§6.pr.1haec, Marcelle Victori, ex tua voluntate maxime ingressus, tum si qua ex nobis ad iuvenes bonos pervenire posset utilitas, novissime paene etiam necessitate quadam officii delegati mihi sedulo laborabam;
마르켈루스 빅토르여, 나는 주로 그대의 원의에 따라, 그리고 또한 우리로부터 좋은 청년들에게 어떤 유익함이 전해질 수 있기를 바라는 마음에서 이 일들에 착수하였으며, 최근에는 나에게 위임된 의무라는 일종의 필연성에 의해서도 부지런히 일하고 있었다.
respiciens tamen illam curam meae voluptatis, quod filio, cuius eminens ingenium sollicitam quoque parentis diligentiam merebatur, hanc optimam partem relicturus hereditatis videbar ut, si me, quod aequum et optabile fuit, fata intercepissent, praeceptore tamen patre uteretur.
그러나 한편으로는 나 자신의 즐거움에 대한 저 염려를 돌아보고 있었으니, 이는 그 뛰어난 재능이 어버이의 세심한 정성도 마땅히 받을 만했던 내 아들에게 상속 재산 중 이 가장 좋은 부분을 남겨두려 하는 것처럼 보였기 때문이다. 그리하여 만일 운명이 (그것이 공평하고 바랄 만한 일이었겠으나) 나를 도중에 가로막는다 할지라도, 그가 아버지를 여전히 스승으로 삼을 수 있도록 하기 위함이었다.
§6.pr.2at me fortuna id agentem diebus ac noctibus festinantemque metu meae mortalitatis ita subito prostravit, ut laboris mei fructus ad neminem minus quam ad me pertineret.
그러나 내가 밤낮으로 그 일을 행하며 내 필멸성에 대한 두려움으로 서두르고 있을 때, 운명은 나를 너무나 갑작스럽게 쓰러뜨려, 내 노동의 결실이 나 자신보다 다른 어떤 이에게도 더 무관하지 않게 만들었다.
illum enim, de quo summa conceperam et in quo spem unicam senectutis reponebam, repetito vulnere orbitatis amisi.
내가 최고의 기대를 품었고 내 노년의 유일한 희망을 두었던 그 아들을, 거듭된 사별의 상처 속에서 잃었기 때문이다.
§6.pr.3quid nunc agam? aut quem ultra esse usum mei, diis repugnantibus, credam? nam ita forte accidit, ut eum quoque librum, quem de causis corruptae eloquentiae emisi, iam scribere aggressus ictu simili ferirer.
내 이제 무엇을 하리오? 아니면 신들이 대적하시는 마당에 내 존재의 쓸모가 더 이상 무엇이 있다고 믿겠는가? 우연히도 내가 이미 저 『웅변 쇠퇴의 원인에 관하여』라는 책을 쓰기 시작했을 때에도 비슷한 타격에 맞아 쓰러졌기 때문이다.
nonne igitur optimum fuit, infaustum opus et quidquid hoc est in me infelicium litterarum super immaturum funus consumpturis viscera mea flammis iniicere neque hanc impiam vivacitatem novis insuper curis fatigare?
그렇다면 이 불길한 저작과 내 안에 있는 이 불행한 문학의 모든 것을, 요절한 아이의 시신 위에서 내 장부를 태워버릴 불길 속에 던져버리고, 이 불경한 연명을 더 이상의 새로운 염려로 괴롭히지 않는 것이 가장 좋지 않았겠는가?
§6.pr.4quis enim mihi bonus parens ignoscat, si studere amplius possum, ac non oderit hanc animi mei firmitatem, si quis in me alius usus vocis, quam ut incusem deos superstes omnium meorum, nullam in terras despicere providentiam tester, si non meo casu, cui tamen nihil obiici, nisi quod vivam, potest, at illorum certe, quos utique immeritos mors acerba damnavit, erepta prius mihi matre eorundem, quae nondum expleto aetatis undevicesimo anno duos enixa filios, quamvis acerbissimis rapta fatis, non infelix decessit?
내가 만일 더 공부할 수 있다면 어떤 훌륭한 부모가 나를 용서하겠으며, 내 목소리의 쓸모가 내 모든 이들보다 살아남아 신들을 비난하고 지상에 어떠한 섭리도 굽어보지 않음을 증언하는 것 외에 달리 없다면, 내 마음의 이 굳건함을 누군들 미워하지 않겠는가? 비록 내 불행 때문은 아닐지라도(내 불행에 대해서는 내가 살아 있다는 것 외에는 아무것도 책잡힐 수 없으나), 전적으로 죄 없는 이들을 모진 죽음이 단죄해 버린 저들의 불행 때문이라도 그러할 것이다. 그들에 앞서 그들의 어머니가 나에게서 빼앗겼으니, 그녀는 아직 열아홉 살의 나이를 다 채우기도 전에 두 아들을 낳고 비록 가장 모진 운명에 빼앗겼을지라도 불행하지 않게 세상을 떠났던 것이다.
§6.pr.5ego vel hoc uno malo sic eram adflictus, ut me iam nulla fortuna posset efficere felicem.
나는 이 한 가지 불행만으로도 이미 그 어떤 운명도 나를 행복하게 만들 수 없을 만큼 쓰러져 있었다.
nam cum omni virtute, quae in feminas cadit, functa insanabilem attulit marito dolorem, tum aetate tam puellari, praesertim meae comparata, potest et ipsa numerari inter vulnera orbitatis.
그녀는 여성에게 속할 수 있는 모든 미덕을 다하여 남편에게 치유할 수 없는 고통을 안겨주었을 뿐만 아니라, 특히 내 나이와 비교했을 때 너무나 어린 소녀 같은 나이였던 것 자체도 사별의 상처 중 하나로 꼽힐 수 있기 때문이다.
§6.pr.6liberis tamen superstitibus et, quod nefas erat, sed optabat ipsa, me salvo maximos cruciatus praecipiti via effugit.
그러나 자식들이 살아남아 있었고, 비록 도리에 어긋나는 일이었으나 그녀 스스로가 원했던 대로 내가 무사함으로써, 그녀는 급작스러운 길을 통해 가장 큰 고통들을 모면하였다.
mihi filius minor quintum egressus annum prior alterum ex duobus eruit lumen.
나에게는 다섯 살을 갓 넘긴 어린 아들이 두 빛(두 아들) 중 하나를 먼저 빼앗아 갔다.
§6.pr.7non sum ambitiosus in malis nec augere lacrimarum causas volo, utinamque esset ratio minuendi.
나는 불행 속에서 과장하는 것도 아니요 눈물의 원인을 늘리고자 하는 것도 아니며, 그것들을 줄일 방도가 있다면 좋으련만.
sed dissimulare qui possum, quid ille gratiae in vultu, quid iucunditatis in sermone, quos ingenii igniculos, quam substantiam placidae et (quod scio vix posse credi) iam tum altae mentis ostenderit;
하지만 그 아이가 얼굴에 보여준 저 우아함, 말씨에 보여준 저 상냥함, 재능의 저 불꽃들, 그리고 평온하고 (거의 믿기 어렵다는 것을 내가 아나) 이미 그때 깊었던 정신의 저 실체를 내 어찌 숨길 수 있겠는가?
qualis amorem quicunque alienus infans mereretur.
그는 남의 아이라 할지라도 누구라도 사랑을 쏟을 만한 아이였다.
§6.pr.8illud vero insidiantis, quo me validius cruciaret, fortunae fuit, ut ille mihi blandissimus me suis nutricibus, me aviae educanti, me omnibus, qui sollicitare illas aetates solent, anteferret.
참으로 나를 더 호되게 괴롭히기 위한, 매복한 운명의 흉계였던 것은, 나에게 그토록 다정했던 그 아이가 자신의 유모들보다도, 자신을 기르던 할머니보다도, 그 나이대 아이들의 환심을 사곤 하는 모든 이들보다도 나를 더 앞세웠다는 사실이다.
§6.pr.9quapropter illi dolori, quem ex matre optima atque omnem laudem supergressa paucos ante menses ceperam, gratulor.
그리하여 나는 몇 달 전에 저 가장 훌륭하고 모든 찬사를 뛰어넘는 어머니로부터 얻었던 그 슬픔을 오히려 다행으로 생각한다.
minus enim est, quod flendum meo nomine quam quod illius gaudendum est.
내 이름으로 울어야 할 일보다 그녀의 이름으로 기뻐해야 할 일이 더 크기 때문이다.