Humanitext Reader

마르쿠스 파비우스 퀸틸리아누스 · 웅변가 교육 §5.10.35-5.10.47

원인과 장소와 시간에서 도출되는 논거

366개 구절 중 139번째 · 라틴어

요약

퀸틸리아누스는 논거를 도출하는 세 가지 항목인 '원인', '장소', '시간'에 관하여 각 항목의 구체적인 예시와 법정에서의 실용성을 논한다.

§5.10.35causae porro non ad convincendum modo, quod obiicitur, sed ad defendendum quoque excuti solent, cum quis se recte fecisse, id est honesta causa, contendit;
게다가 원인은 제기된 혐의를 입증하기 위해서뿐만 아니라 방어하기 위해서도 면밀히 조사되는 것이 상례인데, 이는 어떤 이가 자신이 올바르게 행하였다고, 즉 고결한 원인에서 그렇게 행하였다고 주장할 때 그러하다.
qua de re latius in tertio libro dictum est.
이 문제에 대해서는 제3권에서 더 자세히 논하였다.
§5.10.36finitionis quoque quaestiones ex causis interim pendent.
정의에 관한 문제 역시 때로는 원인에 좌우된다.
an tyrannicida, qui tyrannum, a quo deprehensus in adulterio fuerat, occidit? an sacrilegus, qui, ut hostes urbe expelleret, arma templo adfixa detraxit?
간통 현장에서 자신을 붙잡았던 참주를 죽인 자는 참주 살해자인가? 적들을 도시에서 몰아내기 위해 신전에 봉헌된 무기들을 떼어낸 자는 성물 모독자인가?
§5.10.37ducuntur argumenta et ex loco.
논거는 '장소'로부터도 도출된다.
spectatur enim ad fidem probationis, montanus an planus, maritimus an mediterraneus, consitus an incultus, frequens an desertus, propinquus an remotus, opportunus consiliis an adversus;
증명의 신뢰성을 얻기 위해, 산지인지 평지인지, 해안인지 내륙인지, 경작지인지 황무지인지, 붐비는 곳인지 황량한 곳인지, 가까운지 먼지, 계획에 유리한지 불리한지가 고려된다.
quam partem videmus vehementissime pro Milone tractasse Ciceronem.
우리는 키케로가 『밀로 변호 연설』에서 이 항목을 매우 강력하게 다룬 것을 보고 있다.
§5.10.38et haec quidem ac similia ad coniecturam frequentius pertinent, sed interim ad ius quoque: privatus an publicus, sacer an profanus, noster an alienus;
그리고 이러한 일들과 이와 유사한 일들은 사실 인정에 더 자주 관련되지만, 때로는 법적 권리에도 관련된다. 즉 사유지인지 공유지인지, 성스러운 곳인지 속된 곳인지, 우리 것인지 남의 것인지이다.
ut in persona, magistratus, pater, peregrinus.
이는 인물의 범주에서 정무관, 아버지, 외국인의 구분이 있는 것과 같다.
hinc enim quaestiones oriuntur:
왜냐하면 이곳으로부터 다음과 같은 의문들이 발생하기 때문이다.
§5.10.39privatam pecuniam sustulisti;
"당신은 사인의 돈을 훔쳤다.
uerum quia de templo, non furtum sed sacrilegium est. occidisti adulterum, quod lex permittit;
하지만 신전에서 가져갔기 때문에, 절도가 아니라 성물 절도죄이다." "당신은 간통한 자를 죽였고, 이는 법이 허용하는 바이다.
sed quia in lupanari, caedes est. iniuriam fecisti;
하지만 사창가에서였기 때문에, 살인죄이다." "당신은 불법 행위를 저질렀다.
sed quia magistratui, maiestatis actio est.
하지만 정무관에 대해서였기 때문에, 대역죄의 소송 대상이다." 혹은 반대로, "그것은 내게 허용되었다.
§5.10.40vel contra: licuit, quia pater eram, quia magistratus. sed circa facti controuersiam argumenta praestant, circa iuris lites materiam quaestionum.
왜냐하면 내가 아버지였기 때문이고, 정무관이었기 때문이다." 그러나 장소는 사실에 관한 쟁점에서는 논거를 제공하고, 법적 소송에서는 질문의 소재를 제공한다.
ad qualitatem quoque frequenter pertinet locus, neque enim idem ubique aut licet aut decorum est;
성질에도 장소는 종종 관련되는데, 왜냐하면 동일한 일이 어디에서나 허용되거나 어울리는 것은 아니기 때문이다.
quin etiam in qua quidque civitate quaeratur interest, moribus enim et legibus distant.
게다가 각각의 일이 어느 국가에서 심리되는가도 중요한데, 국가마다 관습과 법률이 다르기 때문이다.
§5.10.41ad commendationem quoque et invidiam valet.
장소는 칭찬이나 반감을 불러일으키는 데에도 효력이 있다.
nam et Aiax apud Ovidium: ante rates, inquit, agimus causam, et mecum confertur Ulixes? et Miloni inter cetera obiectum est, quod Clodius in monumentis ab eo maiorum suorum esset occisus.
왜냐하면 오비디우스의 작품에서 아이아스도 "우리는 전함 앞에서 소송을 수행하고 있는데, 울릭세스가 나와 비교된단 말인가?"라고 말하고 있으며, 밀로에게도 다른 혐의들 속에서, 클로디우스가 밀로에 의해 자신의 조상들의 기념비가 있는 곳에서 살해되었다는 점이 기소 이유로 제기되었기 때문이다.
§5.10.42ad suadendi momenta idem valet, sicut tempus, cuius tractatum subiungam.
장소는 설득의 계기에도 마찬가지로 효력이 있으며, 이는 '시간'도 마찬가지이므로 이에 대한 논의를 아래에 덧붙인다.
eius autem, ut alio loco iam dixi, duplex significatio est;
그런데 시간은 다른 곳에서 이미 말했듯이 이중적인 의미를 가진다.
generaliter enim et specialiter accipitur.
즉 일반적으로도 개별적으로도 받아들여진다.
prius illud est:—nunc, olim, sub Alexandro, cum apud Ilium pugnatum est, denique praeteritum, instans, futurum.
전자는 '지금', '옛날에', '알렉산드로스 치하에서', '일리움에서 전투가 벌어졌을 때', 그리고 마침내 '과거', '현재', '미래'이다.
hoc sequens habet et constituta discrimina:—aestate, hieme, noctu, interdiu; et fortuita:—in pestilentia, in bello, in convivio.
후자는 정해진 구분('여름에', '겨울에', '밤에', '낮에')과 우연한 구분('역병 중에', '전쟁 중에', '연회에서')을 가진다.
§5.10.43Latinorum quidam satis significari putaverunt, si illud generale tempus, hoc speciale tempora vocarent.
라틴어 저술가들 중 일부는 전자의 일반적인 것을 'tempus', 후자의 개별적인 것을 'tempora'라고 부르면 충분히 구별하여 나타낼 수 있다고 생각했다.
quorum utrorumque ratio et in consiliis quidem et in illo demonstrativo genere versatur, sed in iudiciis frequentissima est.
이 두 가지 모두의 방식은 심의에서도, 저 과시적인 장르에서도 다루어지지만, 법정에서 가장 빈번하게 사용된다.
§5.10.44nam et iuris quaestiones facit et qualitatem distinguit et ad coniecturam plurimum confert: ut cum interim probationes inexpugnabiles adferat, quales sunt, si dicatur (ut supra posui) signator, qui ante diem tabularum decessit, aut commisisse aliquid, vel cum infans esset vel cum omnino natus non esset;
왜냐하면 시간은 법적 문제를 일으키고 성질을 구별하며 사실 인정에 크게 기여하기 때문이다. 예컨대 때로는 반박 불가능한 증거들을 제공하는 경우가 그러한데, (위에서 언급했듯이) 서명인이 유서 날짜 이전에 사망했다거나, 혹은 어떤 이가 갓난아기였을 때나 아예 태어나지도 않았을 때 어떤 일을 저질렀다고 주장되는 경우가 그러하다.
§5.10.45praeter id, quod omnia facile argumenta aut ex iis, quae ante rem facta sunt, aut ex coniunctis rei aut insequentibus ducuntur.
게다가 모든 논거가 그 일 이전에 일어난 일들, 그 일과 결합된 일들, 혹은 그에 수반되는 일들로부터 쉽게 도출된다는 점도 있다.
ex antecedentibus: mortem minatus es, noctu existi, proficiscentem antecessisti;
선행 사건들로부터는 "당신은 죽음으로 협박했다", "당신은 밤에 밖으로 나갔다", "당신은 출발하는 자보다 먼저 앞서갔다" 등이 있다.
causae quoque factorum praeteriti sunt temporis.
행위의 원인들 또한 과거 시간에 속한다.
§5.10.46secundum tempus subtilius quidam, quam necesse erat, diviserunt, ut esset iuncti sonus auditus est; adhaerentis clamor sublatus est.
두 번째 시간을 어떤 이들은 필요 이상으로 미묘하게 나누어, 밀접하게 결합된 것으로는 '소리가 들렸다', 바로 인접한 것으로는 '비명이 터져 나왔다'라고 했다.
insequentis sunt illa latuisti, profugisti, livores et tumores apparuerunt.
후속 시간에 속하는 것은 "당신은 몸을 숨겼다", "도망쳤다", "멍과 부종이 나타났다" 같은 것들이다.
iisdem temporum gradibus defensor utetur ad detrahendam ei quod obiicitur fidem.
변호인 역시 제기된 혐의의 신뢰성을 떨어뜨리기 위해 동일한 시간 단계들을 사용할 것이다.
§5.10.47in his omnis factorum dictorumque ratio versatur, sed dupliciter.
이것들 속에 행위와 말의 모든 원리가 작동하고 있지만, 두 가지 방식으로 그러하다.
nam fiunt quaedam quia aliud postea futurum est, quaedam quia aliud ante factum est: ut, cum obiicitur reo lenocinii, speciosae marito, quod adulterii damnatam quondam emerit; aut parricidii reo luxurioso, quod dixerit patri, non amplius me obiurgabis.
왜냐하면 어떤 일들은 나중에 다른 일이 일어날 것이기 때문에 행해지고, 어떤 일들은 이전에 다른 일이 행해졌기 때문에 행해지기 때문이다. 예컨대, 아름다운 아내의 남편인 매춘 주선죄의 피고인에게 그가 이전에 간통죄로 유죄 판결을 받은 여성을 샀다는 점이 혐의로 제기될 때나, 방탕한 존속살해 피고인에게 그가 아버지에게 "당신은 더 이상 나를 꾸짖지 못할 것입니다"라고 말했다는 점이 혐의로 제기될 때가 그러하다.
nam et ille non quia emit leno est, sed quia leno erat emit; nec hic, quia sic erat locutus, occidit, sed, quia erat occisurus, sic locutus est.
왜냐하면 전자 역시 여성을 샀기 때문에 매춘 주선업자인 것이 아니라, 매춘 주선업자였기 때문에 샀던 것이며; 후자도 그렇게 말했기 때문에 죽인 것이 아니라, 죽일 생각이었기 때문에 그렇게 말했기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. 5.10.37quam partem videmus vehementissime pro Milone tractasse Ciceronem — 주동사 `videmus`에 이르는 대격 부정사 구문으로, `Ciceronem`이 부정사 `tractasse`의 의미상 주어이며, 관계사 `quam partem`이 직접목적어 역할을 한다.
  2. 5.10.40sed circa facti controuersiam argumenta praestant, circa iuris lites materiam quaestionum — 전반부의 동사 `praestant`(제공하다)가 후반부의 `circa iuris lites` 절에서도 생략되어 적용된다. "장소는 사실에 관한 쟁점에서는 논거를 제공하고, 법적 소송에서는 질문의 소재를 [제공한다]"는 구조이다.
  3. 5.10.44si dicatur (ut supra posui) signator, qui ante diem tabularum decessit — 수동태 동사 `dicatur`가 `signator`를 주어로 취하는 인칭 구문(주격 부정사 구문)으로 사용되었으며, 부정사(예: `decessisse`)의 생략을 동반하여 '서명인이 유서 날짜 이전에 사망했다고 주장되는 경우'를 뜻한다.
  4. 5.10.47speciosae marito — `speciosae`는 여성 명사화된 형용사의 속격으로, 여격 `reo`와 동격인 `marito`를 수식한다. "아름다운 아내의 남편"이라는 뜻이다.

이 구절 인용하기

마르쿠스 파비우스 퀸틸리아누스, 웅변가 교육 §5.10.35-5.10.47. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.10.35-5.10.47

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.