§4.17.7ὡς δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι συνέμισγον καὶ ἦσαν ἐς τὸ κατʼ αὐτοὺς οἱ Μεσσήνιοι τετραμμένοι, ἐνταῦθα Ἀριστοκράτης ἀρχομένης τῆς μάχης ἀπῆγε τοὺς Ἀρκάδας, καὶ τοῖς Μεσσηνίοις τό τε ἀριστερὸν καὶ μέσον ἠρήμωτο·
라케다이몬인들이 격돌하고 메세니아인들이 자신들 앞의 적들을 상대로 방향을 틀었을 때, 거기서 전투가 시작되자마자 아리스토크라테스는 아르카디아인들을 퇴각시켰고, 메세니아인들에게는 좌익과 중앙이 텅 비게 되었다.
οἱ γὰρ Ἀρκάδες σφίσιν εἶχον ἀμφότερα ἅτε ἀπόντων μὲν Ἠλείων τῆς μάχης, ἀπόντων δὲ Ἀργείων καὶ Σικυωνίων.
엘리스인들이 전투에 참가하지 않았고 아르고스인들과 시키온인들도 참가하지 않았기에, 아르카디아인들이 그들을 위해 두 위치를 모두 차지하고 있었기 때문이다.
προσεξειργάσθη δὲ καὶ ἄλλο τῷ Ἀριστοκράτει· διὰ γὰρ Μεσσηνίων ἐποιεῖτο τὴν φυγήν.
게다가 아리스토크라테스에 의해 또 하나의 악행이 더해졌으니, 그는 메세니아인들의 전열을 관통하여 도주를 행했던 것이다.
§4.17.8οἱ δὲ πρὸς τὸ ἀνέλπιστον τῶν παρόντων ἐγένοντο ἔκφρονες καὶ ἅμα ὑπὸ τῆς διεξόδου τῆς κατὰ σφᾶς τῶν Ἀρκάδων ἐταράσσοντο, ὥστε αὐτῶν ἐδέησαν οἱ πολλοὶ καὶ ἐπιλαθέσθαι τῶν ἐν χερσίν·
메세니아인들은 예기치 못한 사태에 넋을 잃었고, 동시에 아르카디아인들이 자신들의 전열을 뚫고 지나간 것 때문에 혼란에 빠져, 그들 중 많은 이들이 눈앞의 싸움조차 잊어버릴 지경에 이르렀다.
ἀντὶ γὰρ τῶν Λακεδαιμονίων ἐπιφερομένων ἤδη πρὸς τοὺς Ἀρκάδας ἀφεώρων φεύγοντας, καὶ οἱ μὲν παραμεῖναί σφισιν ἱκέτευον, οἱ δὲ καὶ λοιδορίαις ἐς αὐτοὺς ὡς ἐς ἄνδρας προδότας καὶ οὐ δικαίους ἐχρῶντο.
이미 엄습해 오고 있는 라케다이몬인들을 상대하는 대신, 그들은 도망쳐 가는 아르카디아인들을 돌아보았으며, 어떤 이들은 자신들과 함께 남아 달라고 애걸했고, 어떤 이들은 그들을 배신자이자 불의한 자들이라며 욕설을 퍼부었다.
§4.17.9Λακεδαιμονίοις δὲ ἥ τε κύκλωσις τῶν Μεσσηνίων μονωθέντων ἐγένετο οὐ χαλεπὴ καὶ νίκην ἑτοιμοτάτην πασῶν καὶ ἀπονώτατα ἀνείλοντο.
라케다이몬인들에게는 고립된 메세니아인들을 포위하는 일이 어렵지 않았으며, 그들은 모든 승리 중 가장 수월하고 가장 수고가 없는 승리를 거두었다.
Ἀριστομένης δὲ καὶ οἱ σὺν αὐτῷ συνέμειναν μὲν καὶ τῶν Λακεδαιμονίων τοὺς μάλιστα ἐγκειμένους ἀνείργειν ἐπειρῶντο, ὀλίγοι δὲ ὄντες οὐ μεγάλα ὠφέλουν.
아리스토메네스와 그의 부하들은 현장에 잔류하여 라케다이몬인들 중 가장 거세게 압박해 오는 자들을 저지하려 애썼으나, 소수였기에 큰 도움이 되지 못했다.
τῶν δὲ Μεσσηνίων τοῦ μὲν δήμου τοσοῦτον πλῆθος ἀνηλώθησαν, ὡς τὰ πρῶτα Λακεδαιμονίων δεσπότας ἀντὶ δούλων ἔσεσθαι νομίζοντας τότε μηδὲ ἐς τὴν σωτηρίαν αὐτὴν ἔτι ἔχειν ἐλπίδα·
메세니아인들 중 일반 병사들은 아주 많은 수가 목숨을 잃어, 처음에는 자신들이 라케다이몬인의 노예가 아니라 주인이 될 것이라 여겼던 그들도 그때에는 더 이상 목숨을 건지는 것 자체에 대해서도 희망을 가질 수 없었다.
ἀπέθανον δὲ καὶ τῶν πρωτευόντων ἄλλοι τε καὶ Ἀνδροκλῆς καὶ Φίντας καὶ λόγου μάλιστα ἀξίως ἀγωνισάμενος Φάνας, ὃς πρότερον τούτων ἔτι δολίχου νίκην Ὀλυμπίασιν ἦν ἀνῃρημένος.
또한 지도자들 중에서도 안드로클레스와 핀타스, 그리고 특히 언급할 가치가 있게 싸웠던 파나스가 전사했는데, 파나스는 이 일들보다 더 이전에 올림피아에서 장거리 달리기 우승을 차지했던 인물이다.
§4.17.10Ἀριστομένης δὲ μετὰ τὴν μάχην τοὺς διαπεφευγότας τῶν Μεσσηνίων συνήθροιζε, καὶ Ἀνδανίαν μὲν καὶ εἴ τι ἄλλο ἐν μεσογαίᾳ πόλισμα ἔπεισε τὰ πολλὰ ἐκλείπειν, ἐς δὲ τὴν Εἶραν τὸ ὄρος ἀνοικίζεσθαι.
아리스토메네스는 전투가 끝난 뒤 도망쳐 나온 메세니아인들을 소집했고, 안다니아와 내륙에 있는 다른 모든 소도시들의 대부분을 버리고 에이라 산으로 이주하도록 설득했다.
συνεληλαμένοις δὲ ἐς τοῦτο τὸ χωρίον προσεκάθηντο οἱ Λακεδαιμόνιοι πολιορκίᾳ σφᾶς αὐτίκα ἐξαιρήσειν νομίζοντες·
메세니아인들이 이 지역으로 몰려들자 라케다이몬인들은 포위전을 통해 즉시 그들을 굴복시킬 수 있으리라 생각하고 포위 진형을 펼쳤다.
ἀντήρκεσαν δὲ ὅμως οἱ Μεσσήνιοι καὶ μετὰ τὴν ἐν τῇ τάφρῳ συμφορὰν ἑνί τε καὶ δέκα ἔτεσιν ἀμυνόμενοι.
하지만 메세니아인들은 참호에서의 참사 이후에도 방어전을 치르며 11년 동안이나 버텨냈다.
§4.17.11τὸν δὲ χρόνον τῆς πολιορκίας γενέσθαι τοσοῦτον δηλοῖ καὶ τάδε ἔπη Ῥιανοῦ πεποιημένα ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους·
포위 기간이 그토록 길었다는 것은 라케다이몬인들을 두고 지은 리아노스의 다음과 같은 시구에서도 드러난다.
"
οὔρεος ἀργεννοῖο περὶ πτύχας ἐστρατόωντο
χείματά τε ποίας τε δύω καὶ εἴκοσι πάσας· "
χειμῶνας γὰρ καὶ θέρη κατέλεξε, πόας εἰπὼν τὸν χλωρὸν σῖτον ἢ ὀλίγον πρὸ ἀμητοῦ.
'하얀 산의 주름진 골짜기 주위에 그들은 진을 쳤으니, 겨울과 풀의 계절을 모두 합해 스물두 번이나 되노라.' 리알로스는 겨울과 여름을 세었던 것인데, '풀'이라고 말함으로써 수확하기 조금 전의 푸른 곡식을 뜻했기 때문이다.