§5.7.1par iam etiam in contionibus erat Appius tribunis plebis, cum subito, unde minime quis crederet, accepta calamitas apud Veios et superiorem Appium in causa et concordiam ordinum maiorem ardoremque ad obsidendos pertinacius Veios fecit.
아피우스는 이제 민회에서도 호민관들과 대등하였는데, 그때 갑자기 전혀 예상치 못한 곳으로부터 베이이에서 입은 참사가 전해져, 아피우스의 주장을 우위에 서게 만들고 계급 간의 화합과 베이이를 더 끈질기게 포위 공격하려는 더 큰 열의를 불러일으켰다.
§5.7.2nam cum agger promotus ad urbem vineaeque tantum non iam iniunctae moenibus essent, dum opera interdiu fiunt intentius quam note custodiuntur, patefacta repente porta ingens multitudo facibus maxime armata ignes coniecit,
왜냐하면 토루가 도시로 전진하고 포위용 지붕(vineae)이 성벽에 거의 연결되려 하던 때에, 공사가 밤에 감시되는 것보다 낮에 더 집중적으로 수행되는 동안, 갑자기 문이 열리며 주로 횃불로 무장한 거대한 군중이 불을 질렀기 때문이다.
§5.7.3horaeque momento simul aggerem ac vineas, tam longi temporis opus, incendium hausit; multique ibi mortales nequiquam opem ferentes ferro ignique absumpti sunt.
그리고 한순간에, 그토록 오랜 시간의 노고의 산물이었던 토루와 지붕을 화재가 동시에 삼켜버렸고, 그곳에서 헛되이 도움을 주려던 많은 이들이 칼과 불에 의해 스러졌다.
quod ubi Romam est nuntiatum, §5.7.4maestitiam omnibus, senatui curam metumque iniecit, ne tum vero sustineri nec in urbe seditio nec in castris posset et tribuni plebis velut ab se victae rei publicae insultarent,
이 소식이 로마에 전해졌을 때, 그것은 모두에게 슬픔을, 원로원에는 참으로 그때 도시에서도 군영에서도 선동을 더는 억제할 수 없게 되고 호민관들이 마치 자신들에 의해 정복당한 국가를 조롱하지 않을까 하는 걱정과 두려움을 안겨주었다.
§5.7.5cum repente, quibus census equester erat, equi publici non erant adsignati, concilio prius inter sese habito senatum adeunt factaque dicendi potestate equis se suis stipendia facturos promittunt.
그때 갑자기, 기사의 재산을 가졌으나 공용 말을 배정받지 못했던 이들이 먼저 저희끼리 집회를 가진 후 원로원에 나아가, 발언권을 얻은 뒤 자신들의 말로 군무를 수행할 것(자비로 종군할 것)을 약속했다.
§5.7.6quibus cum amplissimis verbis gratiae ab senatu actae essent famaque ea forum atque urbem pervasisset, subito ad curiam concursus fit plebis;
그들에게 원로원으로부터 가장 정중한 언사로 감사가 표해지고 그 소문이 광장과 도시 전체에 퍼지자, 갑자기 의사당(curia)으로 평민들의 쇄도가 일어났다.
§5.7.7pedestris ordinis aiunt nunc esse nomina dare operamque rei publicae extra ordinem polliceri, seu Veios seu quo alio ducere velint.
그들은 이제 보병 계급이 이름을 등록하고 규정 외로 국가를 위해 봉사할 것을 약속할 차례라고 말하며, 그들을 베이이로든 다른 어느 곳으로든 이끌기를 원한다면 그렇게 하라고 했다.
si Veios ducti sint, negant se inde prius quam capta urbe hostium redituros esse.
만일 베이이로 이끌려 간다면, 적의 도시를 함락하기 전에는 그곳에서 돌아오지 않겠다고 그들은 단언했다.
§5.7.8tum vero iam superfundenti se laetitiae vix temperatum est;
그때는 정말로 넘쳐흐르는 기쁨을 거의 억누르기 어려울 정도였다.
§5.7.9non enim, sicut equites, dato magistratibus negotio laudari iussi, neque aut in curiam vocati, quibus responsum daretur, aut limine curiae continebatur senatus, sed pro se quisque ex superiore loco ad multitudinem in comitio stantem voce manibusque significare publicam laetitiam,
왜냐하면 기사들의 경우처럼 정무관들에게 임무가 부여되어 칭찬을 받도록 명령받은 것도 아니었고, 답변을 받기 위해 의사당 안으로 불려 들어간 것도 아니었으며, 원로원이 의사당 문턱 안에 머물러 있지도 않았고, 오히려 저마다 개인 자격으로 높은 곳에서 민회 광장(comitium)에 서 있는 군중을 향해 목소리와 손짓으로 공공의 기쁨을 표시했기 때문이다.
§5.7.10beatam urbem Romanam et invictam et aeternam illa concordia dicere, laudare equites, laudare plebem, diem ipsum laudibus ferre, victam esse fateri comitatem benignitatemque senatus.
그들은 로마 시가 그 화합으로 인해 복되고 무적이며 영원할 것이라고 말했고, 기사들을 찬양하고 평민들을 찬양했으며, 그날 자체를 찬사로 드높였고, 원로원의 친절과 호의가 (평민들에게) 패배했음을 인정했다.
§5.7.11certatim patribus plebique manare gaudio lacrimae, donec revocatis in curiam patribus senatus consultum factum est,
귀족들과 평민들 사이에 경쟁하듯 기쁨의 눈물이 흘러내렸으며, 마침내 귀족들이 의사당으로 다시 소집된 후 원로원 결의가 내려졌다.
§5.7.12ut tribuni militares contione advocata peditibus equitibusque gratias agerent, memorem pietatis eorum erga patriam dicerent senatum fore; placere autem omnibus his voluntariam extra ordinem professis militiam aera procedere;
그것은 군사 호민관들이 민회를 소집하여 보병들과 기사들에게 감사를 표하고, 원로원이 그들의 조국에 대한 충성을 기억할 것이라고 말하게 하라는 것과, 규정 외로 자발적으로 군무를 신청한 이들 모두에게 급여(aera)가 지급되도록 승인한다는 내용이었다.
et equiti certus numerus aeris est adsignatus.
그리고 기사에게도 일정한 액수의 급여가 배정되었다.
§5.7.13tum primum equis suis merere equites coeperunt.
이때 처음으로 기사들은 자신들의 말로 군무에 복무하기 시작했다.
voluntarius ductus exercitus Veios non amissa modo restituit opera, sed nova etiam instituit.
베이이로 인도된 이 자원 입대 군대는 잃어버린 공사물을 복구했을 뿐만 아니라 새로운 공사물도 세웠다.
ab urbe commeatus intentiore quam antea subvehi cura, ne quid tam bene merito exercitui ad usum deesset.
이토록 훌륭한 공을 세운 군대에게 필요한 것이 부족하지 않도록, 전보다 더 세심한 배려 속에 도시로부터 식량이 수송되었다.