§3.8.13valet autem in consiliis auctoritas plurimum.
그러나 심의(조언)에서는 권위가 가장 큰 힘을 발휘한다.
nam et prudentissimus esse haberique et optimus debet, qui sententiae suae de utilibus atque honestis credere omnes velit.
왜냐하면 유용하고 고결한 것에 관한 자신의 의견을 모든 이들이 믿어주기를 바라는 사람은 가장 지혜롭고 또 그렇게 여겨져야 하며, 동시에 가장 선한 사람이어야 하기 때문이다.
in iudiciis enim vulgo fas habetur indulgere aliquid studio suo; consilia nemo est qui neget secundum mores dari.
재판에서는 자신의 열정에 어느 정도 치우치는 것이 일반적으로 허용된다고 여겨지지만, 조언은 성품에 따라 주어지는 것임을 부정하는 사람은 아무도 없기 때문이다.
Graecorum quidem plurimi omne hoc officium contionale esse iudicaverunt et in sola reipublicae administratione posuerunt. §3.8.14quin et Cicero in hac maxime parte versatur.
그리스인들의 대다수는 실로 이 모든 직무를 민회에 속하는 것으로 판단하였고, 오직 국가의 행정 분야에만 국한시켰다. 더욱이 키케로 역시 이 부분에 가장 많이 전념하고 있다.
ideoque suasuris de pace, bello, copiis, operibus, vectigalibus haec duo esse praecipue nota voluit, vires civitatis et mores, ut ex natura cum ipsarum rerum tum audientium ratio suadendi duceretur. §3.8.15nobis maior in re videtur varietas, nam et consultantium et consiliorum plurima sunt genera.
그리하여 평화, 전쟁, 군대, 공공사업, 세금에 관해 권고하려는 이들에게 그는 특히 두 가지, 즉 국가의 전력과 풍속이 숙지되어 있기를 바랐다. 이는 사안 자체의 성격뿐만 아니라 청중의 성격으로부터도 설득의 논거가 도출되도록 하기 위함이었다. 우리에게는 사안의 다양성이 더 크게 보이는데, 조언을 구하는 이들과 조언 자체의 종류가 매우 많기 때문이다.
quare in suadendo et dissuadendo tria primum spectanda erunt, quid sit de quo deliberetur, qui sint qui deliberent, qui sit qui suadeat. §3.8.16rem, de qua deliberatur, aut certum est posse fieri aut incertum.
그러므로 권고와 만류를 할 때는 먼저 세 가지를 살펴보아야 하니, 심의되고 있는 사안이 무엇인가, 심의하는 이들이 누구인가, 권고하는 이가 누구인가이다. 심의되고 있는 사안은 그것이 실행 가능한 것이 확실하거나 불확실하다.
si incertum, haec erit quaestio sola aut potentissima;
만일 불확실하다면, 이것이 유일하거나 가장 강력한 질문이 될 것이다.
saepe enim accidet, ut prius dicamus, ne si possit quidem fieri, esse faciendum, deinde fieri non posse.
왜냐하면 설령 그것이 실행 가능하다 하더라도 행해져서는 안 된다고 먼저 말한 뒤, 이어서 실행 불가능하다고 말하는 일이 자주 일어나기 때문이다.
cum autem de hoc quaeritur, coniectura est, an Isthmos intercidi, an siccari palus Pomptina, an portus fieri Ostiae possit, an Alexander terras ultra Oceanum sit inventurus. §3.8.17sed in iis quoque quae constabit posse fieri, coniectura aliquando erit, si quaeretur, an utique futurum sit, ut Carthaginem superent Romani; ut redeat Hannibal, si Scipio exercitum in Africam transtulerit; ut servent fidem Samnites, si Romani arma deposuerint.
그러나 이에 대해 묻게 될 때는 추측이 작용하니, 지협을 뚫을 수 있는가, 폼프티나 늪지를 배수할 수 있는가, 오스티아에 항구를 건설할 수 있는가, 알렉산드로스가 오케아노스 너머에서 대륙을 발견할 것인가와 같은 질문들이다. 그러나 실행 가능함이 분명한 사안들에서도 때로는 추측이 존재할 수 있으니, 만일 로마인들이 반드시 카르타고를 꺾을 것인가, 혹은 스키피오가 군대를 아프리카로 옮긴다면 한니발이 돌아올 것인가, 혹은 로마인들이 무기를 내려놓는다면 삼니움인들이 신의를 지킬 것인가가 질문될 때 그러하다.
quaedam et fieri posse et futura esse credibile est, sed aut alio tempore aut alio loco aut alio modo. §3.8.18ubi coniecturae non erit locus, alia sunt intuenda.
어떤 일들은 실행 가능하고 또 일어날 것이라 믿을 만하지만, 다른 시간이나 다른 장소 혹은 다른 방식으로 그러할 뿐이다. 추측의 여지가 없는 곳에서는 다른 것들을 살펴보아야 한다.
et primum aut propter ipsam rem, de qua sententiae rogantur, consultabitur aut propter alias intervenientes extrinsecus causas.
그리고 첫째로, 의견을 구하는 사안 자체 때문에 심의되거나, 혹은 외부에서 개입하는 다른 원인들 때문에 심의된다.
propter ipsam deliberant Patres conscripti, an stipendium militi constituant? §3.8.19haec materia simplex erit.
사안 자체 때문에, 원로원 의원들은 군인에게 급여를 책정해야 할 것인가를 심의한다. 이 소재는 단순할 것이다.
accedunt causae aut faciendi, ut deliberant patres conscripti, an Fabios dedant Gallis bellum minitantibus;
실행해야 하는 원인이 추가되기도 하니, 예컨대 전쟁을 위협하는 가울인들에게 파비우스 일가를 인도해야 하는지를 원로원 의원들이 심의하는 경우이다.
aut non faciendi, ut deliberat C. Caesar, an perseveret in Germaniam ire, cum milites passim testamenta facerent. §3.8.20hae suasoriae duplices sunt.
혹은 실행하지 않아야 하는 원인이 추가되기도 하니, 예컨대 군인들이 도처에서 유언장을 작성하고 있을 때 가이우스 카에사르가 게르마니아로의 진격을 강행할 것인가를 심의하는 경우이다. 이 권고 연설들은 이중적이다.
nam et illic causa deliberandi est, quod bellum Galli minitentur; esse tamen potest quaestio, dedendine fuerint etiam citra hanc denuntiationem, qui contra fas, cum legati missi essent, proelium inierint, regemque, ad quem mandata acceperant, trucidarint. §3.8.21et hic nihil Caesar sine dubio deliberaret nisi propter hanc militum perturbationem; est tamen locus quaerendi, an citra hunc quoque casum penetrandum in Germaniam fuerit.
왜냐하면 거기서도 심의의 원인은 가울인들이 전쟁을 위협한다는 점이지만, 사절단으로 파견되었음에도 불구하고 신법에 반하여 전투를 개시하고 자신들이 칙령을 받았던 왕을 살해한 자들을, 이러한 위협이 없었더라도 인도했어야 했는가라는 질문이 여전히 성립할 수 있기 때문이다. 그리고 여기에서도 카에사르는 군인들의 이러한 동요가 없었다면 의심할 바 없이 아무것도 심의하지 않았을 것이나, 이러한 사태가 없었더라도 게르마니아에 침투했어야 했는가를 물을 여지는 있다.
semper autem de eo prius loquemur, de quo deliberari etiam detractis sequentibus possit. §3.8.22partes suadendi quidam putaverunt honestum, utile, necessarium.
그러나 우리는 언제나 후속 사정들을 제거하더라도 심의될 수 있는 것에 대해 먼저 이야기할 것이다. 어떤 이들은 권고의 요소를 고결함, 유용함, 필요성이라고 생각했다.
ego non invenio huic tertiae locum.
나는 이 세 번째 것의 자리를 찾지 못하겠다.
quantalibet enim vis ingruat, aliquid fortasse pati necesse sit, nihil facere;
왜냐하면 아무리 큰 폭력이 들이닥치더라도 무언가를 겪는 것은 불가피할지 몰라도, 아무것도 행하지 않는 것은 가능하기 때문이다.
de faciendo autem deliberatur. §3.8.23quodsi hanc vocant necessitatem, in quam homines graviorum metu coguntur, utilitatis erit quaestio;
그리고 심의되는 것은 행하는 것에 대해서이다. 그러나 만일 사람들이 더 중대한 일에 대한 공포 때문에 강요받는 이 상황을 필요성이라 부른다면, 그것은 유용성의 문제가 될 것이다.
ut si obsessi et impares et aqua ciboque defecti de facienda ad hostem deditione deliberent et dicatur, necesse est;
예컨대 포위당하고 적수가 되지 못하며 물과 양식이 떨어진 이들이 적에게 항복하는 것을 심의하면서 '그것이 불가피하다(필요하다)'라고 말해지는 경우처럼 말이다.
nempe sequitur, ut hoc subiiciatur, alioqui pereundum est: ita propter id ipsum non est necesse, quia perire potius licet.
참으로 그 뒤에는 '그렇지 않으면 파멸할 수밖에 없다'라는 것이 덧붙여지기 마련이다. 따라서 바로 그 때문에 그것은 불가피한 것이 아니니, 차라리 파멸하는 것이 가능하기 때문이다.