§3.1Hoc loco libet interponere, etsi seiunctum ab re proposita est, nimia fiducia quantae calamitati soleat esse.
이 대목에서, 비록 본래 제시된 주제에서 벗어난 것일지라도, 과도한 자만이 얼마나 큰 재앙이 되기 쉬운지를 덧붙여 두고자 한다.
nam magistratuum Thebanorum statim ad aures pervenit exules in urbem venisse.
왜냐하면 테베 행정관들의 귀에 추방자들이 시내로 들어왔다는 소식이 즉시 전해졌기 때문이다.
id illi vino epulisque dediti usque eo despexerunt, ut ne quaerere quidem de tanta re laborarint.
술과 잔치에 빠져 있던 그들은 이 사실을 아주 가볍게 여긴 나머지, 그토록 중대한 일에 대해 조사해 보려고조차 하지 않았다.
§3.2accessit quod etiam magis aperiret eorum dementiam.
그들의 어리석음을 한층 더 극명하게 드러내는 일이 덧붙여졌다.
allata est enim epistula Athenis ab Archia, uno ex iis qui sacris praeerant Eleusinius, Archiae, qui tum maximum magistratum Thebis obtinebat, in qua omnia de profectione eorum perscripta erant.
왜냐하면 엘레우시스의 제의를 주관하는 이들 중 한 명인 아르키아스로부터, 당시 테베에서 최고 행정관직을 맡고 있던 아르키아스에게 아테네로부터 편지가 전달되었는데, 그 안에는 그들의 출발에 관한 모든 것이 상세히 기록되어 있었기 때문이다.
quae cum iam accubanti in convivio esset data, sicut erat signata, sub pulvinum subiciens 'in crastinum' inquit 'differo res serias. '
이미 연회석에 비스듬히 누워 있던 그에게 이 편지가 전달되었을 때, 그는 그것이 봉인된 그대로 베개 밑으로 밀어 넣으며 "중요한 일은 내일로 미루겠노라" 하고 말했다.
§3.3at illi omnes, cum iam nox processisset, vinolenti ab exulibus duce Pelopida sunt interfecti.
그러나 그들 모두는 이미 밤이 깊었을 때, 술에 취한 상태에서 펠로피다스를 지도자로 삼은 추방자들에게 살해당했다.
quibus rebus confectis, vulgo ad arma libertatemque vocato, non solum qui in urbe erant, sed etiam undique ex agris concurrerunt, praesidium Lacedaemoniorum ex arce pepulerunt, patriam obsidione liberarunt, auctores Cadmeae occupandae partim occiderunt, partim in exilium eiecerunt.
이러한 일들이 완수되고 민중이 무기와 자유를 향해 소집되자, 시내에 있던 자들뿐만 아니라 사방의 농지에서도 사람들이 몰려들어 아크로폴리스에서 스파르타인 수비대를 몰아내고, 조국을 포위 상태에서 해방시켰으며, 카드메이아 점령의 주모자들을 일부는 죽이고 일부는 추방했다.