§22.
2.
Παχύτητι δὲ καὶ λεπτότητι, ξυμπάσης τῆς κεφαλῆς τὸ ὀστέον λεπτότατόν ἐστιν καὶ ἀσθενέστατον τὸ κατὰ βρέγμα, καὶ σάρκα ὀλιγίστην καὶ λεπτοτάτην ἔχει ἐφ᾿ ἑωυτέῳ ταύτῃ τῆς κεφαλῆς τὸ ὀστέον, καὶ ὁ ἐγκέφαλος κατὰ τοῦτο τῆς κεφαλῆς πλεῖστος ὕπεστιν.
두께와 얇음에 대하여 말하자면, 머리 전체 중에서 정수리 부위의 뼈가 가장 얇고 가장 약하며, 머리의 이 부분의 뼈는 그 위에 얹혀 있는 살이 가장 적고 가장 얇다. 또한 뇌는 머리의 이 부분 아래에 가장 많이 존재한다.
Καὶ δὴ, ὅτι οὕτω ταῦτα ἔχει, τῶν τε τρωσίων καὶ τῶν βελέων ἴσων τε ἐόντων κατὰ μεγέθος, καὶ ἐλασσόνων, καὶ ὁμοίως τε τρωθεὶς καὶ ἧσσον, τὸ ὀστέον ταύτῃ τῆς κεφαλῆς φλᾶταί τε μᾶλλον καὶ ῥήγνυται, καὶ ἔσω ἐσφλᾶται, καὶ θανασιμώτερά ἐστι καὶ χαλεπώτερα ἰητρεύεσθαί τε καὶ ἐκφυγγάνειν τὸν θάνατον ταύτῃ ἤπου ἄλλοθι τῆς κεφαλῆς·
그리하여 실로 이러한 일들이 이러하기 때문에, 상처나 투사물이 크기가 같거나 혹은 더 작을 때에도, 또한 비슷하게 다쳤거나 혹은 덜 다쳤을 때에도, 머리의 이 부분의 뼈는 더 잘 부서지고 쪼개지며 안쪽으로 함몰된다. 그리고 머리의 다른 어느 곳보다도 이 부분에서 죽음이 더 잘 일어나며, 치료하거나 죽음을 피하기가 더 어렵다.
ἐξίσων τε ἐόντων τῶν τρωμάτων καὶ ἡσσόνων, καὶ ὁμοίως τε τρωθεὶς καὶ ἧσσον, ἀποθνήσκει ὁ ἄνθρωπος, ὁταν καὶ ἄλλως μέλλῃ ἀποθανεῖσθαι ἐκ τοῦ τρώματος, ἐν ἐλάσσονι χρόνῳ ὁ ταύτῃ ἔχων τὸ τρῶμα τῆς κεφαλῆς, ἤπου ἄλλοθι.
상처가 같거나 혹은 더 가벼울 때에도, 또한 비슷하게 다쳤거나 혹은 덜 다쳤을 때에도, 어차피 그 상처로 죽을 운명이라면, 머리의 이 부분에 상처를 입은 사람은 다른 어느 곳보다도 더 짧은 시간 안에 사망한다.
Ὁ γὰρ ἐγκέφαλος τάχιστά τε καὶ μάλιστα κατὰ τὸ βρέγμα αἰσθάνεται τῶν κακῶν τῶν γιγνομένων ἔν τε τῇ σαρκὶ καὶ τῷ ὀστέῳ·
왜냐하면 뇌는 정수리 부위에서 살과 뼈에 생기는 해를 가장 빠르고 가장 강력하게 감지하기 때문이다.
ὑπὸ λεπτοτάτῳ γὰρ ὀστέῳ ἐστὶ ταύτῃ ὁ ἐγκέφαλος καὶ ὀλιγίστῃ σαρκὶ, καὶ ὁ πλεῖστος ἐγκέφαλος ὑπὸ τῷ βρέγματι κεῖται.
이 부분에서는 뇌가 가장 얇은 뼈와 가장 적은 살 아래에 있으며, 가장 많은 뇌가 정수리 아래에 위치하고 있기 때문이다.
Τῶν δὲ ἄλλων τὸ κατὰ τοὺς κροτάφους ἀσθενέστατόν ἐστιν·
다른 부위들에 있어서는 관자놀이 부위가 가장 약하다.
ξυμβολή τε γὰρ τῆς κάτω γνάθου πρὸς τὸ κρανίον, καὶ κίνησις ἔνεστιν ἐν τῷ κροτάφῳ ἄνω καὶ κάτω ὥσπερ ἄρθρου·
거기에는 아래턱뼈가 머리뼈와 연결되는 관절 부위가 있어 관자놀이에는 관절처럼 위아래로 움직임이 있기 때문이다.
καὶ ἡ ἀκοὴ πλησίον γίγνεται αὐτέου, καὶ φλὲψ διὰ τοῦ κροτάφου τέταται κοίλη τε καὶ ἰσχυρή.
또한 청각 기관이 그 근처에 있고, 비어 있고 강력한 혈관이 관자놀이를 통과하여 뻗어 있기 때문이다.
Ἰσχυρότερον δ᾿ ἐστὶ τῆς κεφαλῆς τὸ ὀστέον ἅπαν τὸ ὄπισθεν τῆς κορυφῆς καὶ τῶν οὐάτων, ἢ ἅπαν τὸ πρόσθεν, καὶ σάρκα πλέονα καὶ βαθυτέρην ἐφ᾿ ἑωυτέῳ ἔχει τοῦτο τὸ ὀστέον.
한편, 정수리 부위와 귀 뒷부분의 모든 뼈는 앞부분 전체보다 더 튼튼하며, 이 뼈는 그 자체 위에 더 많고 두꺼운 살을 가지고 있다.
Καὶ δὴ, τουτέων οὕτως ἐχόντων ὑπὸ τῶν τε τρωσίων καὶ τῶν βελέων ἴσων ἐόντων καὶ ὁμοίων, καὶ μεζόνων, καὶ ὁμοίως τιτρωσκόμενος καὶ μᾶλλον, ταύτῃ τῆς κεφαλῆς τὸ ὀστέον ἧσσον ῥήγνυται καὶ φλᾶται ἔσω·
그리하여 실로 이러한 사정들이 이러하기 때문에, 같고 비슷한 혹은 더 큰 상처나 투사물에 의해 비슷하게 다쳤거나 혹은 더 심하게 다쳤을 때에도, 머리의 이 부분의 뼈는 덜 쪼개지고 안쪽으로 덜 함몰된다.
κἢν μέλλῃ ὥνθρωπος ἀποθνήσκειν καὶ ἄλλως ἐκ τοῦ τρώματος, ἐν τῷ ὄπισθεν τῆς κεφαλῆς ἔχων τὸ τρῶμα, ἐν πλέονι χρόνῳ ἀποθανεῖται·
또한 어차피 상처로 죽을 운명이라 할지라도, 머리 뒷부분에 상처를 입은 경우에는 더 오랜 시간에 걸쳐 죽게 될 것이다.
ἐν πλέονι γὰρ χρόνῳ τὸ ὀστέον ἐμπυΐσκεταί τε καὶ διαπυΐσκεται κάτω ἐπὶ τὸν ἐγκέφαλον διὰ τὴν παχύτητα τοῦ ὀστέου, καὶ ἐλάσσων ταύτῃ τῆς κεφαλῆς ὁ ἐγκέφαλος ὕπεστι, καὶ πλέονες ἐκφυγγάνουσι τὸν θάνατον τῶν ὄπισθεν τιτρωσκομένων τῆς κεφαλῆς ὡς ἐπιτοπολὺ, ἢ τῶν ἔμπροσθεν.
왜냐하면 뼈의 두께 때문에 뼈가 화농되고 그 농이 뇌 쪽으로 아래로 스며드는 데 더 오랜 시간이 걸리기 때문이며, 머리의 이 부분 아래에는 뇌가 더 적게 존재하기 때문이다. 그리고 일반적으로 머리 앞부분을 다친 사람들보다 뒷부분을 다친 사람들이 더 많이 죽음을 피한다.
Καὶ ἐν χειμῶνι πλέονα χρόνον ζῇ ὥνθρωπος ἢ ἐν θέρει, ὅστις καὶ ἄλλως μέλλει ἀποθανεῖσθαι ἐκ τοῦ τρώματος, ὁκουοῦν τῆς κεφαλῆς ἔχων τὸ τρῶμα.
또한 겨울에는 어차피 상처로 죽을 운명인 사람이라도 머리 어디에 상처를 입었든지 간에 여름보다 더 오랜 시간 생존한다.
§33.
3.
Αἱ δὲ ἕδραι τῶν βελέων τῶν ὀξέων καὶ κουφοτέρων, αὐταὶ ἐπὶ σφῶν αὐτέων γινόμεναι ἐν τῷ ὀστέῳ, ἄνευ ῥωγμῆς τε καὶ φλάσιος, ἢ ἔσω ἐσφλάσιος (αὗται δὲ γίνονται ὁμοίως ἔν τε τῷ ἔμπροσθεν τῆς κεφαλῆς, καὶ ἐν τῷ ὄπισθεν), ἐκ τουτέων ὁ θάνατος οὐ γίνεται κατά γε δίκην, οὐδ᾿ ἢν γένηται.
날카롭고 더 가벼운 투사물의 흔적이 그 자체로만 뼈에 생기고, 갈라짐이나 부서짐 혹은 안쪽으로의 함몰을 동반하지 않는 경우라면(이러한 상처는 머리 앞부분과 뒷부분 모두에서 비슷하게 일어나는데), 이로 인해서는 이치상 죽음이 일어나지 않으며, 설령 일어난다 하더라도 상처 자체의 탓은 아니다.
Ῥαφὴ δὲ ἐν ἕλκει φανεῖσα, ὀστέου ψιλωθέντος, πανταχοῦ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἕλκεος γενομένου, ἀσθενέστατον γίγνεται τῇ τρώσει καὶ τῷ βέλει ἀντέχειν, εἰ τύχοι τὸ βέλος ἐς αὐτὴν τὴν ῥαφὴν στηριχθέν· πάντων δὲ μάλιστα ἐν τῷ βρέγματι γενόμενον κατὰ τὸ ἀσθενέστατον τῆς κεφαλῆς, καὶ αἱ ῥαφαὶ εἰ τύχοιεν ἐοῦσαι περὶ τὸ ἕλκος, καὶ τὸ βέλος αὐτέων τύχοι τῶν ῥαφῶν.
그러나 뼈가 드러나 상처 속에 봉합선이 보이는 경우라면, 상처가 머리 어디에 생겼든지 간에, 투사물이 마침 그 봉합선 자체에 박히게 된다면, 그 봉합선은 상처와 투사물에 저항하기에 가장 약한 부위가 된다. 무엇보다도 머리의 가장 약한 부분인 정수리 부위에 상처가 생기고, 마침 봉합선들이 상처 주변에 있으며, 투사물이 그 봉합선들에 명중한 경우라면 더욱 그러하다.