§6.34.1quanto magis prosperis eo anno bellis tranquilla omnia foris erant, tantum inurbe vis patrum in dies miseriaeque plebis crescebant, cum eo ipso, quod necesse erat solvi, facultas solvendi inpediretur.
그해 전쟁의 성공 덕분에 국외가 평온하면 할수록, 시내에서는 귀족들의 권세와 평민들의 비참함이 날로 더해갔으니, 갚아야만 한다는 바로 그 사실 때문에 갚을 수 있는 능력이 저해되었기 때문이다.
itaque cum iam ex re nihil dari posset, §6.34.2fama et corpore, iudicati atque addicti, creditoribus satisfaciebant, poenaque in vicem fidei cesserat.
그리하여 이제 재산으로는 아무것도 내놓을 수 없게 되자, 그들은 판결을 받고 채무노예로 넘겨져 명예와 신체로 채권자들을 만족시켰으며, 신용의 이행을 대신하여 형벌이 들어서게 되었다.
§6.34.3adeo ergo obnoxios summiserant animos non infimi solum, sed principes etiam plebis, ut non modo ad tribunatum militum inter patricios petendum, §6.34.4quod tanta vi ut liceret tetenderant, sed ne ad plebeios quidem magistratus capessendos petendosque ulli viro acri experientique animus esset, possessionemque honoris usurpati modo a plebe per paucos annos recuperasse in perpetuum patres viderentur.
그리하여 평민의 최하층뿐만 아니라 지도자들까지도 매우 비굴하게 마음을 굴복시켰기에, 패트리키들 틈에서 군사 호민관직에 출마하는 것뿐만 아니라, 그토록 큰 힘으로 그것이 허용되도록 투쟁해 왔던 일이었음에도 불구하고, 평민들의 관직을 맡고 출마하는 일에 대해서조차 어떤 기백 있고 유능한 사람도 그럴 마음을 내지 못했으며, 귀족들은 불과 몇 년 동안 평민들에 의해 행사되었던 관직의 소유권을 영원히 되찾은 것처럼 보였다.
§6.34.5ne id nimis laetum parti alteri esset, parva, ut plerumque solet, rem ingentem moliundi causa intervenit.
이 일이 상대편에게 너무 기쁜 일이 되지 않도록, 대개 그러하듯, 중대한 사건을 일으키는 작은 계기가 개입했다.
M. Fabi Ambusti, potentis viri cum inter sui corporis homines tum etiam ad plebem, quod haudquaquam inter id genus contemptor eius habebatur, filiae duae nuptae Ser. Sulpicio maior, minor C. Licinio Stoloni erat, inlustri quidem viro, tamen plebeio;
마르쿠스 파비우스 암부스투스는 자신의 계급 사람들 사이에서뿐만 아니라 평민들에게도 영향력 있는 인물이었는데, 그는 동료들 사이에서 평민을 전혀 무시하지 않는 사람으로 여겨졌기 때문이다. 그의 두 딸 중 맏딸은 세르위우스 술피키우스에게, 둘째 딸은 가이우스 리키니우스 스톨로에게 시집갔는데, 스톨로는 비록 저명한 인물이었으나 평민이었다.
eaque ipsa adfinitas haud spreta gratiam Fabio ad vulgum quaesierat.
그리고 바로 그 혼인 관계가 경멸당하지 않음으로써 파비우스에게 일반 대중 사이의 인망을 가져다주었다.
§6.34.6forte ita incidit, ut in Ser. Sulpici tribuni militum domo sorores Fabiae cum inter se, ut fit, sermonibus tempus tererent, lictor Sulpici, cum is de foro se domum reciperet, forem, ut mos est, virga percuteret.
마침 이런 일이 일어났다. 군사 호민관 세르위우스 술피키우스의 집에서 파비우스 자매가 늘 그렇듯 서로 대화를 나누며 시간을 보내고 있을 때, 술피키우스의 호위병이 그가 광장에서 집으로 돌아오자 관례대로 회초리로 문을 두드렸다.
cum ad id, moris eius insueta, expavisset minor Fabia, risui sorori fuit, miranti ignorare id sororem.
그 관례에 익숙하지 않았던 동생 파비아가 이에 깜짝 놀라자, 언니는 동생이 그것을 모른다는 것에 의아해하며 그녀를 비웃었다.
§6.34.7ceterum is risus stimulos parvis mobili rebus animo muliebri subdidit.
그러나 그 비웃음은 사소한 일에 흔들리기 쉬운 여자의 마음에 가시를 찔러 넣었다.
frequentia quoque prosequentium rogantiumque, num quid vellet, credo fortunatum matrimonium ei sororis visum suique ipsam malo arbitrio, quo a proximis quisque minime anteiri vult, paenituisse.
또한 뒤따르는 이들과 필요한 것이 있는지 묻는 이들의 번잡함을 보고, 내가 믿기로는, 그녀에게 언니의 결혼은 행복해 보였고, 가장 가까운 사람에게만큼은 뒤처지고 싶지 않아 하는 삐뚤어진 마음에 스스로의 결혼을 후회하게 된 것이었다.
§6.34.8confusam eam ex recenti morsu animi cum pater forte vidisset, percunctatus “satin salvae?” avertentem causam doloris, quippe nec satis piam adversus sororem nec admodum in virum honorificam,
마침 아버지가 최근의 마음의 상처로 인해 그녀가 혼란스러워하는 모습을 보고 "별일 없느냐?" 하고 묻자, 그녀는 슬픔의 원인을 얼버무렸으니, 그것이 언니에 대해서는 충분히 다정하지 못하고 남편에 대해서도 그다지 명예롭지 못했기 때문이다.
§6.34.9elicuit comiter sciscitando, ut fateretur eam esse causam doloris, quod iuncta inpari esset, nupta in domo, quam nec honos nec gratia intrare posset.
그러나 아버지가 다정하게 캐물어 결국 그녀로 하여금, 자신이 격에 맞지 않는 사람과 결합하여 명예도 인망도 들어올 수 없는 집안에 시집간 것이 바로 슬픔의 원인임을 고백하게 만들었다.
§6.34.10consolans inde filiam Ambustus bonum animum habere iussit: eosdem prope diem domi visuram honores, quos apud sororem videat.
그러자 암부스투스는 딸을 위로하며 마음을 굳게 먹으라고 일렀다. 언니의 집에서 보는 것과 똑같은 명예를 머지않아 자신의 집에서도 보게 될 것이라고 말이다.
§6.34.11inde consilia inire cum genero coepit adhibito L. Sextio, strenuo adulescente et cuius spei nihil praeter genus patricium deesset.
그 후 그는 사위와 계획을 세우기 시작했으며, 패트리키 가문이라는 것 외에는 장래의 희망에 아쉬울 것이 없는 정력적인 청년 루키우스 섹스티우스를 끌어들였다.