나의 기숨(호흡)에 의해 유지되고 지배되어야 하며, 하나의 선의 통제 부분은 하나여야 하기 때문이오.
Hoc si quando desideraveris, per se probatur;
만약 그대가 언제든 이것을 요구한다면 그것 자체로 증명되겠지만, 당장은 전제로 놓아야 했소.
interim ponendum fuit, quia in nos nostra tela mittuntur.
왜냐하면 우리를 향해 우리의 무기가 겨누어지고 있기 때문이오.
§102.8"Dicitis," inquit, "nullum bonum ex distantibus esse? Claritas autem ista bonorum virorum secunda opinio est.
'그대들은' 하고 상대는 말하오, '떨어져 있는 것들로 이루어진 선은 없다고 말하는가? 하지만 저 명성이라는 것은 선한 사람들의 호의적인 여론이오.
Nam quomodo fama non est unius sermo nec infamia unius mala existimatio, sic nec claritas uni bono placuisse.
왜냐하면 소문이 한 사람의 말이 아니고 오명이 한 사람의 나쁜 평판이 아닌 것처럼, 명성 또한 한 사람의 선한 자에게 마음에 드는 것이 아니기 때문이오.
Consentire in hoc plures insignes et spectabiles viri debent, ut claritas sit.
명성이 되기 위해서는 뛰어난 여러 명의 눈에 띄는 인물들이 이 점에 동의해야 하오.
Haec autem ex iudiciis plurium efficitur, id est distantium;
그런데 이것은 여러 명, 즉 떨어져 있는 사람들의 판단으로부터 생겨나오.
ergo non est bonum. §102.9Claritas," inquit, "laus est a bonis bono reddita;
그러므로 그것은 선이 아니오.' '명성이란' 하고 상대는 말하오, '선한 사람들에 의해 선한 사람에게 돌려진 찬사요.
laus oratio, vox est aliquid significans;
찬사는 연설이며 어떤 의미를 담은 목소리요.
vox est autem, licet virorum sit bonorum, non bonum.
그러나 목소리는 설령 선한 사람들의 것일지라도 선이 아니오.
Nec enim quicquid vir bonus facit, bonum est.
선한 사람이 하는 모든 일이 선인 것은 아니기 때문이오.
Nam et plaudit et sibilat, sed nec plausum quisquam nec sibilum, licet omnia eius admiretur et laudet, bonum dicit, non magis quam sternumentum aut tussim.
실제로 그는 박수도 치고 야유도 보내지만, 사람들이 그의 모든 것에 감탄하고 찬양할지라도, 재채기나 기침보다 더 박수나 야유를 선이라고 말하는 사람은 아무도 없소.
Ergo claritas bonum non est. §102.10Ad summam dicite nobis, utrum laudantis an laudati bonum sit: si laudati bonum esse dicitis, tam ridiculam rem facitis, quam si adfirmetis meum esse, quod alius bene valeat.
그러므로 명성은 선이 아니오.' '요컨대 우리에게 말해 보시오, 그것이 찬양하는 자의 선인지 아니면 찬양받는 자의 선인지. 만약 찬양받는 자의 선이라고 말한다면, 그대들은 다른 사람이 건강한 것이 나의 것(나의 선)이라고 주장하는 것만큼이나 우스꽝스러운 짓을 하는 것이오.
Sed laudare dignos honesta actio est;
그러나 합당한 자들을 찬양하는 것은 고귀한 행위요.
ita laudantis bonum est, cuius actio est, non nostrum, qui laudamur. Atqui hoc quaerebatur.
따라서 그것은 그 행위를 하는 자, 즉 찬양하는 자의 선이며, 찬양받는 우리의 선이 아니오.
" §102.11Respondebo nunc singulis cursim.
하지만 이것이야말로 질문되던 바였소.' 이제 개별적인 것들에 빠르게 대답하겠소.
Primum, an sit aliquod ex distantibus bonum, etiamnunc quaeritur et pars utraque sententias habet.
첫째로, 떨어져 있는 것들로 이루어진 어떤 선이 존재하는가 하는 문제는 여전히 질문되고 있으며 양측이 저마다의 의견을 가지고 있소.
Deinde claritas desiderat multa suffragia? Potest et unius boni viri iudicio esse contenta;
둘째로, 명성이 많은 찬성표를 요구하는가? 그것은 단 한 명의 선한 사람의 판단만으로도 만족할 수 있소.
unus nos bonus bonos iudicat.
한 명의 선한 자가 우리를 선하다고 판단하는 것이오.