Humanitext Reader

마르쿠스 파비우스 퀸틸리아누스 · 웅변가 교육 §3.8.1-3.8.12

심의 연설의 목적과 도입부 및 서술의 운용

366개 구절 중 88번째 · 라틴어

요약

퀸틸리아누스는 심의 연설이 유용성뿐만 아니라 존엄(고결함)에 의해서도 규정되어야 하며, 성질의 쟁점만으로는 충분히 포괄될 수 없음을 주장한다. 나아가 심의 연설에서 도입부, 서술, 그리고 감정 고조의 사용법과 요건을 개괄한다.

§3.8.1deliberativas quoque miror a quibusdam sola utilitate finitas.
나는 심의(권고) 연설이 일부 사람들에 의해 오직 유용성(실리)에 의해서만 정의되는 것에 놀란다.
ac si quid in his unum sequi oporteret, potior fuisset apud me Ciceronis sententia, qui hoc materiae genus dignitate maxime contineri putat.
그리고 만일 이 연설들에서 하나의 원칙만을 따라야 했다면, 나로서는 이 종류의 소재가 무엇보다도 존엄(고결함)에 의해 규정된다고 생각한 키케로의 의견이 더 좋았을 것이다.
nec dubito, quin ii, qui sunt in illa priore sententia, secundum opinionem pulcherrimam ne utile quidem, nisi quod honestum esset, existimarint. §3.8.2et est haec ratio verissima, si consilium contingat semper bonorum atque sapientium.
또한 앞서의 의견을 지지하는 사람들도, 가장 아름다운 견해에 따라, 고결한 것 외에는 유용한 것으로조차 여기지 않았을 것임을 나는 의심치 않는다. 그리고 만일 의논이 언제나 선한 이들과 현자들 사이에서 이루어진다면 이 이치는 가장 참될 것이다.
verum apud imperitos, apud quos frequenter dicenda sententia est, populumque praecipue, qui ex pluribus constat indoctis, discernenda sunt haec et secundum communes magis intellectus loquendum. §3.8.3sunt enim multi, qui etiam, quae credunt honesta, non tamen satis eadem utilia quoque existiment, et quae turpia esse dubitare non possunt, utilitatis specie ducti probent, ut foedus Numantinum iugumque Caudinum. §3.8.4ne qualitatis quidem statu, in quo et honestorum et utilium quaestio est, complecti eas satis est.
그러나 지식이 없는 이들 사이에서—이들 앞에서는 의견을 자주 개진해야 한다—특히 많은 무식한 이들로 구성된 민중 앞에서는, 이러한 일들을 구별해야 하며 보다 일반적인 이해에 맞추어 말해야 한다. 왜냐하면 자신들이 고결하다고 믿는 것조차 그것이 충분히 유용하기도 하다고는 생각지 않는 사람들이 많고, 수치스러운 일임에 틀림없는 것들을 유용성의 외견에 이끌려 찬동하는 사람들이 많기 때문이다. 예컨대 누만티아의 조약이나 카우디움의 멍에와 같이 말이다. 이들(심의 연설)을 고결함과 유용함의 문제가 존재하는 성질의 쟁점만으로 포괄하는 것으로도 충분하지 않다.
nam frequenter in his etiam coniecturae locus est, nonnunquam tractatur aliqua finitio, aliquando etiam legales possunt incidere tractatus, in privata maxime consilia, si quando ambigetur an liceat. §3.8.5de coniectura paulo post pluribus.
왜냐하면 이들 안에서는 빈번히 추측의 여지도 있으며, 때로는 어떤 정의가 다루어지기도 하고, 때로는 법률적인 논의도 발생할 수 있기 때문이다. 특히 사적인 의논에서 그것이 허용되는지 여부가 의심스러울 때 그러하다. 추측에 관해서는 조금 뒤에 더 많은 말로 논하겠다.
interim est finitio apud Demosthenen, Det Halonnesum Philippus, an reddat? apud Ciceronem in Philippicis, Quid sit tumultus? quid? non illa similis iudicialium quaestio de statua Servi Sulpici, an iis demum ponenda sit, qui in legatione ferro sunt interempti? §3.8.6ergo pars deliberativa, quae eadem suasoria dicitur, de tempore futuro consultans quaerit etiam de praeterito.
우선 데모스테네스에게서 정의의 예가 있으니, "필리포스는 할론네소스 섬을 주어야 하는가, 아니면 돌려주어야 하는가?"이다. 키케로의 《필리피카》에서는 "소요란 무엇인가?"가 그러하다. 그리고 사절단 임무 중에 무기로 살해당한 이들에게만 조각상을 세워주어야 하는가에 관한, 법정 소송의 질문과 유사한 세르비우스 술피키우스의 조각상에 관한 저 질문은 어떠한가? 그러므로 마찬가지로 권고 부류라고도 불리는 심의 부류는 미래의 시간에 대해 심의하면서도 과거에 대해서도 탐구한다.
officiis constat duobus suadendi ac dissuadendi.
그것은 권고하는 것과 만류하는 것의 두 가지 직무로 구성된다.
prooemio, quale est in iudicialibus, non ubique eget, quia conciliatus est ei quisque, quem consulit.
법정 연설에서와 같은 도입부가 모든 곳에서 필요한 것은 아니다. 왜냐하면 조언을 구하는 사람은 누구나 자신이 조언을 구하는 상대에게 이미 호의를 품고 있기 때문이다.
initium tamen quodcunque debet habere aliquam prooemii speciem;
그러나 어떤 시작이든 일종의 도입부의 외양을 지녀야 한다.
neque enim abrupte nec unde libuit incipiendum, quia est aliquid in omni materia naturaliter primum. §3.8.7in senatu et utique in contionibus eadem ratio quae apud iudices, adquirendae sibi plerumque eorum, apud quos dicendum sit, benevolentiae.
왜냐하면 우리는 갑작스럽게 시작해서도 안 되고, 마음에 드는 아무 데서나 시작해서도 안 되기 때문이다. 모든 소재에는 자연스럽게 첫머리에 오는 무언가가 존재하기 때문이다. 원로원이나 특히 민회에서는 재판관들 앞에서와 같은 이치, 즉 자신들이 연설해야 하는 대상들의 호의를 대체로 획득해야 한다는 동일한 원칙이 적용된다.
nec mirum, cum etiam in panegyricis petatur audientium favor, ubi emolumentum non in utilitate aliqua, sed in sola laude consistit. §3.8.8Aristoteles quidem nec sine causa putat et a nostra et ab eius, qui dissentiet, persona duci frequenter in consiliis exordium, quasi mutuantibus hoc nobis a iudiciali genere, nonnunquam etiam, ut minor res maiorve videatur;
그리고 이것은 놀라운 일이 아니니, 찬양 연설에서조차 청중의 지지를 구하는데, 거기서의 실익은 어떤 유용성에 있는 것이 아니라 오직 찬양 자체에 있기 때문이다. 아리스토텔레스는 과연 이유 없이 생각한 것이 아니니, 조언을 구하는 연설에서 우리의 인물과 반대하는 자의 인물 양쪽 모두로부터 빈번히 서두가 도출된다고 본다. 이는 마치 우리가 이 방법을 법정 연설의 종류에서 빌려오는 것과 같으며, 때로는 사안이 더 작게 혹은 더 크게 보이도록 하기 위함이기도 하다.
in demonstrativis vero prooemia esse maxime libera existimat. §3.8.9nam et longe a materia duci, ut in Helenae laude Isocrates fecerit; et ex aliqua rei vicinia, ut idem in Panegyrico, cum queritur plus honoris corporum quam animorum virtutibus dari; et Gorgias in Olympico laudans eos, qui primi tales instituerint conventus.
그러나 전시 연설에서 도입부는 대단히 자유롭다고 그는 생각한다. 왜냐하면 소재에서 멀리 떨어진 곳으로부터 유래할 수도 있으니, 이소크라테스가 《헬레네 찬양》에서 행했던 바와 같고, 사안의 어떤 근접성으로부터 유래할 수도 있으니, 같은 저자가 《파네기리코스》에서 정신의 미덕보다 육체의 미덕에 더 많은 명예가 주어지는 것을 한탄할 때와 같으며, 고르기아스가 《올림피아 연설》에서 그러한 집회를 처음 창설한 이들을 찬양할 때와 같다.
quos secutus videlicet C. Sallustius in bello Iugurthino et Catilinae nihil ad historiam pertinentibus principiis orsus est. §3.8.10sed nunc ad suasoriam, in qua, etiam cum prooemio utemur, breviore tamen et velut quodam capite tantum et initio debebimus esse contenti.
이들을 따라서 가이우스 살루스티우스는 《유구르타 전쟁》과 《카틸리나 음모》에서 역사와는 아무런 상관이 없는 서두로 시작했던 것이다. 그러나 이제 권고 연설로 돌아가자. 거기서는 설령 도입부를 사용한다 하더라도, 더 짧고 말하자면 일종의 머리말과 시작에 불과한 것에 만족해야 할 것이다.
narrationem vero nunquam exigit privata deliberatio, eius duntaxat rei, de qua dicenda sententia est;
하지만 사적인 심의는 결코 서술을 요구하지 않으니, 적어도 의견을 진술해야 하는 바로 그 사안 자체에 대해서는 그러하다.
quia nemo ignorat id de quo consulit. §3.8.11extrinsecus possunt pertinentia ad deliberationem multa narrari.
왜냐하면 자신이 조언을 구하고 있는 사안을 모르는 사람은 아무도 없기 때문이다. 외부로부터 심의와 관련된 많은 일이 서술될 수 있다.
in contionibus saepe est etiam illa, quae ordinem rei docet, necessaria. §3.8.12adfectus ut quae maxime postulat.
민회에서는 사건의 전말을 알려주는 저 서술이 자주 필요하기도 하다. 그것은 감정의 요동을 그 어느 장르보다도 강력하게 요구한다.
na M et concitanda et lenienda frequenter est ira, et ad metum, cupiditatem, odium, conciliationem impellendi animi.
왜냐하면 분노는 빈번히 고조되어야 하고 또한 완화되어야 하며, 마음을 공포, 욕망, 증오, 화해로 몰아가야 하기 때문이다.
nonnunquam etiam movenda miseratio, sive, ut auxilium obsessis feratur, suadere oportebit sive sociae civitatis eversionem deflebimus.
때로는 동정심도 자극해야 하니, 포위된 자들에게 원조를 보낼 것을 권고해야 하거나 동맹 도시의 파멸을 슬퍼해야 할 때 그러하다.

어휘·문법 주석

  1. 3.8.1deliberativas quoque miror a quibusdam sola utilitate finitas — `deliberativas`는 여성 복수 명사 `causas` 또는 `orationes`가 생략된 것임. `finitas`는 부정사구 `finitas esse`를 나타내며, 주절 동사 `miror`의 대격 보어(대격과 부정사 구문)로 기능함.
  2. 3.8.4complecti eas satis est — 대명사 `eas`는 문맥상 여성 복수 명사인 심의 연설(`deliberativas`)들을 가리킴. 부정사 `complecti`는 비인칭 표현 `satis est`의 논리적 주어로 기능함.
  3. 3.8.7eadem ratio quae apud iudices, adquirendae sibi plerumque eorum... benevolentiae — `eadem ratio` 뒤에 나오는 `adquirendae... benevolentiae`는 속격의 동형용사(gerundive) 구문으로, `ratio`를 수식하여 호의를 획득해야 하는 원칙이나 의무를 나타냄.
  4. 3.8.12adfectus ut quae maxime postulat — `ut quae maxime`는 `ut qui`에 최상급(여기서는 `maxime`)이 결합된 라틴어 관용적 표현으로, "더할 나위 없이", "그 어느 것보다도 강력하게"라는 의미를 나타냄.

이 구절 인용하기

마르쿠스 파비우스 퀸틸리아누스, 웅변가 교육 §3.8.1-3.8.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:3.8.1-3.8.12

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.