Humanitext Reader

마르쿠스 파비우스 퀸틸리아누스 · 웅변가 교육 §5.10.24-5.10.34

인물과 행위에서 도출되는 논거 및 동기의 분류

366개 구절 중 138번째 · 라틴어

요약

저자는 인물로부터 도출할 수 있는 다양한 논거의 요소들(가문, 성별, 연령, 처지, 성품, 이름 등)을 체계적으로 열거한 후, 사물(행위)로부터 도출되는 논거로 이행하여 행위의 원인과 동기를 분류하여 논한다.

§5.10.24ea porro sunt, genus, nam similes parentibus ac maioribus suis plerumque creduntur, et nonnunquam ad honeste turpiterque vivendum inde causae fluunt;
이것들은 더 나아가 가문이다. 왜냐하면 사람들은 대개 부모나 조상을 닮는다고 믿어지며, 때로는 고결하게 혹은 비열하게 살아가는 동기가 그곳으로부터 흘러나오기 때문이다.
natio, nam et gentibus proprii mores sunt, nec idem in barbaro, Romano, Graeco probabile est;
다음으로 민족이다. 왜냐하면 민족들에게도 고유한 관습이 있으며, 야만인, 로마인, 그리스인에게 동일한 일이 개연성 있게 받아들여지지는 않기 때문이다.
§5.10.25patria, quia similiter etiam civitatum leges, instituta, opiniones habent differentiam; sexus, ut latrocinium facilius in viro, veneficium in femina credas; aetas, quia aliud aliis annis magis convenit; educatio et disciplina, quoniam refert, a quibus et quo quisque modo sit institutus; habitus corporis, §5.10.26ducitur enim frequenter in argumentum species libidinis, robur petulantiae, his contraria in diversum; fortuna, neque enim idem credibile est in divite ac paupere, propinquis amicis clientibus abundante et his omnibus destitute; condicionis etiam distantia, nam clarus an obscurus, magistratus an privatus, pater an filius, civis an peregrinus, liber an servus, maritus an caelebs, parens liberorum an orbus sit, plurimum distat; animi natura, §5.10.27etenim avaritia, iracundia, misericordia, crudelitas, severitas aliaque his similia adferunt frequenter fidem aut detrahunt, sicut victus luxuriosus an frugi an sordidus, quaeritur; studia quoque, nam rusticus, forensis, negotiator, miles, navigator, medicus aliud atque aliud efficiunt.
조국, 왜냐하면 마찬가지로 국가들의 법률, 제도, 평판도 차이가 있기 때문이다; 성별, 예컨대 강도는 남성에게서, 독살은 여성에게서 더 쉽게 믿어지기 때문이다; 연령, 왜냐하면 다른 연령대에는 다른 일이 더 어울리기 때문이다; 교육과 훈련, 왜냐하면 누구에 의해 그리고 어떤 방식으로 각자가 교육받았는지가 중요하기 때문이다; 신체적 특징, 왜냐하면 용모는 종종 정욕의 논거로, 힘은 난폭함의 논거로 도출되며, 이와 반대되는 특징들은 그 반대의 논거가 되기 때문이다; 처지, 왜냐하면 부자와 가난한 자, 친척과 친구와 피보호자가 풍부한 자와 이 모든 것이 결여된 자에게 동일한 일이 개연성 있게 여겨지지는 않기 때문이다; 또한 신분 상태의 차이, 왜냐하면 명망이 있는지 무명인지, 관직에 있는지 사인의 처지인지, 아버지인지 아들인지, 시민인지 외국인인지, 자유인인지 노예인지, 기혼인지 독신인지, 자녀가 있는 부모인지 자녀가 없는 자인지에 따라 매우 큰 차이가 있기 때문이다; 정신의 본성, 왜냐하면 탐욕, 분노, 자비심, 잔혹함, 엄격함 및 이와 유사한 다른 것들은 종종 신뢰를 더하거나 빼앗기 때문이며, 생활방식이 사치스러운지 검소한지 인색한지 질문받는 것과 같다; 직업 또한 그러하니, 왜냐하면 농부, 법정 변호사, 상인, 군인, 항해사, 의사는 서로 다른 결과를 만들어내기 때문이다.
§5.10.28intuendum etiam, quid adfectet quisque, locuples videri an disertus, iustus an potens.
각자가 무엇을 열망하는지, 즉 부유하게 보이고 싶은지 웅변을 잘하는 것처럼 보이고 싶은지, 의롭게 보이고 싶은지 강력하게 보이고 싶은지도 관찰되어야 한다.
spectantur ante acta dictaque, ex praeteritis enim aestimari solent praesentia.
과거의 행동과 말도 검토되는데, 왜냐하면 과거로부터 현재의 일들이 평가되는 것이 상례이기 때문이다.
his adiiciunt quidam commotionem; hanc accipi volunt temporarium animi motum, sicut iram, pavorem; §5.10.29consilia autem et praesentis et praeteriti et futuri temporis; quae mihi, etiamsi personis accidunt, per se referenda tamen ad illam partem argumentorum videntur, quam ex causis ducimus; sicut habitus quidam animi, quo tractatur, amicus an inimicus.
여기에 어떤 이들은 '감정의 동요'를 덧붙인다; 그들은 이것이 분노나 공포와 같은 일시적인 마음의 움직임으로 이해되기를 바란다; 또한 현재, 과거, 미래의 계획도 그러하다; 이것들은 비록 인물에게 수반되는 것이라 할지라도, 나에게는 그것 자체로 우리가 원인으로부터 도출하는 논거의 부류로 귀속되어야 하는 것처럼 보인다; 친구인지 원수인지 다루어지는 특정한 정신적 태도와 마찬가지이다.
ponunt in persona et nomen; §5.10.30quod quidem ei accidere necesse est, sed in argumentum raro cadit, nisi cum aut ex causa datum est, ut Sapiens, Magnus, Pius;
그들은 인물의 범주에 '이름' 또한 둔다; 이름은 참으로 인물에게 귀속될 수밖에 없지만, 논거로 쓰이는 일은 드물다.
aut et ipsum alicuius cogitationis attulit causam, ut Lentulo coniurationis, quod libris Sibyllinis aruspicumque responsis dominatio dari tribus Corneliis dicebatur, seque eum tertium esse credebat post Sullam Cinnamque, quia et ipse Cornelius erat.
다만 '현자', '대왕', '경건한 자'처럼 어떤 이유로 인해 부여되었거나, 혹은 이름 자체가 어떤 생각의 원인을 제공했을 때에는 예외인데, 예컨대 렌툴루스의 음모의 경우, 시빌라의 책들과 점술가들의 신탁에서 세 명의 코르넬리우스 가문 사람들에게 지배권이 주어진다고 기술되어 있었고, 그 자신도 코르넬리우스였기 때문에 술라와 킨나에 이은 세 번째가 자신이라고 믿었던 것과 같다.
nam et illud apud Euripidem frigidum sane,
에우리피데스에게서 나오는 다음과 같은 예도 참으로 어색하다.
§5.10.31quod nomen Polynicis, ut argumentum morum, frater incessit.
즉 폴리네이케스라는 이름을 그의 성품의 증거라며 형제가 비난한 것이다.
iocorum tamen ex eo frequens materia, qua Cicero in Verrem non semel usus est.
그러나 이름은 농담의 빈번한 소재가 되는데, 키케로가 『베레스 탄핵 연설』에서 한 번만 쓴 것이 아니다.
haec fere circa personas sunt aut his similia.
인물에 관한 것은 대략 이와 같거나 이와 유사한 것들이다.
neque enim complecti omnia vel hac in parte vel in ceteris possumus, contenti rationem plura quaesituris ostendere.
우리는 이 부분에서도 다른 부분에서도 모든 것을 다 담을 수는 없으며, 더 많은 것을 탐구하고자 하는 이들에게 그 방법만을 보여주는 것으로 만족한다.
§5.10.32nunc ad res transeo, in quibus maxime sunt personis iuncta, quae agimus, ideoque prima tractanda.
이제 나는 사물들로 넘어가는데, 그중에서 우리가 행하는 것들이 인물과 가장 밀접하게 연결되어 있으므로 먼저 다루어져야 한다.
in omnibus porro, quae fiunt, quaeritur aut Quare? aut Ubi? aut Quando? aut Quomodo? aut Per quae facta sunt? §5.10.33ducuntur igitur argumenta ex causis factorum vel futurorum; quarum materiam, quam quidam ὕλην, alii δύναμιν nominaverunt, in duo genera, sed quaternas utriusque dividunt species.
나아가 행해지는 모든 일에서 다음이 질문된다: '왜?', '어디서?', '언제?', '어떻게?', '무엇을 통해서 행해졌는가?' 그러므로 논거는 행해진 일이나 행해질 일의 원인들로부터 도출된다; 이것들의 질료를 어떤 이들은 '휠레', 다른 이들은 '뒤나미스'라고 불렀는데, 그들은 이를 두 가지 부류로 나누되 각 부류마다 네 가지 하위 종으로 나눈다.
nam fere versatur ratio faciendi circa bonorum adeptionem, incrementum, conservationem, usum, aut malorum evitationem, liberationem, imminutionem, tolerantiam; §5.10.34quae et in deliberando plurimum valent.
왜냐하면 행위의 동기는 대개 좋은 것의 획득, 증대, 보존, 사용, 혹은 나쁜 것의 회피, 해방, 감소, 인내를 둘러싸고 전개되기 때문이다; 이것들은 심의에서도 매우 큰 효력을 가진다.
sed honestas causas habent recta, prava contra ex falsis opinionibus veniunt.
그러나 올바른 행동들은 고결한 원인을 가지며, 반대로 그릇된 행동들은 잘못된 의견으로부터 비롯된다.
nam est his initium ex iis, quae credunt bona aut mala; inde errores existunt et pessimi adfectus, in quibus sunt ira, odium, invidia, cupiditas, spes, ambitus, audacia, metus, cetera generis eiusdem.
왜냐하면 그릇된 행동들의 시작은 사람들이 선하거나 악하다고 믿는 것들로부터 오기 때문이며; 그로부터 오류와 가장 악한 감정들이 생겨나는데, 그 안에는 분노, 증오, 시기, 욕망, 희망, 야심, 무모함, 두려움 및 동일한 종류의 다른 것들이 있다.
accedunt aliquando fortuita, ebrietas, ignorantia, quae interim ad veniam valent, interim ad probationem criminis, ut si quis, dum alii insidiatur, alium dicitur interemisse.
때로는 우연한 일, 만취, 무지가 덧붙여지는데, 이것들은 때로는 용서에 효력이 있고, 때로는 범죄의 증명에 효력이 있으니, 예컨대 어떤 이가 다른 이를 매복 저격하려다가 또 다른 이를 죽였다고 전해지는 경우가 그러하다.

어휘·문법 주석

  1. 5.10.26propinquis amicis clientibus abundante et his omnibus destitute — 현재분사 'abundante'와 완료분사 'destitute'는 앞 문장의 탈격 명사 'divite ac paupere'와 동격을 이루며 이를 수식하는 단수 탈격형이다. 'abundante'의 보어가 되는 'propinquis amicis clientibus' 역시 복수 탈격이다.
  2. 5.10.29quae mihi, etiamsi personis accidunt, per se referenda tamen — 관계대명사 'quae'(중성 복수 주격)의 선행사는 앞 문장의 'consilia'이다. 'referenda'는 'quae'와 일치하는 동형용사(중성 복수 주격)이며, 동사 'videntur'와 결합하여 '~로 귀속되어야 하는 것처럼 보인다'는 의무의 의미를 가진 수어 구성을 형성한다.
  3. 5.10.30ut Lentulo coniurationis — 여격 'Lentulo'와 속격 'coniurationis'는 앞선 동사구 'alicuius cogitationis attulit causam'(어떤 생각의 원인을 제공했다)의 생략을 전제로 하며, '예컨대 렌툴루스에게 음모의 [원인을 제공했던 것]과 같이'로 보완하여 해석한다.
  4. 5.10.33quarum materiam, quam quidam ὕλην, alii δύναμιν nominaverunt, in duo genera... dividunt — 관계대명사 속격 'quarum'은 선행사 'causis'와 일치하여 'materiam'을 수식한다. 'dividunt'(그들은 나눈다)의 주어는 일반적인 수사학자들을 가리킨다. 관계절 안은 완료형 동사 'nominaverunt'를 수반하는 이중 대격 구문('quam'을 'ὕλην / δύναμιν'라고 불렀다)을 취하고 있다.

이 구절 인용하기

마르쿠스 파비우스 퀸틸리아누스, 웅변가 교육 §5.10.24-5.10.34. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.10.24-5.10.34

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.