§6nihil enim scribit ei praedictum.
그는 그에게 아무것도 예언되지 않았다고 쓰기 때문이오.
Quid mirum igitur ex spelunca saxum in crura eius incidisse? puto enim, etiamsi Icadius tum in spelunca non fuisset, saxum tamen illud casurum fuisse.
그렇다면 동굴에서 돌이 그의 다리 위로 떨어진 것이 무슨 신기한 일이겠소? 내가 생각하기에는, 비록 이카디우스가 그때 동굴에 있지 않았을지라도 저 돌은 역시 떨어졌을 것이기 때문이오.
Nam aut nihil omnino est fortuitum, aut hoc ipsum potuit evenire fortuna.
왜냐하면 전적으로 우연이란 존재하지 않거나, 혹은 이 일 자체가 우연에 의해 일어날 수 있었기 때문이오.
Quaero igitur (atque hoc late patebit), si fati omnino nullum nomen, nulla natura, nulla vis esset et forte temere casu aut pleraque fierent aut omnia, num aliter, ac nunc eveniunt, evenirent.
그러므로 나는 묻소 (그리고 이 질문은 널리 적용될 것이오). 만약 운명이라는 이름도 본성도 힘도 전혀 없고 대부분 혹은 모든 일이 우연히, 무작위로, 일시적인 사고로 일어난다면, 지금 일어나는 것과 다르게 일어났겠소?
Quid ergo adtinet inculcare fatum, cum sine fato ratio omnium rerum ad naturam fortunamve referatur?
그렇다면 운명이 없어도 모든 사물의 원인이 자연이나 우연으로 돌아가는데, 왜 운명을 억지로 밀어 넣으려 한단 말이오?
§7Sed Posidonium, sicut aequum est, cum bona gratia dimittamus, ad Chrysippi laqueos revertamur.
하지만 공평하게도 포세이도니오스는 호의로 보내주고, 크뤼시포스의 올가미로 돌아갑시다.
Cui quidem primum de ipsa contagione rerum respondeamus, reliqua postea persequemur.
그에게 먼저 사물들의 교감 자체에 대해 답하고, 나머지는 나중에 추적합시다.
Inter locorum naturas quantum intersit, videmus;
토양의 본성 사이에 얼마나 큰 차이가 있는지 우리는 보고 있소.
alios esse salubris, alios pestilentis, in aliis esse pituitosos et quasi redundantis, in aliis exsiccatos atque aridos;
어떤 곳은 건강에 좋고 어떤 곳은 해로우며, 어떤 곳에서는 사람들이 점액질이고 이른바 과도한 물질로 차 있는 반면, 어떤 곳에서는 건조하고 메말라 있소.
multaque sunt alia, quae inter locum et locum plurimum differant.
그리고 땅과 땅 사이에 크게 다른 많은 것들이 있소.
Athenis tenue caelum, ex quo etiam acutiores putantur Attici, crassum Thebis, itaque pingues Thebani et valentes.
아테나이에서는 공기가 희박하여 아티카 사람들이 더 총명하다고 여겨지며, 테바이에서는 공기가 탁하여 테바이 사람들이 둔하고 강건하다고 여겨지오.
Tamen neque illud tenue caelum efficiet, ut aut Zenonem quis aut Arcesilam aut Theophrastum audiat, neque crassum, ut Nemea potius quam Isthmo victoriam petat.
그렇지만 저 희박한 공기가 누군가로 하여금 제논이나 아르케실라오스나 테오프라스토스의 강의를 듣게 만들지는 않으며, 탁한 공기가 이스토모스보다 네메아에서 승리를 구하게 만들지도 않소.
Diiunge longius.
이 구분을 더 멀리 확장해 보시오.
§8Quid enim loci natura adferre potest, ut in porticu Pompeii potius quam in campo ambulemus? tecum quam cum alio? Idibus potius quam Kalendis? Ut igitur ad quasdam res natura loci pertinet aliquid, ad quasdam autem nihil, sic astrorum adfectio valeat, si vis, ad quasdam res, ad omnis certe non valebit.
토양의 본성이 도대체 무엇을 가져다줄 수 있기에, 우리가 평원보다 폼페이우스의 회랑 에서 걷고, 다른 사람보다 당신과 함께 걸으며, 월초(카렌다에)보다 월중(이두스)에 걷는단 말이오? 그러므로 토양의 본성이 어떤 일들에는 다소 연관이 있지만 다른 일들에는 아무 연관이 없듯이, 원한다면 별들의 영향력도 어떤 일들에는 작용한다고 하더라도, 모든 일에 전적으로 작용하지는 않을 것이오.
At enim, quoniam in naturis hominum dissimilitudines sunt, ut alios dulcia, alios subamara delectent, alii libidinosi, alii iracundi aut crudeles aut superbi sint, alii a talibus vitiis abhorreant,—quoniam igitur, inquit, tantum natura a natura distat, quid mirum est has dissimilitudines ex differentibus causis esse factas?
하지만 인간의 본성에 서로 다름이 있어서, 어떤 이들에게는 단것이 즐거움을 주고 다른 이들에게는 다소 쓴 것이 즐거움을 주며, 어떤 이들은 색을 밝히고 다른 이들은 화를 잘 내거나 잔인하거나 오만하고, 또 다른 이들은 그러한 악덕을 혐오하니 말이오. 그러므로 그가 말하기를, 본성과 본성이 이토록 서로 다르다면, 이 다른 성향들이 서로 다른 원인들로부터 생겨났다고 해서 무엇이 이상하겠소?
§9Haec disserens, qua de re agatur, et in quo causa consistat, non videt.
이를 논하면서 그는 다루어지는 바가 무엇인지, 그리고 논쟁의 핵심이 어디에 있는지 보지 못하고 있소.
Non enim, si alii ad alia propensiores sunt propter causas naturalis et antecedentis, idcirco etiam nostrarum voluntatum atque adpetitionum sunt causae naturales et antecedentes.
자연적이고 선행하는 원인들 때문에 어떤 이들이 어떤 일들에 더 기울어지기 쉽다고 해서, 그렇다고 해서 우리 의지와 욕구에도 자연적이고 선행하는 원인이 있는 것은 아니기 때문이오.
Nam nihil esset in nostra potestate, si ita se res haberet.
만약 사정이 그러하다면 우리 통제하에 있는 것은 아무것도 없을 것이기 때문이오.
Nunc vero fatemur, acuti hebetesne, valentes inbecilline simus, non esse id in nobis.
하지만 실제로 우리는 우리가 총명하든 우둔하든, 건강하든 약하든 그것이 우리 통제하에 있지 않다는 것을 인정하오.
Qui autem ex eo cogi putat, ne ut sedeamus quidem aut ambulemus voluntatis esse, is non videt, quae quamque rem res consequatur.
그러나 이로부터 우리가 앉거나 걷는 것조차 의지에 달린 것이 아니라는 결론이 강제된다고 생각하는 자는, 어떤 사물이 어떤 사물로부터 도출되는지 보지 못하는 것이오.
Ut enim et ingeniosi et tardi ita nascantur antecedentibus causis itemque valentes et inbecilli, non sequitur tamen, ut etiam sedere eos et ambulare et rem agere aliquam principalibus causis definitum et constitutum sit.
뛰어난 이들과 둔한 이들이 선행하는 원인들에 의해 그렇게 태어나고 건강한 이들과 약한 이들도 마찬가지라 할지라도, 그렇다고 해서 그들이 앉고 걷고 어떤 일을 하는 것조차 주요한 원인들에 의해 결정되고 규정되는 것은 아니기 때문이오.
§10Stilponem, Megaricum philosophum, acutum sane hominem et probatum temporibus illis accepimus.
메가라 학파의 철학자 스틸폰은 참으로 명민한 인물이었으며 그 당시에 높이 평가받았다고 전해지오.
Hunc scribunt ipsius familiares et ebriosum et mulierosum fuisse, neque haec scribunt vituperantes, sed potius ad laudem;
그의 친지들은 그가 술꾼이자 여자를 밝히는 사람이었다고 쓰는데, 그들이 비난하기 위해서가 아니라 오히려 칭찬하기 위해 이를 썼소.
vitiosam enim naturam ab eo sic edomitam et conpressam esse doctrina, ut nemo umquam vinulentum illum, nemo in eo libidinis vestigium viderit.
그가 교육을 통해 자신의 나쁜 본성을 이처럼 잘 길들이고 억눌러서 아무도 그가 술 취한 모습을 본 적이 없고 그에게서 호색함의 흔적조차 보지 못했기 때문이오.
Quid? Socraten nonne legimus quem ad modum notarit Zopyrus physiognomon, qui se profitebatur hominum mores naturasque ex corpore, oculis, vultu, fronte pernoscere? stupidum esse Socraten dixit et bardum, quod iugula concava non haberet, obstructas eas partes et obturatas esse dicebat;
또한 어떻소? 인상학자 조피루스, 즉 신체와 눈과 얼굴과 이마를 통해 인간의 성품과 본성을 속속들이 알 수 있다고 공언하던 자가 소크라테스를 어떻게 평가했는지 우리는 읽지 않았소? 그는 소크라테스가 쇄골 골짜기가 없기 때문에 우둔하고 멍청하다고 말했으며, 그 부위들이 막히고 채워져 있다고 했소.
addidit etiam mulierosum; in quo Alcibiades cachinnum dicitur sustulisse.
그는 또한 그가 여자를 밝힌다고 덧붙였는데, 이에 대해 알키비아데스가 크게 웃음을 터뜨렸다고 전해지오.