§5.1308bἐν δὲ ταῖς μείζοσι διὰ τριετηρίδος ἢ πενταετηρίδος, κἂν ᾖ πολλαπλάσιον ἢ πολλοστημόριον τοῦ πρότερον, ἐν ᾧ αἱ τιμήσεις κατέστησαν τῆς πολιτείας, νόμον εἶναι καὶ τὰ τιμήματα ἐπιτείνειν ἢ ἀνιέναι, ἐὰν μὲν ὑπερβάλλῃ, ἐπιτείνοντας κατὰ τὴν πολλαπλασίωσιν, ἐὰν δʼ ἐλλείπῃ, ἀνιέντας καὶ ἐλάττω ποιοῦντας τὴν τίμησιν.
반면 더 큰 폴리스들에서는 3년이나 5년마다 이것을 행해야 한다. 만약 정체의 평가액이 확정된 이전의 시기에 비해 평가액이 여러 배가 되었거나 혹은 여러 분의 일로 줄어들었다면, 법률에 따라 평가 기준액을 조정하도록 해야 한다. 즉, 기준액을 초과했다면 그 배율에 따라 기준액을 올리고, 부족하다면 기준액을 내려서 평가액을 더 작게 하는 것이다.
ἐν γὰρ ταῖς ὀλιγαρχίαις καὶ ταῖς πολιτείαις, μὴ ποιούντων οὕτως μὲν ἔνθα μὲν ὀλιγαρχίαν ἔνθα δὲ δυναστείαν γίνεσθαι συμβαίνει, ἐκείνως δὲ ἐκ μὲν πολιτείας δημοκρατίαν, ἐκ δʼ ὀλιγαρχίας πολιτείαν ἢ δῆμον.
왜냐하면 과두정과 혼합정체(폴리티아)에서 이와 같이 행하지 않을 경우, 한편에서는 과두정이, 다른 편에서는 권력 특권 지배(두나스테이아)가 생겨나게 되며, 반대로 그렇게 행할 경우 혼합정체로부터는 민중정이, 과두정으로부터는 혼합정체나 민중정이 생겨나기 때문이다.
κοινὸν δὲ καὶ ἐν δήμῳ καὶ ὀλιγαρχίᾳ καὶ πάσῃ πολιτείᾳ μήτʼ αὐξάνειν λίαν μηθένα παρὰ τὴν συμμετρίαν, ἀλλὰ μᾶλλον πειρᾶσθαι μικρὰς καὶ πολυχρονίους διδόναι τιμὰς ἢ ταχὺ μεγάλας (διαφθείρονται γάρ, καὶ φέρειν οὐ παντὸς ἀνδρὸς εὐτυχίαν), εἰ δὲ μή, μή τοί γʼ ἀθρόας δόντας ἀφαιρεῖσθαι πάλιν ἀθρόας, ἀλλʼ ἐκ προσαγωγῆς·
또한 민중정과 과두정, 그리고 모든 정체에 공통된 원칙은, 누구도 균형(쥠메트리아)을 벗어나 지나치게 성장하게 내버려 두지 말고, 오히려 한꺼번에 큰 명예를 주기보다는 작고 장기적인 명예를 주도록 노력해야 한다는 점이다(사람은 이로 인해 타락하며, 행운을 감당하는 것은 아무나 할 수 있는 일이 아니기 때문이다). 그렇지 않다면, 적어도 일시에 준 것을 다시 일시에 빼앗는 것이 아니라 점진적으로 해야 한다.
καὶ μάλιστα μὲν πειρᾶσθαι τοῖς νόμοις οὕτω ῥυθμίζειν ὥστε μηδένα ἐγγίγνεσθαι πολὺ ὑπερέχοντα δυνάμει μήτε φίλων μήτε χρημάτων, εἰ δὲ μή, ἀποδημητικὰς ποιεῖσθαι τὰς παραστάσεις αὐτῶν.
그리고 무엇보다 법률을 통해, 친구나 재산의 힘에 있어서 크게 뛰어난 자가 생겨나지 않도록 조율해야 하며, 그렇지 못할 경우 그들의 국외 출발을 도모해야 한다.
ἐπεὶ δὲ καὶ διὰ τοὺς ἰδίους βίους νεωτερίζουσιν, δεῖ ἐμποιεῖν ἀρχήν τινα τὴν ἐποψομένην τοὺς ζῶντας ἀσυμφόρως πρὸς τὴν πολιτείαν, ἐν μὲν δημοκρατίᾳ πρὸς τὴν δημοκρατίαν, ἐν δὲ ὀλιγαρχίᾳ πρὸς τὴν ὀλιγαρχίαν, ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἄλλων πολιτειῶν ἑκάστῃ·
또한 개인의 사생활 때문에 혁신을 기도하기도 하므로, 정체에 부합하지 않게 살아가는 자들을 감시할 어떠한 정무관 직책을 두어야 한다. 즉, 민중정에서는 민중정에 대해, 과두정에서는 과두정에 대해, 다른 정체들의 각각에 대해서도 마찬가지이다.
καὶ τὸ εὐημεροῦν δὲ τῆς πόλεως ἀνὰ μέρος φυλάττεσθαι διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας·
또한 동일한 이유로 폴리스의 한 부분이 번영하는 것을 교대로 경계해야 한다.
τούτου δʼ ἄκος τὸ αἰεὶ τοῖς ἀντικειμένοις μορίοις ἐγχειρίζειν τὰς πράξεις καὶ τὰς ἀρχάς (λέγω δʼ ἀντικεῖσθαι τοὺς ἐπιεικεῖς τῷ πλήθει, καὶ τοὺς ἀπόρους τοῖς εὐπόροις), καὶ τὸ πειρᾶσθαι ἢ συμμιγνύναι τὸ τῶν ἀπόρων πλῆθος καὶ τὸ τῶν εὐπόρων ἢ τὸ μέσον αὔξειν (τοῦτο γὰρ διαλύει τὰς διὰ τὴν ἀνισότητα στάσεις).
이에 대한 처방은 항상 대립하는 부분들에 사무와 관직을 맡기는 것이며(내가 대립한다고 말하는 것은 명망가와 대중, 그리고 빈민과 부유층을 뜻한다), 빈민 대중과 부유층을 융합하도록 노력하거나 중간계급을 증대시키는 것이다(이것이 불평등으로 인한 내분을 해소하기 때문이다).
μέγιστον δὲ ἐν πάσῃ πολιτείᾳ τὸ καὶ τοῖς νόμοις καὶ τῇ ἄλλῃ οἰκονομίᾳ οὕτω τετάχθαι ὥστε μὴ εἶναι τὰς ἀρχὰς κερδαίνειν.
그리고 모든 정체에서 가장 중요한 것은 법률과 다른 관리 체계를 통해 관직으로 사리를 취할 수 없도록 규정해 두는 것이다.
τοῦτο δὲ μάλιστα ἐν ταῖς ὀλιγαρχικαῖς δεῖ τηρεῖν.
이 점은 특히 과두정적 정체에서 감시되어야 한다.
οὐ γὰρ οὕτως ἀγανακτοῦσιν εἰργόμενοι τοῦ ἄρχειν οἱ πολλοί, ἀλλὰ καὶ χαίρουσιν ἐάν τις ἐᾷ πρὸς τοῖς ἰδίοις σχολάζειν, ὥστʼ ἐὰν οἴωνται τὰ κοινὰ κλέπτειν τοὺς ἄρχοντας, τότε γʼ ἀμφότερα λυπεῖ, τό τε τῶν τιμῶν μὴ μετέχειν καὶ τὸ τῶν κερδῶν·
왜냐하면 대중은 지배에서 배제되는 것에는 그리 분개하지 않으며, 오히려 자신의 사적인 일에 전념할 수 있도록 내버려 둔다면 기뻐하기까지 하지만, 정무관들이 공금을 횡령하고 있다고 생각하면 그때는 두 가지 모두, 즉 명예에 참여하지 못하는 것과 이익에서 소외되는 것 모두로 인해 고통을 느끼기 때문이다.
μοναχῶς δὲ καὶ ἐνδέχεται ἅμα εἶναι δημοκρατίαν καὶ ἀριστοκρατίαν, εἰ τοῦτο κατασκευάσειέ τις.
그리고 이 점을 확립할 때에만 민중정과 귀족정이 동시에 존재하는 것이 유일하게 가능해진다.
§5.1309aἐνδέχοιτο γὰρ ἂν καὶ τοὺς γνωρίμους καὶ τὸ πλῆθος ἔχειν ἃ βούλονται ἀμφοτέρους.
왜냐하면 명망가와 대중 모두가 원하는 것을 얻는 것이 가능해지기 때문이다.
τὸ μὲν γὰρ ἐξεῖναι πᾶσιν ἄρχειν δημοκρατικόν, τὸ δὲ τοὺς γνωρίμους εἶναι ἐν ταῖς ἀρχαῖς ἀριστοκρατικόν, τοῦτο δʼ ἔσται ὅταν μὴ ᾖ κερδαίνειν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν·
즉, 누구나 관직에 나아갈 수 있다는 점에서는 민중적이고, 명망가들이 관직을 맡는다는 점에서는 귀족적인데, 이는 관직으로부터 이익을 얻을 수 없을 때 실현될 것이다.
οἱ γὰρ ἄποροι οὐ βουλήσονται ἄρχειν τῷ μηδὲν κερδαίνειν, ἀλλὰ πρὸς τοῖς ἰδίοις εἶναι μᾶλλον, οἱ δὲ εὔποροι δυνήσονται διὰ τὸ μηδενὸς προσδεῖσθαι τῶν κοινῶν·
왜냐하면 빈민은 이익이 없기 때문에 관직을 원치 않고 오히려 사적인 일에 전념하고자 할 것이며, 부유층은 공금을 필요로 하지 않기 때문에 관직을 맡을 수 있기 때문이다.
ὥστε συμβήσεται τοῖς μὲν ἀπόροις γίγνεσθαι εὐπόροις διὰ τὸ διατρίβειν πρὸς τοῖς ἔργοις, τοῖς δὲ γνωρίμοις μὴ ἄρχεσθαι ὑπὸ τῶν τυχόντων.
그 결과 빈민은 일에 전념함으로써 부유해질 수 있고, 명망가는 평범한 자들에게 지배받지 않을 수 있게 된다.
τοῦ μὲν οὖν μὴ κλέπτεσθαι τὰ κοινὰ ἡ παράδοσις γιγνέσθω τῶν χρημάτων παρόντων πάντων τῶν πολιτῶν, καὶ ἀντίγραφα κατὰ φατρίας καὶ λόχους καὶ φυλὰς τιθέσθωσαν·
따라서 공금이 횡령되지 않도록 모든 시민이 입회한 가운데 재산의 인도가 이루어지도록 하고, 그 사본을 씨족, 부대, 부족별로 보관하게 해야 한다.
τοῦ δὲ ἀκερδῶς ἄρχειν τιμὰς εἶναι δεῖ νενομοθετημένας τοῖς εὐδοκιμοῦσιν.
또한 이익 없이 지배하는 것에 대해서는 훌륭하게 수행한 자들에게 법률로 정해진 명예를 주어야 한다.
δεῖ δʼ ἐν μὲν ταῖς δημοκρατίαις τῶν εὐπόρων φείδεσθαι, μὴ μόνον τῷ τὰς κτήσεις μὴ ποιεῖν ἀναδάστους, ἀλλὰ μηδὲ τοὺς καρπούς, ὃ ἐν ἐνίαις τῶν πολιτειῶν λανθάνει γιγνόμενον, βέλτιον δὲ καὶ βουλομένους κωλύειν λειτουργεῖν τὰς δαπανηρὰς μὲν μὴ χρησίμους δὲ λειτουργίας, οἷον χορηγίας καὶ λαμπαδαρχίας καὶ ὅσαι ἄλλαι τοιαῦται·
민중정에서는 부유층을 보호해야 하며, 그들의 재산을 재분배의 대상으로 삼지 않을 뿐만 아니라 수확물조차도 그렇게 하지 않아야 한다. 이는 일부 정체에서 눈에 띄지 않게 행해지고 있는 일이다. 또한 그들이 자발적으로 원하더라도, 비용만 많이 들고 유용하지는 않은 공적 의무(레이투르기아), 예컨대 코레기아나 람파다르키아 및 그와 유사한 다른 것들을 떠맡는 것을 금지하는 것이 더 좋다.
ἐν δʼ ὀλιγαρχίᾳ τῶν ἀπόρων ἐπιμέλειαν ποιεῖσθαι πολλήν, καὶ τὰς ἀρχὰς ἀφʼ ὧν λήμματα ἔστι τούτοις ἀπονέμειν, κἄν τις ὑβρίσῃ τῶν εὐπόρων εἰς τούτους, μείζω τὰ ἐπιτίμια εἶναι ἢ ἂν σφῶν αὐτῶν, καὶ τὰς κληρονομίας μὴ κατὰ δόσιν εἶναι ἀλλὰ κατὰ γένος, μηδὲ πλειόνων ἢ μιᾶς τὸν αὐτὸν κληρονομεῖν.
반면 과두정에서는 빈민에 대해 많은 배려를 해야 하며, 이익을 얻을 수 있는 관직을 그들에게 배분해야 한다. 그리고 부유층 중 누군가가 빈민에게 폭력을 행사할 경우, 그 벌금은 그들 동류에게 저질렀을 때보다 더 무거워야 한다. 상속은 증여가 아니라 혈통에 따라 이루어지게 해야 하며, 동일한 사람이 둘 이상의 상속을 받지 못하게 해야 한다.
οὕτω γὰρ ἂν ὁμαλώτεραι αἱ οὐσίαι εἶεν καὶ τῶν ἀπόρων εἰς εὐπορίαν ἂν καθίσταιντο πλείους.
이렇게 해야 재산이 더 균등해지고, 빈민 중에서 부유해지는 자가 더 많아질 것이기 때문이다.
συμφέρει δὲ καὶ ἐν δημοκρατίᾳ καὶ ἐν ὀλιγαρχίᾳ τῶν ἄλλων ἢ ἰσότητα ἢ προεδρίαν νέμειν τοῖς ἧττον κοινωνοῦσι τῆς πολιτείας, ἐν μὲν δήμῳ τοῖς εὐπόροις, ἐν δʼ ὀλιγαρχίᾳ τοῖς ἀπόροις, πλὴν ὅσαι ἀρχαὶ κύριαι τῆς πολιτείας, ταύτας δὲ τοῖς ἐκ τῆς πολιτείας ἐγχειρίζειν μόνοις ἢ πλείοσιν.
또한 민중정과 과두정 모두에서 정체에 참여하는 바가 적은 자들에게 다른 일에 대한 평등이나 우선권을 배분하는 것이 유익하다. 즉, 민중정에서는 부유층에, 과두정에서는 빈민에게 배분해야 한다. 단, 정체의 최고 주권을 쥐고 있는 관직은 예외인데, 이것들은 정체에 참여하는 시민들에게만 혹은 그들 중 더 많은 자들에게 맡겨야 한다.
τρία δέ τινα χρὴ ἔχειν τοὺς μέλλοντας ἄρξειν τὰς κυρίας ἀρχάς, πρῶτον μὲν φιλίαν πρὸς τὴν καθεστῶσαν πολιτείαν, ἔπειτα δύναμιν μεγίστην τῶν ἔργων τῆς ἀρχῆς, τρίτον δʼ ἀρετὴν καὶ δικαιοσύνην ἐν ἑκάστῃ πολιτείᾳ τὴν πρὸς τὴν πολιτείαν (εἰ γὰρ μὴ ταὐτὸν τὸ δίκαιον κατὰ πάσας τὰς πολιτείας, ἀνάγκη καὶ τῆς δικαιοσύνης εἶναι διαφοράς).
최고 주권적 관직을 맡고자 하는 자들은 세 가지를 갖추어야 한다. 첫째는 수립된 정체에 대한 우호이며, 둘째는 관직의 업무를 수행하기 위한 최대의 역량이고, 셋째는 각 정체에서 그 정체에 적합한 덕과 정의이다(왜냐하면 정의가 모든 정체에서 동일하지 않다면, 정의 역시 차이가 있을 수밖에 없기 때문이다).
ἔχει δʼ ἀπορίαν, ὅταν μὴ συμβαίνῃ ταῦτα πάντα περὶ τὸν αὐτόν, πῶς χρὴ ποιεῖσθαι τὴν αἵρεσιν·
그러나 이 모든 것이 동일한 사람에게 다 갖추어지지 않았을 때, 어떻게 선택해야 하는가에는 어려움이 따른다.