§44.
4.
Τιτρώσκεται δὲ ὀστέον τὸ ἐν τῇ κεφαλῇ τοσούσδε τρόπους·
머리뼈가 다치는 데에는 다음과 같은 방식들이 있다.
τῶν δὲ τρόπων ἑκάστου πλέονες ἰδέαι γίγνονται τοῦ κατήγματος ἐν τῇ τρώσει.
그리고 각각의 방식에 따라, 상처 부위의 골절에는 다양한 형태가 생긴다.
Ὀστέον ῥήγνυται τιτρωσκόμενον, καὶ τῷ περιέχοντι ὀστέῳ τὴν ῥωγμὴν, ἀνάγκη φλάσιν προσγίγνεσθαι, ἤνπερ ῥαγῇ·
뼈는 다칠 때 갈라지며(균열이 생기며), 만약 갈라진다면 균열을 둘러싼 뼈에는 필연적으로 부서짐(좌상)이 동반된다.
τῶν γὰρ βελέων ὅ τι περ ῥήγνυσι τὸ ὀστέον, τὸ αὐτὸ τοῦτο καὶ φλᾷ τὸ ὀστέον ἢ μᾶλλον, ἢ ἧσσον, αὐτό τε ἐν ᾧπερ καὶ ῥήγνυσι τὴν ῥωγμὴν, καὶ τὰ περιέχοντα ὀστέα τὴν ῥωγμήν·
왜냐하면 뼈를 갈라지게 하는 투사물은 무엇이든, 균열을 일으킨 바로 그 자리에 있는 뼈도, 균열을 둘러싸고 있는 뼈들도 모두 다소간 부서뜨리기 때문이다.
εἷς οὗτος τρόπος.
이것이 첫 번째 방식이다.
Ἰδέαι δὲ ῥωγμέων παντοῖαι γίγνονται·
균열의 형태는 매우 다양하다.
καὶ γὰρ λεπτότεραί τε καὶ λεπταὶ πάνυ, ὥστε οὐ καταφανέες γίγνονται ἔστιν αἳ τῶν ῥωγμέων, οὔτε αὐτίκα μετὰ τὴν τρῶσιν, οὔτ᾿ ἐν τῇσιν ἡμέρῃσιν, ἐν ᾗσιν ἂν καὶ πλέον ὄφελος γένοιτο ἐκ τούτου τῷ ἀνθρώπῳ·
어떤 균열들은 지극히 미세하고 매우 얇아서, 상처를 입은 직후나 환자에게 더 큰 도움이 될 수 있는 (초기의) 날들에도 눈에 띄지 않는다.
αἱ δ᾿ αὖ παχύτεραί τε καὶ εὐρύτεραι ῥήγνυνται τῶν ῥωγμέων· ἔνιαι δὲ καὶ πάνυ εὐρέαι.
반면에 균열 중에는 더 굵고 넓은 것들도 있으며, 어떤 것들은 아주 넓다.
Ἔστι δὲ αὐτέων καὶ αἳ μὲν ἐπὶ μακρότερον ῥήγνυνται, αἳ δὲ ἐπὶ βραχύτερον.
또한 그것들 중에는 더 길게 갈라지는 것도 있고 더 짧게 갈라지는 것도 있다.
Καὶ αἱ μὲν ἰθύτεραί τε καὶ ἰθεῖαι πάνυ, αἱ δὲ καμπυλώτεραί τε καὶ καμπύλαι·
그리고 더 곧고 완전히 곧은 것들이 있는가 하면, 더 굽어 있고 구부러진 것들도 있다.
καὶ βαθύτεραί τε ἐς τὸ κάτω καὶ διὰ παντὸς τοῦ ὀστέου, καὶ ἧσσον βαθεῖαι ἐς τὸ κάτω, καὶ οὐ διὰ παντὸς τοῦ ὀστέου.
또한 아래로 깊어서 뼈 전체를 관통하는 것이 있는가 하면, 아래로 덜 깊어서 뼈 전체를 관통하지 않는 것도 있다.
§55.
5.
Φλασθείη δ᾿ ἂν τὸ ὀστέον μένον ἐν τῇ ἑωυτοῦ φύσει, καὶ ῥωγμὴ τῇ φλάσει οὐκ ἂν προσγένοιτο ἐν τῷ ὀστέῳ οὐδεμία·
뼈가 자체의 본래 위치에 그대로 있으면서 부서지고, 그 부서짐에 뼈의 균열이 전혀 동반되지 않을 수도 있다.
δεύτερος οὗτος τρόπος.
이것이 두 번째 방식이다.
Ἰδέαι δὲ τῆς φλάσιος πλείους γίγνονται·
부서짐의 형태도 여러 가지이다.
καὶ γὰρ μᾶλλόν τε καὶ ἧσσον φλᾶται, καὶ ἐς βαθύτερόν τε καὶ διὰ παντὸς τοῦ ὀστέου, καὶ ἧσσον ἐς βαθὺ, καὶ οὐ διὰ παντὸς τοῦ ὀστέου, καὶ ἐπὶ πλέον τε καὶ ἔλασσον μήκεός τε καὶ πλατύτητος.
즉, 더 심하게 혹은 덜 부서지고, 더 깊고 뼈 전체에 걸쳐서, 혹은 덜 깊고 뼈 전체에 걸치지 않으며, 길이와 너비에 있어서 더 넓게 혹은 더 좁게 일어난다.
Ἀλλ᾿ οὐ τουτέων τῶν ἰδεῶν οὐδεμίαν ἐστὶν ἰδόντα τοῖσιν ὀφθαλμοῖσι γνῶναι, ὁκοίη τίς ἐστι τὴν ἰδέην, καὶ ὁκόση τις τὸ μέγεθος·
하지만 이러한 형태들 중 어느 것도 눈으로 보고서 그것이 어떤 형태인지, 그리고 크기가 어느 정도인지를 알아차릴 수는 없다.
οὐδὲ γὰρ εἰ πέφλασται, ἢ μὴ πέφλασται, ἐόντων πεφλασμένων καὶ τοῦ κακοῦ γεγενημένου, γίγνεται τοῖσιν ὀφθαλμοῖσι καταφανὲς ἰδεῖν αὐτίκα μετὰ τὴν τρῶσιν, ὥσπερ οὐδὲ τῶν ῥωγμέων ἔνιαι ἑκὰς ἐοῦσαι.
왜냐하면 실제로 부서져서 손상이 일어났을 때에도, 그것이 부서졌는지 혹은 부서지지 않았는지는 상처를 입은 직후에는 눈으로 보아서 분명하게 드러나지 않기 때문이며, 이는 일부 균열들이 보이지 않고 드러나지 않는 것과 마찬가지이다.
§66.
6.
Καὶ ἐῤῥωγότος τοῦ ὀστέου, ἐσφλᾶται τὸ ὀστέον ἐκ τῆς φύσιος τῆς ἑωυτοῦ ἔσω σὺν ῥωγμῇσιν·
또한 뼈가 갈라진 상태에서, 뼈가 자체의 본래 위치로부터 안쪽으로 균열을 동반하며 함몰된다.
ἄλλως γὰρ οὐκ ἂν ἐσφλασθείη·
왜냐하면 그렇지 않고서는 함몰될 수 없기 때문이다.
τὸ γὰρ ἐσφλώμενον, ἀποῤῥηγνύμενόν τε καὶ καταγνύμενον, ἐσφλᾶται ἔσω ἀπὸ τοῦ ἄλλου ὀστέου μένοντος ἐν τῇ φύσει τῇ ἑωυτοῦ·
즉, 함몰되는 부분은 본래 위치에 그대로 남아 있는 다른 뼈로부터 쪼개지고 끊어져 나가서 안쪽으로 함몰되는 것이다.
καὶ δὴ οὕτω ῥωγμὴ ἂν προσείη τῇ ἐσφλάσει·
그리하여 실로 이와 같이 함몰에는 균열이 동반된다.
τρίτος οὗτος τρόπος.
이것이 세 번째 방식이다.
Ἐσφλᾶται δὲ τὸ ὀστέον πολλὰς ἰδέας·
뼈의 함몰에는 많은 형태가 있다.
καὶ γὰρ ἐπὶ πλέον τοῦ ὀστέου καὶ ἐπ᾿ ἔλασσον, καὶ μᾶλλόν τε καὶ ἐς βαθύτερον κάτω, καὶ ἧσσόν τε καὶ ἐπιπολαιότερον.
즉, 뼈의 더 넓은 범위에 혹은 더 좁은 범위에, 그리고 더 심하고 아래로 더 깊은 곳까지, 혹은 덜 심하고 더 얕은 곳에 머무른다.
§77.
7.
Καὶ ἕδρης γενομένης ἐν τῷ ὀστέῳ βέλεος, προσγένοιτο ἂν ῥωγμὴ τῇ ἑδραίῃ·
또한 뼈에 투사물의 자국(흔적)이 생겼을 때, 자국에 균열이 동반될 수 있다.
καὶ φλάσιν προσγενέσθαι ἀναγκαῖόν ἐστιν, ἢ μᾶλλον, ἢ ἧσσον, ἤνπερ καὶ ῥωγμὴ προσγένηται, ἐνθάπερ ἡ ἕδρη ἐγένετο καὶ ἡ ῥωγμὴ, καὶ ἐν τῷ ὀστέῳ τῷ περιέχοντι τήν τε ἕδρην καὶ τὴν ῥωγμήν·
그리고 만약 균열이 동반된다면, 자국과 균열이 생긴 바로 그 자리와, 자국 및 균열을 둘러싸고 있는 뼈에서, 다소간 부서짐이 필연적으로 동반된다.
τέταρτος οὗτος τρόπος.
이것이 네 번째 방식이다.
Καὶ ἕδρη μὲν ἂν γένοιτο, φλάσιν ἔχουσα τοῦ ὀστέου περὶ αὐτὴν, ῥωγμὴ δὲ οὐκ ἂν προσγένοιτο τῇ ἕδρῃ καὶ τῇ φλάσει ὑπὸ τοῦ βέλεος.
또한 자국이 생기고 그 주변에 뼈의 부서짐이 있으나, 투사물에 의해 자국과 부서짐에 균열이 동반되지 않을 수도 있다.
Καὶ ἕδρη δὲ τοῦ βέλεος γίγνεται ἐν τῷ ὀστέῳ·
그리고 뼈에는 투사물의 자국이 생긴다.
ἕδρη δὲ καλέεται, ὅταν, μένον τὸ ὀστέον ἐν τῇ ἑωυτοῦ φύσει, τὸ βέλος στηρίξαν ἐς τὸ ὀστέον δῆλον ποιήσῃ ὅκου ἐστήριξεν.
'자국'이라고 불리는 것은, 뼈가 자체의 본래 위치에 그대로 있으면서, 투사물이 뼈에 박혀 그것이 어디에 박혔는지를 분명하게 보여줄 때이다.
Ἐν δὲ τῷ τρόπῳ ἑκάστῳ πλέονες ἰδέαι γίγνονται·
각각의 방식에서 다양한 형태가 생긴다.
καὶ περὶ μὲν φλάσιός τε καὶ ῥωγμῆς, ἢν ἄμφω ταῦτα προσγένηται τῇ ἕδρῃ, καὶ ἢν φλάσις μούνη γένηται, ἤδη πέφρασται, ὅτι πολλαὶ ἰδέαι γίνονται καὶ τῆς φλάσιος καὶ τῆς ῥωγμῆς.
자국에 이 두 가지(부서짐과 균열)가 모두 동반되는 경우와 부서짐만 생기는 경우에 대해서는, 부서짐과 균열 모두에 많은 형태가 생긴다고 이미 설명했다.
Ἡ δὲ ἕδρη αὐτὴ ἐφ᾿ ἑωυτῆς γίνεται, μακροτέρη καὶ βραχυτέρη ἐοῦσα, καὶ καμπυλωτέρη, καὶ ἰθυτέρη, καὶ κυκλοτερής·
자국 자체도 그 단독으로 생기며, 더 길거나 더 짧기도 하고, 더 굽어 있거나 더 곧기도 하며, 둥글기도 하다.
καὶ πολλαὶ ἄλλαι ἰδέαι τοῦ τοιουτέου τρόπου, ὁκοῖον ἄν τι καὶ τὸ σχῆμα τοῦ βέλεος ᾖ·
그리고 투사물의 모양이 어떠한가에 따라 이 방식에는 많은 다른 형태들이 있다.
αὐταὶ δὲ καὶ βαθύτεραι τὸ κάτω καὶ μᾶλλον καὶ ἧσσον, καὶ στενότεραι, καὶ εὐρύτεραι, καὶ πάνυ εὐρέαι.
자국 자체도 아래로 더 깊거나 덜 깊고, 더 좁거나 더 넓으며, 아주 넓기도 하다.
Ἣ διακέκοπται διακοπὴ δ᾿, ὁκοσητισοῦν γιγνομένη μήκεός τε καὶ εὐρήτητος ἐν τῷ ὀστέῳ, ἕδρη ἐστὶν, ἢν τὰ ἄλλα ὀστέα τὰ περιέχοντα τὴν διακοπὴν μένῃ ἐν τῇ φύσει τῇ ἑωυτέων, καὶ μὴ ξυνεσφλᾶται τῇ διακοπῇ ἔσω ἐκ τῆς φύσιος τῆς ἑωυτέων·
혹은 베인 자국—뼈에 생긴 베인 자국은 그것의 길이와 너비가 어떠하든 간에, 베인 자국을 둘러싸고 있는 다른 뼈들이 자체의 본래 위치에 그대로 있고, 베인 자국과 함께 자체의 본래 위치로부터 안쪽으로 함몰되지 않는다면 자국이다.
οὕτω δ᾿ ἔσφλασις ἂν εἴη, καὶ οὐκ ἔτι ἕδρη.
하지만 그렇다면 그것은 함몰이고, 더 이상 자국이 아니다.