§52καὶ ταύτην οὖν σφόδρα γε δεῖ τὴν δόξαν κατέχειν, ἵνα μήτε τὰ κριτήρια ἀναιρῆται τὰ κατὰ τὰς ἐναργείας μήτε τὸ διημαρτημένον ὁμοίως βεβαιούμενον πάντα συνταράττῃ.
그러므로 우리는 이 의견을 매우 확고하게 유지해야 하니, 이는 명료한 사실들에 기초한 판정 기준들이 부정되지 않도록 하고, 또한 잘못된 것이 마찬가지로 확실한 것으로 여겨짐으로써 모든 것을 혼란에 빠뜨리지 않도록 하기 위함이다.
Ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ ἀκούειν γίνεται ῥεύματός τινος φερομένου ἀπὸ τοῦ φωνοῦντος ἢ ἠχοῦντος ἢ ψοφοῦντος ἢ ὅπως δήποτε ἀκουστικὸν πάθος παρασκευάζοντος.
또한 청각이 일어나는 것은 목소리를 내는 것이나 울림을 내는 것, 소음을 내는 것, 혹은 어떻게든 청각적 수용 상태를 일으키는 것으로부터 어떤 유출물이 운반되기 때문이다.
τὸ δὲ ῥεῦμα τοῦτο εἰς ὁμοιομερεῖς ὄγκους διασπείρεται, ἅμα τινὰ διασῴζοντας συμπάθειαν πρὸς ἀλλήλους καὶ ἑνότητα ἰδιότροπον, διατείνουσαν πρὸς τὸ ἀποστεῖλαν καὶ τὴν ἐπαίσθησιν τὴν ἐπ’ ἐκείνου ὡς τὰ πολλὰ ποιοῦσαν, εἰ δὲ μή γε, τὸ ἔξωθεν μόνον ἔνδηλον παρασκευάζουσαν·
그리고 이 유출물은 동질적인 입자들로 분산되는데, 이 입자들은 서로에 대한 어떤 상호 작용과 독특한 통일성을 동시에 보존하며, 이는 그것을 내보낸 것으로까지 뻗어 있어 대부분의 경우 그 대상에 대한 지각을 일으키거나, 설령 그렇지 못하더라도 최소한 외부에 원인이 있음만을 분명하게 해준다.
§53ἄνευ γὰρ ἀναφερομένης τινὸς ἐκεῖθεν συμπαθείας οὐκ ἂν γένοιτο ἡ τοιαύτη ἐπαίσθησις.
왜냐하면 그곳으로부터 되돌아오는 어떤 상호 작용이 없다면 그러한 지각은 일어나지 않을 것이기 때문이다.
οὐκ αὐτὸν οὖν δεῖ νομίζειν τὸν ἀέρα ὑπὸ τῆς προιεμένης φωνῆς ἢ καὶ τῶν ὁμογενῶν σχηματίζεσθαι — πολλὴν γὰρ ἔνδειαν ἕξει τοῦτο πάσχων ὑπ’ ἐκείνης —, ἀλλ’ εὐθὺς τὴν γινομένην πληγὴν ἐν ἡμῖν, ὅταν φωνὴν ἀφίωμεν, τοιαύτην ἔκθλιψιν ὄγκων τινῶν ῥεύματος πνευματώδους ἀποτελεστικῶν ποιεῖσθαι, ἣ τὸ πάθος τὸ ἀκουστικὸν ἡμῖν παρασκευάζει.
그러므로 발해진 목소리나 그와 유사한 것들에 의해 공기 자체가 형상화된다고 생각해서는 안 된다. — 왜냐하면 공기가 그것에 의해 그러한 작용을 받는다면 커다란 결핍을 겪게 될 것이기 때문이다. — 오히려 우리가 목소리를 낼 때 우리 안에서 직접 일어나는 충격이, 기체 같은 유출물을 형성하는 어떤 입자들을 압출해 내고, 이것이 우리에게 청각적 수용 상태를 일으킨다고 보아야 한다.
Καὶ μὴν καὶ τὴν ὀσμὴν νομιστέον, ὥσπερ καὶ τὴν ἀκοὴν οὐκ ἄν ποτε οὐθὲν πάθος ἐργάσασθαι, εἰ μὴ ὄγκοι τινὲς ἦσαν ἀπὸ τοῦ πράγματος ἀποφερόμενοι σύμμετροι πρὸς τοῦτο τὸ αἰσθητήριον κινεῖν, οἱ μὲν τοῖοι τεταραγμένως καὶ ἀλλοτρίως, οἱ δὲ τοῖοι ἀταράχως καὶ οἰκείως ἔχοντες.
또한 후각에 대해서도, 청각과 마찬가지로, 대상으로부터 운반되는 어떤 입자들이 이 감각 기관을 자극하기에 적합한 크기로 존재하지 않는다면 결코 어떠한 수용 상태도 일으키지 못할 것이라고 생각해야 한다. 그 입자들 중 어떤 것들은 무질서하고 이질적이며, 다른 것들은 질서 있고 친화적이다.
§54Καὶ μὴν καὶ τὰς ἀτόμους νομιστέον μηδεμίαν ποιότητα τῶν φαινομένων προσφέρεσθαι πλὴν σχήματος καὶ βάρους καὶ μεγέθους καὶ ὅσα ἐξ ἀνάγκης σχήματος συμφυῆ ἐστι.
또한 아톰들은 형상, 무게, 크기, 그리고 필연적으로 형상에 결합되어 있는 속성들 외에는 현상하는 어떠한 성질도 가지고 있지 않다고 생각해야 한다.
ποιότης γὰρ πᾶσα μεταβάλλει·
왜냐하면 모든 성질은 변화하지만, 아톰들은 전혀 변화하지 않기 때문이다.
αἱ δὲ ἄτομοι οὐδὲν μεταβάλλουσιν, ἐπειδή περ δεῖ τι ὑπομένειν ἐν ταῖς διαλύσεσι τῶν συγκρίσεων στερεὸν καὶ ἀδιάλυτον, ὃ τὰς μεταβολὰς οὐκ εἰς τὸ μὴ ὂν ποιήσεται οὐδ’ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος, ἀλλὰ κατὰ μεταθέσεις ἐν πολλοῖς, τινῶν δὲ καὶ προσόδους καὶ ἀφόδους.
복합체들이 분해될 때 견고하고 분해되지 않는 어떤 것이 존속해야만 하며, 그것은 변화를 비존재로 향하게 하거나 비존재로부터 생겨나게 하지 않고, 많은 아톰들의 배치 변경이나 어떤 아톰들의 가입 및 이탈에 의해 변화를 수행하기 때문이다.
ὅθεν ἀναγκαῖον τὰ [μὴ] μετατιθέμενα ἄφθαρτα εἶναι καὶ τὴν τοῦ μεταβάλλοντος φύσιν οὐκ ἔχοντα, ὄγκους δὲ καὶ σχηματισμοὺςἰδίους·
따라서 배치를 바꾸는 요소들은 불멸해야 하며, 변화하는 것의 본성을 가지지 않고, 독자적인 크기와 형상을 가져야 한다.
ταῦτα γὰρ καὶ ἀναγκαῖον ὑπομένειν.
왜냐하면 이것들이야말로 필연적으로 존속해야 하는 것들이기 때문이다.
§55καὶ γὰρ ἐν τοῖς παρ’ ἡμῖν μετασχηματιζομένοις κατὰ τὴν περιαίρεσιν τὸ σχῆμα ἐνυπάρχον λαμβάνεται, αἱ δὲ ποιότητες οὐκ ἐνυπάρχουσαι ἐν τῷ μεταβάλλοντι, ὥσπερ ἐκεῖνο καταλείπεται, ἀλλ’ ἐξ ὅλου τοῦ σώματος ἀπολλύμεναι.
왜냐하면 우리 주변의, 깎여나감으로써 모양이 바뀌는 사물들에서도 그 형상은 내재하는 것으로 여겨지지만, 성질들은 변화하는 사물 속에서 저 형상이 남겨지는 것처럼 내재하지 않고 몸 전체로부터 소멸하기 때문이다.
ἱκανὰ οὖν τὰ ὑπολειπό μενα ταῦτα τὰς τῶν συγκρίσεων διαφορὰς ποιεῖν, ἐπειδή περ ὑπολείπεσθαί γέ τινα ἀναγκαῖον καὶ 〈μὴ〉 εἰς τὸ μὴ ὂν φθείρεσθαι.
따라서 존속하는 이것들만으로도 복합체들의 차이를 만들어내기에 충분하다. 왜냐하면 어떤 것들이 필연적으로 존속해야 하며 비존재로 소멸하지 않아야 하기 때문이다.
Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ δεῖ νομίζειν πᾶν μέγεθος ἐν ταῖς ἀτόμοις ὑπάρχειν, ἵνα μὴ τὰ φαινόμενα ἀντιμαρτυρῇ·
또한 아톰들에 온갖 크기가 다 존재한다고 생각해서는 안 된다. 이는 현상들이 이와 모순되지 않도록 하기 위함이다.
παραλλαγὰς δέ τινας μεγεθῶν νομιστέον εἶναι.
오히려 크기에는 어떤 차이들이 있다고 생각해야 한다.
βέλτιον γὰρ καὶ τούτου προσ— όντος τὰ κατὰ τὰ πάθη καὶ τὰς αἰσθήσεις γινόμενα ἀποδοθήσεται.
왜냐하면 이 속성이 더해질 때, 수용과 감각에서 일어나는 일들이 더 잘 설명될 것이기 때문이다.
§56πᾶν δὲ μέγεθος ὑπάρχειν οὔτε χρήσιμόν ἐστι πρὸς τὰς τῶν ποιοτήτων διαφοράς, ἀφῖχθαί τε ἅμ’ ἔδει καὶ πρὸς ἡμᾶς ὁρατὰς ἀτόμους·
그리고 온갖 크기가 다 존재한다는 것은 성질들의 차이를 설명하는 데 유익하지도 않으며, 동시에 눈에 보이는 아톰들이 우리에게 도달했어야 할 것이다.
ὃ οὐ θεωρεῖται γινόμενον οὔθ’ ὅπως ἂν γένοιτο ὁρατὴ ἄτομος ἔστιν ἐπινοῆσαι.
하지만 그러한 일이 일어나는 것은 관찰되지 않으며, 어떻게 아톰이 보일 수 있게 될 것인지 구상할 수도 없다.
Πρὸς δὲ τούτοις οὐ δεῖ νομίζειν ἐν τῷ ὡρισμένῳ σώματι ἀπείρους ὄγκους εἶναι οὐδ’ ὁπηλίκους οὖν.
이들에 더하여, 한정된 물체 안에 어떤 크기로든 무한한 수의 입자들이 존재한다고 생각해서는 안 된다.
ὥστε οὐ μόνον τὴν εἰς ἄπειρον τομὴν ἐπὶ τοὔλαττον ἀναιρετέον, ἵνα μὴ πάντα ἀσθενῆ ποιῶμεν κὰν ταῖς περιλήψεσι τῶν ἀθρόων εἰς τὸ μὴ ὂν ἀναγκαζώμεθα τὰ ὄντα θλίβοντες καταναλίσκειν, ἀλλὰ καὶ τὴν μετάβασιν μὴ νομιστέον γίνεσθαι ἐν τοῖς ὡρισμένοις εἰς ἄπειρον μηδ’ ἐ〈πὶ〉 τοὔλαττον.
따라서 우리는 모든 것을 약하게 만들지 않고, 전체의 파악에 있어서 존재하는 것들을 압축하여 소멸시킴으로써 비존재로 귀착시키지 않기 위해, 더 작은 쪽으로의 무한 분할을 부정해야 할 뿐만 아니라, 한정된 사물들 안에서 무한히 혹은 더 작은 쪽으로의 이행이 일어난다고 생각해서는 안 된다.