§25Sed in iis erat Sempronia, quae multa saepe virilis audaciae facinora commiserat.
하지만 이들 중에는 셈프로니아가 있었다. 그녀는 남성적인 대담함으로 종종 많은 악행을 저질렀던 인물이었다.
haec mulier genere atque forma, praeterea viro liberis satis fortunata fuit;
이 여인은 가문과 용모에서, 나아가 남편과 자녀들에서도 충분히 행운을 누렸다.
litteris Graecis Latinis docta, psallere saltare elegantius quam necesse est probae, multa alia, quae instrumenta luxuriae sunt.
그리스 문학과 라틴 문학에 정통했으며, 단정한 여인에게 필요한 것 이상으로 우아하게 현금을 타고 춤을 출 줄 알았고, 사치의 도구가 되는 다른 많은 것들도 갖추고 있었다.
sed ei cariora semper omnia quam decus atque pudicitia fuit;
하지만 그녀에게는 늘 모든 것이 명예와 정조보다 더 소중했다.
pecuniae an famae minus parceret, haud facile discerneres;
그녀가 돈과 평판 중 어느 쪽을 더 아끼지 않았는지는 쉽게 분간하기 어려웠을 것이다.
lubido sic accensa, ut saepius peteret viros quam peteretur.
그녀의 욕정이 너무나 타올라, 자신이 요구받는 것보다 더 자주 남자들을 요구할 정도였다.
sed ea saepe antehac fidem prodiderat, creditum abiuraverat, caedis conscia fuerat: luxuria atque inopia praeceps abierat.
하지만 그녀는 이전에도 종종 신의를 저버렸고, 빌린 돈을 맹세코 부인했으며, 살인의 공범이었고, 사치와 빈곤으로 인해 파멸로 내달렸다.
verum ingenium eius haud absurdum: posse versus facere, iocum movere, sermone uti vel modesto vel molli vel procaci;
그러나 그녀의 재능은 결코 보잘것없는 것이 아니었다. 시를 지을 수 있었고, 농담을 던질 수 있었으며, 삼가거나 부드럽거나 혹은 발칙한 말을 쓸 줄 알았다.
prorsus multae facetiae multusque lepos inerat.
요컨대 그녀에게는 수많은 기지와 큰 매력이 깃들어 있었다.
§26His rebus conparatis Catilina nihilo minus in proxumum annum consulatum petebat, sperans, si designatus foret, facile se ex voluntate Antonio usurum.
이러한 준비를 마친 후, 카틸리나는 그럼에도 불구하고 다음 해의 집정관직에 입후보했다. 만일 자신이 당선된다면 안토니우스는 자신의 뜻대로 쉽게 이용할 수 있으리라 기대했기 때문이다.
neque interea quietus erat, sed omnibus modis insidias parabat Ciceroni.
그러는 동안에도 그는 가만히 있지 않고, 온갖 방법으로 키케로를 겨냥한 음모를 꾸몄다.
neque illi tamen ad cavendum dolus aut astutiae deerant.
그러나 키케로에게도 예방을 위한 계책이나 기지가 부족하지는 않았다.
namque a principio' consulatus sui multa pollicendo per Fulviam effecerat, ut Q. Curius, de quo paulo ante memoravi, consilia Catilinae sibi proderet;
실로 그는 자신의 집정관직 임기 시작부터 풀비아를 통해 많은 것을 약속함으로써, 조금 전에 내가 언급했던 퀸투스 쿠리우스가 카틸리나의 계획들을 자신에게 누설하도록 만들었던 것이다.
ad hoc collegam suom Antonium pactione provinciae perpulerat, ne contra rem publicam sentiret; circum se praesidia amicorum atque clientium occulte habebat.
이에 더하여 그는 동료인 안토니우스를 속주 분배에 관한 협정으로 설득하여 국가에 반하는 생각을 품지 않도록 만들었으며, 자신의 주변에는 친구들과 피보호민들의 호위를 비밀리에 배치해 두었다.
postquam dies comitiorum venit et Catilinae neque petitio neque insidiae quas consulibus in campo fecerat prospere cessere, constituit bellum facere et extrema omnia experiri, quoniam quae occulte temptaverat aspera foedaque evenerant.
민회 날이 되었으나 카틸리나의 입후보도, 그가 마르스 광장에서 집정관들을 겨냥해 꾸몄던 음모도 성공하지 못하자, 그는 전쟁을 일으키고 모든 극단적인 수단을 시도하기로 결심했다. 그가 비밀리에 시도했던 일들이 고통스럽고 수치스러운 결과로 끝났기 때문이다.
§27Igitur C. Manlium Faesulas atque in eam partem Etruriae, Septimium quendam Camertem in agrum Picenum, C. Iulium in Apuliam dimisit, praeterea alium alio, quem ubique opportunum sibi fore credebat.
그리하여 그는 가이우스 만리우스를 파이술라이와 에트루리아의 그 지역으로, 카메리눔 출신의 어떤 셉티미우스를 피케눔 지방으로, 가이우스 율리우스를 아풀리아로 파견했으며, 그 밖에 각각의 장소에서 자신에게 유용할 것이라 믿었던 다른 이들을 이곳저곳으로 파견했다.
interea Romae multa simul moliri: consulibus insidias tendere, parare incendia, opportuna loca armatis hominibus obsidere;
그러는 동안 로마에서는 많은 일을 동시에 꾸몄다. 집정관들에게 음모를 꾸미고, 방화를 준비하며, 요충지들을 무장한 사람들로 점거했다.
ipse cum telo esse, item alios iubere, hortari uti semper intenti paratique essent;
자신도 무기를 지닌 채 다녔고, 다른 이들에게도 똑같이 하도록 명령하며, 늘 긴장하고 준비해 둘 것을 권고했다.
dies noctisque festinare, vigilare, neque insomniis neque labore fatigari.
밤낮으로 분주히 움직이고, 밤을 지새우며, 불면증에도 노동에도 지칠 줄 몰랐다.
postremo, ubi multa agitanti nihil procedit, rursus intempesta nocte coniurationis principes convocat per M. Porcium Laecam, ibique multa de ignavia eorum questus docet se Manlium praemisisse ad eam multitudinem, quam ad capiunda arma paraverat, item alios in alia loca opportuna, qui initium belli facerent, seque ad exercitum proficisci cupere, si prius Ciceronem oppressisset: eum suis consiliis multum officere.
마침내 많은 일을 도모했음에도 아무것도 진척되지 않자, 그는 다시 깊은 밤에 마르크스 포르키우스 라이카를 통해 음모의 지도자들을 소집했다. 그곳에서 그들의 나태함에 대해 크게 불만을 토로한 뒤, 그는 자신이 무기를 잡도록 준비시켜 둔 그 무리에게 만리우스를 미리 보냈으며, 마찬가지로 다른 이들을 다른 요충지들로 보내 전쟁을 시작하게 했다는 것과, 자신이 먼저 키케로를 제거하기만 한다면 군대로 출발하기를 원한다고 설명했다. 그가 자신의 계획들을 크게 방해하고 있다는 이유였다.
§28igitur perterritis ac dubitantibus ceteris C. Cornelius eques Romanus operam suam pollicitus et cum eo L. Vargunteius senator constituere ea nocte paulo post cum armatis hominibus sicuti salutatum introire ad Ciceronem ac de inproviso domi suae inparatum confodere.
그리하여 다른 이들이 두려워하며 망설이고 있을 때, 로마 기사 가이우스 코르네리우스가 자신의 협력을 약속했고, 그와 함께 원로원 의원 루키우스 바르군테이우스가 그날 밤 조금 뒤에 무장한 사람들과 함께 마치 아침 인사를 하러 가는 것처럼 키케로에게 들어가, 그의 집에서 불시에 준비가 없는 그를 찔러 죽이기로 합의했다.
Curius ubi intellegit, quantum periculum consuli inpendeat, propere per Fulviam Ciceroni dolum qui parabatur enuntiat.
쿠리우스는 집정관에게 얼마나 큰 위험이 닥쳐오고 있는지를 알아차리자, 풀비아를 통해 키케로에게 준비되고 있던 음모를 신속히 알렸다.
ita illi ianua prohibiti tantum facinus frustra susceperant.
그리하여 문 앞에서 거절당한 그들은 이토록 큰 범죄를 헛되이 시도한 셈이 되었다.
Interea Manlius in Etruria plebem sollicitare, egestate simul ac dolore iniuriae novarum rerum cupidam, quod Sullae dominatione agros bonaque omnia amiserat, praeterea latrones quoiusque generis, quorum in ea regione magna copia erat, nonnullos ex Sullanis coloniis, quibus lubido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerant.
그러는 동안 만리우스는 에트루리아에서 빈곤과 동시에 불의에 대한 분노 때문에 정변을 갈망하는 평민들을 선동하고 있었는데, 이들은 술라의 지배 아래에서 토지와 전 재산을 잃었기 때문이었다. 나아가 그 지역에 매우 풍부했던 온갖 종류의 도적들과, 술라의 식민지 출신들 중 거대한 약탈로 인한 욕망과 사치 탓에 남은 것이 아무것도 없게 된 일부 사람들도 선동했다.
§29Ea cum Ciceroni nuntiarentur, ancipiti malo permotus, quod neque urbem ab insidiis privato consilio longius tueri poterat neque, exercitus Manli quantus aut quo consilio foret, satis compertum habebat, rem ad senatum refert, iam antea volgi rumoribus exagitatam.
이러한 일들이 키케로에게 보고되었을 때, 그는 이중의 재앙에 깊이 흔들렸다. 사적인 대책만으로는 더 이상 도시를 음모로부터 지킬 수 없었고, 만리우스의 군대가 얼마나 큰지 또는 어떤 계획을 가지고 있는지 충분히 파악하지 못하고 있었기 때문이었다. 그리하여 그는 이미 이전부터 민중의 소문으로 술렁이던 이 사안을 원로원에 회부했다.
itaque, quod plerumque in atroci negotio solet, senatus decrevit, darent operam consules, ne quid res publica detrimenti caperet.
그리하여 중대한 위기 상황에서 대개 그러하듯, 원로원은 집정관들이 국가가 아무런 손실도 입지 않도록 유념해야 한다고 의결했다.
ea potestas per senatum more Romano magistratui maxuma permittitur: exercitum parare, bellum gerere, coercere omnibus modis socios atque civis, domi militiaeque imperium atque iudicium summum habere;
이 권한은 로마의 관습에 따라 원로원을 통해 정무관에게 허용되는 가장 막강한 것이다. 군대를 조직하고, 전쟁을 치르며, 온갖 방법으로 동맹자들과 시민들을 통제하고, 국내와 전장 모두에서 최고 지휘권과 사법권을 갖는 것이다.
aliter sine populi iussu nullius earum rerum consuli ius est.
그렇지 않다면 민회의 명령 없이는 이러한 일들 중 어떤 것도 집정관에게 권리가 없다.