§1.5.47in participio per genus et casum, ut in vocabulo, per tempora, ut in verbo, per numerum, ut in utroque, peccatur.
분사에서는 보통명사에서처럼 성과 격에 의해, 동사에서처럼 시제에 의해, 그리고 양자 모두에서처럼 수에 의해 오류가 범해진다.
pronomen quoque genus, numerum, casus habet, quae omnia recipiunt huiusmodi errorem.
대명사 역시 성, 수, 격을 가지며, 이 모든 것들이 이러한 종류의 오류를 허용한다.
§1.5.48fiunt soloecismi et quidem plurimi per partes orationis;
품사를 통해서도 비문법이, 그것도 아주 많이 발생한다.
sed id tradere satis non est, ne ita demum vitium esse credat puer, si pro alia ponatur alia, ut verbum, ubi nomen esse debuerit, vel adverbium, ubi pronomen, et similia.
하지만 소년이 명사가 있어야 할 곳에 동사가 놓이거나, 대명사가 있어야 할 곳에 부사가 놓이는 등, 한 품사 대신 다른 품사가 놓이는 경우에만 비문법이 성립한다고 믿지 않도록 하기 위해서는, 품사 혼동이 비문법이라는 점을 가르치는 것만으로는 충분하지 않다.
§1.5.49nam sunt quaedam cognata, ut dicunt, id est eiusdem generis, in quibus, qui alia specie quam oportet utetur, non minus quam ipso genere permutato deliquerit.
왜냐하면 사람들이 말하듯 동족의, 즉 동일한 류에 속하는 특정 단어들이 존재하는데, 이 단어들에 있어서 마땅히 쓰여야 할 것과 다른 종을 사용하는 자는 류 자체를 교체한 것에 못지않은 오류를 범하게 되기 때문이다.
§1.5.50nam et an et aut coniunctiones sunt, male tamen interroges, hic aut ille sit;
왜냐하면 an과 aut은 둘 다 접속사이지만, 만일 "hic aut ille sit"(이 사람인지 혹은 저 사람인지)라고 질문한다면 잘못된 것이기 때문이다.
et ne ac non adverbia; qui tamen dicat pro illo
"ne feceris"
"non feceris,"
in idem incidat vitium, quia alterum negandi est alterum vetandi.
또한 ne와 non은 부사이지만, 전자 대신에 "ne feceris" "non feceris" 라고 말하는 자는 동일한 오류에 빠질 것인데, 왜냐하면 하나는 부정하는 것이고 다른 하나는 금지하는 것이기 때문이다.
hoc amplius intro et intus loci adverbia, eo tamen intus et intro sum soloecismi sunt.
나아가 intro와 intus는 장소의 부사이지만, "eo intus"와 "intro sum"은 비문법이다.
§1.5.51eadem in diversitate pronominum, interiectionum, praepositionum accident;
동일한 일이 대명사, 감탄사, 전치사의 오용에서도 일어난다.
est etiam soloecismus in oratione comprehensionis unius sequentium ac priorum inter se inconveniens position.
또한 단일한 구절 내에서 후속하는 말과 선행하는 말 사이에 부적합한 배치가 일어나는 것 역시 언어에서의 비문법이다.
§1.5.52quaedam tamen et faciem soloecismi habent et dici vitiosa non possunt, ut tragoedia Thyestes et ludi Floralia ac Megalensia, quanquam haec sequenti tempore interciderunt numquam aliter a veteribus dicta.
그러나 어떤 표현들은 비문법의 외양을 띠면서도 잘못되었다고 말할 수 없는데, 비극 『티에스테스』(Thyestes)나 축제 "Floralia" 및 "Megalensia"가 그러하다. 비록 이것들이 후대에 이르러서는 폐지되었으나, 옛사람들에 의해서는 결코 다른 방식으로 말해진 적이 없다.
schemata igitur nominabuntur, frequentiora quidem apud poetas sed oratoribus quoque permissa.
따라서 이것들은 "도식"(schemata)이라 불릴 것이다. 그것들은 확실히 시인들 사이에서 더 빈번하게 나타나지만, 웅변가들에게도 허용된다.
§1.5.53verum schema fere habebit aliquam rationem, ut docebimus eo, quem paulo ante promisimus, loco.
하지만 도식은 대체로 어떤 합리적인 근거를 가지기 마련이며, 이는 우리가 조금 전에 약속했던 그 자리에서 가르쳐 줄 것이다.
sed id quoque, quod schema vocatur, si ab aliquo per imprudentiam factum erit, soloecismi vitio non carebit.
그러나 도식이라 불리는 것 역시 만일 누군가에 의해 부주의로 인해 행해진다면 비문법의 오점을 면치 못할 것이다.
§1.5.54in eadem specie sunt sed schemate carent, ut supra dixi, nomina feminina, quibus mares utuntur, et neutralia, quibus feminae.
동일한 종류에 속하면서도 도식을 결여하고 있는 것은, 위에서 내가 말했듯이 남성들이 사용하는 여성명사나 여성들이 사용하는 중성명사이다.
hactenus de soloecismo.
비문법에 대해서는 여기까지 하겠다.
neque enim artem grammaticam componere aggressi sumus, sed cum in ordinem incurreret, inhonoratam transire noluimus.
왜냐하면 우리가 문법학 체계서를 쓰려고 나선 것이 아니라, 논의의 순서 중에 그것이 가로막아 서게 되었을 때 예를 갖추지 않고 그냥 지나치기를 원치 않았기 때문이다.
§1.5.55hoc amplius, ut institutum ordinem sequar, verba aut Latina aut peregrina sunt.
나아가 설정된 순서를 따르자면, 단어들은 ¦p.v1-3 p.104 라틴어이거나 외래어이다.
peregrina porro ex omnibus prope dixerim gentibus ut homines, ut instituta etiam multa venerunt.
외래어는 사람들이나 또한 많은 제도들이 들어온 것처럼, 거의 모든 민족으로부터 들어왔다고 말할 수 있을 정도이다.
§1.5.56taceo de Tuscis et Sabinis et Praenestinis quoque;
에트루리아어, 사비니어, 그리고 프라이네스테어에 대해서도 말을 아끼겠다.
nam ut eorum sermone utentem Vettium Lucilius insectatur, quemadmodum Pollio reprehendit in Livio Patavinitatem, licet omnia Italica pro Romanis habeam.
왜냐하면 루킬리우스가 그들의 말을 사용하는 웨티우스를 비난했듯이, 폴리오 역시 리비우스에게서 파타비움 기질을 책망했기 때문이다(비록 나는 이탈리아의 모든 것을 로마의 것으로 여기고 있기는 하지만).
§1.5.57plurima gallica evaluerunt ut raeda ac petorritum, quorum altero tamen Cicero altero Horatius utitur.
갈리아어의 아주 많은 단어들이 정착했는데, "raeda"와 "petorritum"이 그러하다. 그러나 이 중 하나는 키케로가, 다른 하나는 호라티우스가 사용하고 있다.
et mappam circo quoque usitatum nomen Poeni sibi vindicant, et gurdos, quos pro stolidis accipit vulgus, ex Hispania duxisse originem audivi.
그리고 원형경기장에서도 널리 쓰이는 단어인 "mappa"는 카르타고인들이 자기들의 것이라고 주장하며, 일반 사람들이 바보를 가리킬 때 받아들이는 "gurdus"는 히스파니아에서 기원했다고 내가 들었다.
§1.5.58sed haec divisio mea ad Graecum sermonem praecipue pertinet, nam et maxima ex parte Romanus inde conversus est et confessis quoque Graecis utimur verbis, ubi nostra desunt, sicut illi a nobis nonnunquam mutuantur.
그러나 나의 이 구분은 특히 그리스어에 해당한다. 왜냐하면 로마어의 대부분은 그리스어에서 변형되어 온 것이고, 우리 단어가 부족할 때는 공인된 그리스어 단어들을 우리도 사용하기 때문이며, 이는 그들이 우리에게서 때때로 빌려가는 것과 같다.
inde illa quaestio exoritur, an eadem ratione per casus duci externa qua nostra conveniat.
이로부터 외국어 단어를 우리 단어와 동일한 방식으로 격변화시키는 것이 합당한가 하는 질문이 제기된다.
§1.5.59ac si reperias grammaticum veterum amatorem, neget quidquam ex Latina ratione mutandum, quia, cum sit apud nos casus ablativus, quem illi non habent, parum conveniat uno casu nostro quinque Graecis uti;
그리고 만약 옛것을 사랑하는 문법학자를 만난다면, 그는 라틴어 체계에서 그 어떤 것도 변경해서는 안 된다고 부정할 것이다. 왜냐하면 우리에게는 그들에게 없는 탈격(ablativus)이 존재하는데, 우리의 단 하나의 격으로 다섯 개의 그리스어 격을 상대하는 것은 거의 맞지 않기 때문이다.
§1.5.60quin etiam laudet virtutem eorum, qui potentiorem facere linguam Latinam studebant, nec alienis egere institutis fatebantur.
오히려 그는 라틴어를 더 강력하게 만들기 위해 노력하고 외래의 제도들을 필요로 하지 않는다고 공언했던 이들의 덕을 찬양할 것이다.
inde Castorem media syllaba producta pronuntiarunt, quia hoc omnibus nostris nominibus accidebat, quorum prima positio in easdem quas Castor litteras exit;
그리하여 그들은 "Castor"의 중간 음절을 길게 발음했는데, 왜냐하면 주격이 ¦p.v1-3 p.106 "Castor"와 동일한 글자로 끝나는 우리의 모든 명사들에서 이 일이 일어났기 때문이다.
et ut Palaemo ac Telamo et Plato (nam sic eum Cicero quoque appellat) dicerentur, retinuerunt, quia Latinum, quod o et n litteris finiretur, non reperiebant.
그리고 그들은 "Palaemo", "Telamo", "Plato"(키케로 역시 그를 그렇게 부른다)라고 불리도록 유지했는데, 왜냐하면 o와 n 글자로 끝나는 라틴어 명사를 찾지 못했기 때문이다.