§1.3.15ψευδῆ δʼ εἶναι φήσας τὴν ἐπὶ τοῖς δελφῖσιν ἐπιγραφὴν Κυρηναίων θεωρῶν αἰτίαν ἀποδίδωσιν οὐ πιθανήν, ὅτι ἡ μὲν τῆς Κυρήνης κτίσις ἐν χρόνοις φέρεται μνημονευομένοις, τὸ δὲ μαντεῖον οὐδεὶς μέμνηται ἐπὶ θαλάττῃ ποτὲ ὑπάρξαν.
키레네 사절들의 돌고래 명문이 거짓이라고 주장하면서 그(히파르코스)는 설득력 없는 이유를 제시하는데, 즉 키레네의 건국은 역사적 기록이 있는 시대의 일이지만 신전(아몬 신전)이 한때 바닷가에 있었다는 사실은 아무도 기억하지 못한다는 것이다.
τί γάρ, εἰ μηδεὶς μὲν ἱστορεῖ, ἐκ δὲ τῶν τεκμηρίων, ἐξ ὧν εἰκάζομεν παράλιόν ποτε τὸν τόπον γενέσθαι, οἵ τε δελφῖνες ἀνετέθησαν καὶ ἡ ἐπιγραφὴ ἐγένετο ὑπὸ Κυρηναίων θεωρῶν;
하지만 설령 아무도 기록하지 않았다 하더라도, 그곳이 한때 연안이었다고 우리가 추정하게 해주는 증거들을 바탕으로 키레네 사절들에 의해 돌고래들이 봉헌되고 명문이 새겨진 것이라면 어찌하겠는가?
συγχωρήσας δὲ τῷ μετεωρισμῷ τοῦ ἐδάφους συμμετεωρισθεῖσαν καὶ τὴν θάλατταν ἐπικλύσαι τοὺς μέχρι τοῦ μαντείου τόπους, πλέον ἀπὸ θαλάττης διέχοντας τῶν τρισχιλίων σταδίων, οὐ συγχωρεῖ τὸν μέχρι τοσούτου μετεωρισμὸν ὥστε καὶ τὴν Φάρον ὅλην καλυφθῆναι καὶ τὰ πολλὰ τῆς Αἰγύπτου, ὥσπερ οὐχ ἱκανοῦ ὄντος τοῦ τοσούτου ὕψους καὶ ταῦτα ἐπικλύσαι.
그리고 지반의 융기와 함께 바다도 상승하여 바다에서 삼천 스타디온 이상 떨어진 신전에 이르는 지역들을 침수시켰음은 인정하면서도, 파로스섬 전체와 이집트 대부분이 덮일 정도의 높이까지 융기했음은 인정하지 않으니, 마치 그 정도 높이가 이 지역들마저 침수시키기에 충분하지 않다는 듯하다.
φήσας δέ, εἴπερ ἐπεπλήρωτο ἐπὶ τοσοῦτον ἡ καθʼ ἡμᾶς θάλαττα πρὶν τὸ ἔκρηγμα τὸ κατὰ στήλας γενέσθαι, ἐφʼ ὅσον εἴρηκεν ὁ Ἐρατοσθένης, χρῆναι καὶ τὴν Λιβύην πᾶσαν καὶ τῆς Εὐρώπης τὰ πολλὰ καὶ τῆς Ἀσίας κεκαλύφθαι πρότερον, τούτοις ἐπιφέρει διότι καὶ ὁ Πόντος τῷ Ἀδρίᾳ σύρρους ἂν ὑπῆρξε κατά τινας τόπους, ἅτε δὴ τοῦ Ἴστρου ἀπὸ τῶν κατὰ τὸν Πόντον τόπων σχιζομένου καὶ ῥέοντος εἰς ἑκατέραν τὴν θάλατταν διὰ τὴν θέσιν τῆς χώρας.
또한 만일 기둥(직브롤터) 부근의 결궤가 일어나기 전에 우리 바다가 에라토스테네스가 말한 정도로 가득 차 있었다면 리비아 전체와 유럽의 대부분 및 아시아도 이전에 덮여 있어야 했다고 주장하면서, 이에 덧붙여 이스트로스강(다뉴브강)이 폰토스 근처 지역에서 갈라져 지형 때문에 양쪽 바다로 흐르기 때문에 폰토스해도 어떤 지역들에서는 아드리아해와 합류해 있었을 것이라고 말한다.
ἀλλʼ οὔτʼ ἀπὸ τῶν κατὰ τὸν Πόντον μερῶν ὁ Ἴστρος τὰς ἀρχὰς ἔχει, ἀλλὰ τἀναντία ἀπὸ τῶν ὑπὲρ τοῦ Ἀδρίου ὀρῶν· οὔτʼ εἰς ἑκατέραν τὴν θάλατταν ῥεῖ, ἀλλʼ εἰς τὸν Πόντον μόνον, σχίζεταί τε πρὸς αὐτοῖς μόνον τοῖς στόμασι.
그러나 이스트로스강은 폰토스 근처 지역에서 시작되는 것이 아니라 반대로 아드리아해 위쪽의 산맥에서 발원하며, 양쪽 바다로 흐르는 것도 아니고 폰토스해로만 흐르며, 오직 그 하구 바로 근처에서만 갈라진다.
κοινὴν δέ τινα τῶν πρὸ αὐτοῦ τισιν ἄγνοιαν ταύτην ἠγνόηκεν, ὑπολαβοῦσιν εἶναί τινα ὁμώνυμον τῷ Ἴστρῳ ποταμὸν ἐκβάλλοντα εἰς τὸν Ἀδρίαν ἀπεσχισμένον αὐτοῦ, ἀφʼ οὗ καὶ τὸ γένος Ἴστρων, διʼ οὗ φέρεται, λαβεῖν τὴν προσηγορίαν, καὶ τὸν Ἰάσονα ταύτῃ ποιήσασθαι τὸν ἐκ τῶν Κόλχων ἀνάπλουν.
그는 자신 이전의 몇몇 사람들이 가졌던 공통된 무지를 알지 못했던 것인데, 그들은 이스트로스강과 동명이며 그 강에서 갈라져 아드리아해로 흘러 들어가는 강이 존재하고, 그 강이 흐르는 이스트리아 민족의 이름도 여기에서 유래했으며, 이아손도 콜키스인들로부터 이 경로를 통해 귀환하는 항해를 했다고 가정했다.
§1.3.16πρὸς δὲ τὴν ἀθαυμαστίαν τῶν τοιούτων μεταβολῶν, οἵας ἔφαμεν αἰτίας εἶναι τῶν ἐπικλύσεων καὶ τῶν τοιούτων παθῶν, οἷα εἴρηται τὰ κατὰ τὴν Σικελίαν καὶ τὰς Αἰόλου νήσους καὶ Πιθηκούσσας, ἄξιον παραθεῖναι καὶ ἄλλα πλείω τῶν ἐν ἑτέροις τόποις ὄντων ἢ γενομένων ὁμοίων τούτοις.
시칠리아와 아이올로스 제도 및 피테쿠사이에서 언급된 것과 같이, 우리가 홍수와 그와 같은 재해들의 원인이라고 말했던 그러한 변화들을 경이롭게 여기지 않기 위해서는, 다른 지역들에 존재하거나 일어났던 이와 유사한 더 많은 사례들을 나란히 대조해 보는 것이 가치 있다.
ἀθρόα γὰρ τὰ τοιαῦτα παραδείγματα πρὸ ὀφθαλμῶν τεθέντα παύσει τὴν ἔκπληξιν.
왜냐하면 그러한 사례들이 한꺼번에 눈앞에 제시되면 놀라움이 가라앉을 것이기 때문이다.
νυνὶ δὲ τὸ ἄηθες ταράττει τὴν αἴσθησιν καὶ δείκνυσιν ἀπειρίαν τῶν φύσει συμβαινόντων καὶ τοῦ βίου παντός, οἷον εἴ τις λέγοι τὰ περὶ Θήραν καὶ Θηρασίαν νήσους ἱδρυμένας ἐν τῷ μεταξὺ πόρῳ Κρήτης καὶ τῆς Κυρηναίας, ὧν ἡ Θήρα μητρόπολίς ἐστι τῆς Κυρήνης, καὶ τὴν Αἴγυπτον καὶ πολλὰ μέρη τοιαῦτα τῆς Ἑλλάδος.
그러나 지금은 익숙하지 않은 일이 감각을 혼란스럽게 만들며, 자연적으로 일어나는 일들과 삶 전체에 대한 경험의 부족을 드러내고 있으니, 이는 마치 누군가가 크레타와 키레네 사이의 해로에 위치한 테라섬과 테라시아섬(테라는 키레네의 모도시이다)에 관해, 그리고 이집트와 그리스의 많은 이와 같은 지역들에 관해 말하는 것과 같다.
ἀνὰ μέσον γὰρ Θήρας καὶ Θηρασίας ἐκπεσοῦσαι φλόγες ἐκ τοῦ πελάγους ἐφʼ ἡμέρας τέτταρας, ὥστε πᾶσαν ζεῖν καὶ φλέγεσθαι τὴν θάλατταν, ἀνεφύσησαν κατʼ ὀλίγον ἐξαιρομένην ὡς ἂν ὀργανικῶς συντιθεμένην ἐκ μύδρων νῆσον ἐπέχουσαν δώδεκα σταδίων τὴν περίμετρον.
테라와 테라시아의 중간에서 나흘 동안 깊은 바다로부터 불길이 뿜어져 나와 바다 전체가 끓어오르고 불타올랐으며, 타오르는 돌덩이들로부터 마치 기계적으로 조립되듯 서서히 들어 올려져 둘레가 십이 스타디온에 달하는 섬을 불어 올렸다.
μετὰ δὲ τὴν παῦλαν τοῦ πάθους ἐθάρρησαν πρῶτοι Ῥόδιοι θαλαττοκρατοῦντες ἐπιπροσπλεῦσαι τῷ τόπῳ καὶ Ποσειδῶνος Ἀσφαλίου ἱερὸν ἱδρύσασθαι κατὰ τὴν νῆσον.
이 재해가 멈춘 후, 바다를 지배하고 있던 로도스인들이 가장 먼저 용기를 내어 그곳으로 배를 몰고 가 섬에 포세이돈 아스팔리오스의 신전을 건립했다.
ἐν δὲ τῇ Φοινίκῃ φησὶ Ποσειδώνιος γενομένου σεισμοῦ καταποθῆναι πόλιν ἱδρυμένην ὑπὲρ Σιδῶνος, καὶ αὐτῆς δὲ Σιδῶνος σχεδόν τι τὰ δύο μέρη πεσεῖν, ἀλλʼ οὐκ ἀθρόως, ὥστε μὴ πολὺν φθόρον ἀνθρώπων γενέσθαι.
또한 페니키아에서는 지진이 일어나 시돈 위쪽에 있던 도시가 삼켜졌으며, 시돈 자체도 거의 삼분의 이가 무너졌다고 포세이돈이오스는 전한다. 다만 일시에 무너진 것은 아니었기에 많은 인명 피해는 없었다.
τὸ δʼ αὐτὸ πάθος καὶ ἐπὶ τὴν Συρίαν ὅλην διέτεινε, μετρίως δέ πως. διέβη δὲ καὶ ἐπί τινας νήσους τάς τε Κυκλάδας καὶ τὴν Εὔβοιαν, ὥστε τῆς Ἀρεθούσης (ἔστι δʼ ἐν Χαλκίδι κρήνη) τὰς πηγὰς ἀποτυφλωθῆναι, συχναῖς δʼ ἡμέραις ὕστερον ἀναβλύσαι κατʼ ἄλλο στόμιον, μὴ παύεσθαι δὲ σειομένην τὴν νῆσον κατὰ μέρη πρὶν ἢ χάσμα γῆς ἀνοιχθὲν ἐν τῷ Ληλάντῳ πεδίῳ πηλοῦ διαπύρου ποταμὸν ἐξήμεσε.
동일한 재해가 시리아 전체에도 어느 정도 완만하게 미쳤으며, 여러 섬들, 즉 키클라데스 제도와 에우보이아에도 전달되어 아레투사(칼키스에 있는 샘이다)의 발원지가 막혔다가 며칠 뒤 다른 구멍을 통해 다시 솟구쳐 올랐고, 렐란토스 평원에 땅의 갈라진 틈이 열려 벌갛게 달아오른 진흙 강을 토해낼 때까지 섬의 여러 곳에서 지진이 멈추지 않았다.