§8.78.1πρὸς δὲ τούτοις διεξῄεσαν, ὅτι δημεῦσαι τὰ κοινὰ τῆς πόλεως ἐπιβαλόμενος οὔτε τῆς βουλῆς ψηφισαμένης οὔτε τῷ συνυπάτῳ δοκοῦν, βίᾳ κυροῦν ἐμέλλησε τὸν νόμον, ὃς οὐ καθʼ ἓν τοῦτο μόνον ἦν ἀσύμφορός τε καὶ ἄδικος, ὅτι προβουλεῦσαι δέον τὸ συνέδριον καὶ εἰ δόξειεν ἐκείνῳ κοινὴν ἁπάντων εἶναι τῶν ἐν τέλει τὴν φιλανθρωπίαν ἑνὸς ἀνδρὸς ἐποίει τὴν χάριν· §8.78.2ἀλλὰ καὶ κατʼ ἐκεῖνο τὸ πάντων σχετλιώτατον, ὅτι λόγῳ μὲν δόσις ἦν τοῖς πολίταις τῆς δημοσίας χώρας, ἔργῳ δʼ ἀφαίρεσις, Ῥωμαίων μὲν τῶν κτησαμένων αὐτὴν μίαν μοῖραν ληψομένων, Ἑρνίκων δὲ καὶ Λατίνων, ἧς οὐθὲν αὐτοῖς μετῆν, τὰς δύο·
이 외에도 그들은 다음의 사실들을 상세히 설명했다. 즉, 그가 국가의 공유 자산을 분배하려 기획하면서, 원로원의 결의도 없고 동료 집정관의 동의도 없이 폭력적으로 법안을 통과시키려 했다는 것이다. 이 법안은 단지 이 한 가지 점에서만 불이익하고 부당한 것이 아니었다. 즉, 원로원이 먼저 예비 결의를 해야 마땅했고, 만약 그들에게 그것이 좋게 여겼다면 그 자비로운 조치는 모든 정무관들의 공동의 행위가 되었어야 할 터인데, 그것을 단 한 사람의 은혜로 만들었다는 점뿐만 아니라, 오히려 모든 것 중에서 가장 참담한 저 점, 곧 말로는 시민들에게 공유지를 나누어 주는 것이었으나 실상으로는 빼앗는 것이었다는 점에서도 부당했다. 왜냐하면 그것을 획득한 당사자인 로마인들이 한 몫만을 받게 되는 반면, 그에 대해 아무런 권리도 없었던 헤르니키인들과 라티움인들이 두 몫을 받게 될 예정이었기 때문이다.
καὶ ὡς οὐδὲ τοῖς δημάρχοις ἐναντιωθεῖσι καὶ παραλύειν ἐκ τοῦ νόμου θάτερον ἀξιοῦσι μέρος τὸ κατὰ τὴν ἰσομοιρίαν τῶν ἐπηλύδων, ἐπείσθη, ἀλλὰ καὶ δημάρχοις καὶ συνυπάτῳ καὶ βουλῇ καὶ πᾶσι τοῖς ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ τὰ κράτιστα βουλευομένοις τἀναντία πράττων διετέλεσε.
또한, 호민관들이 반대하여 법안에서 다른 쪽 부분, 즉 외래인들의 균등한 분배에 관한 부분을 삭제해 줄 것을 요구했음에도 그가 설득당하지 않았으며, 오히려 호민관들과 동료 집정관, 원로원, 그리고 공동체를 위해 최선의 방책을 모의하는 모든 이들에게 계속해서 반대되는 일만을 행했다는 점도 상세히 설명했다.
§8.78.3διεξελθόντες δὲ ταῦτα καὶ μάρτυρας αὐτῶν ἅπαντας τοὺς πολίτας ποιησάμενοι, μετὰ τοῦτʼ ἤδη καὶ τὰς ἀπορρήτους τῆς τυραννίδος παρείχοντο πίστεις, ὡς χρήματά τε συνενέγκαιεν αὐτῷ Λατῖνοι καὶ Ἕρνικες καὶ ὅπλα παρασκευάσαιντο καὶ συμπορεύοιντο ὡς αὐτὸν οἱ θρασύτατοι τῶν ἐν ταῖς πόλεσι νέων ἀπόρρητά τε ποιούμενοι βουλευτήρια καὶ πολλὰ πρὸς τούτοις ἕτερα ὑπηρετοῦντες, καὶ παρείχοντο τοὺς τούτων μάρτυρας πολλοὺς μὲν ἀστούς, πολλοὺς δʼ ἐκ τῶν ἄλλων συμμαχίδων πόλεων, οὔτε φαύλους οὔτʼ §8.78.4ἀφανεῖς.
이러한 일들을 상세히 밝히고 모든 시민을 그 목격자로 삼은 뒤, 그들은 이제 참주정에 관한 비밀의 증거들을 제시했다. 즉, 라티움인들과 헤르니키인들이 그에게 자금을 모아다 주고 무기를 준비했으며, 그 도시들의 젊은이들 중 가장 대담한 자들이 그에게 모여들어 비밀 회의를 조직하고 그 밖에도 많은 다른 원조를 그에게 제공하고 있다는 증거였다. 그리고 그들은 이것들의 증인으로 많은 시민들과 다른 동맹 도시들의 사람들을 제시했는데, 그들은 비천하지도 않고 이름 없는 자들도 아니었다.
οἷς ἐπίστευσεν ὁ δῆμος, καὶ οὔτε λόγοις ἔτι ὑπαχθείς, οὓς ὁ ἀνὴρ ἐκ πολλῆς παρασκευῆς συγκειμένους διέθετο, οὔτʼ οἴκτῳ ἐνδοὺς τριῶν μὲν αὐτῷ παίδων μεγάλην παρεχόντων εἰς ἔλεον ἐπικουρίαν, πολλῶν δʼ ἄλλων συγγενῶν τε καὶ ἑταίρων συνολοφυρομένων, οὔτε τῶν κατὰ πολέμους ἔργων, διʼ οὓς ἐπὶ μήκιστον ἦλθε τιμῆς φειδὼ λαβών τινα, καταψηφίζεται τὴν δίκην.
민중은 이 증인들을 믿었고, 그 자가 오랜 준비 끝에 구성하여 늘어놓은 말에 더 이상 현혹되지 않았으며, 그의 세 아이들이 동정심을 자극하는 데 큰 보탬이 되고 다른 많은 친척과 동지들이 함께 애통해하는 것을 보고도 연민에 굴복하지 않았고, 그가 최고의 명예에 이르게 했던 전쟁에서의 공로에 대해 일말의 배려도 보이지 않은 채, 그에게 유죄를 선고했다.
§8.78.5οὕτως τʼ ἄρα ἦν πικρὸς πρὸς τὸ τῆς τυραννίδος ὄνομα, ὥστʼ οὐδʼ ἐν τῷ τιμήματι τῆς δίκης μετρίᾳ ὀργῇ ἐχρήσατο πρὸς αὐτόν, ἀλλὰ θανάτου ἐτίμησεν.
이리하여 그들은 참주라는 이름에 대해 너무나 엄격하여, 재판의 양형에 있어서도 그에 대해 적절한 분노를 사용하는 데 그치지 않고 사형을 과했다.
εἰσῄει γὰρ αὐτὸν δέος, μὴ φυγὰς ἐλασθεὶς ἐκ τῆς πατρίδος ἀνὴρ στρατηγῆσαι πολέμους τῶν τότε δεινότατος ὅμοια δράσῃ Μαρκίῳ τά τε φίλια διαβάλλων καὶ τὰ ἐχθρὰ συνιστὰς καὶ πόλεμον ἄσπειστον ἐπαγάγῃ τῇ πατρίδι.
왜냐하면 조국에서 추방당한 그가(그는 당시 전쟁을 지휘하는 데 있어 가장 뛰어난 인물이었는데) 마르키우스와 유사한 짓을 저질러, 아군은 비방하고 적군은 규합하여 조국에 가차 없는 전쟁을 끌어들일지 모른다는 두려움이 그들에게 엄습했기 때문이다.
τοῦτο τὸ τέλος τῆς δίκης λαβούσης ἀγαγόντες οἱ ταμίαι τὸν ἄνδρα ἐπὶ τὸν ὑπερκείμενον τῆς ἀγορᾶς κρημνόν, ἁπάντων ὁρώντων ἔρριψαν κατὰ τῆς πέτρας.
재판이 이와 같이 결말을 맺자, 재무관들은 그를 광장 위에 솟아 있는 절벽 위로 끌고 가, 모든 이들이 보는 앞에서 바위 아래로 던져 버렸다.
αὕτη γὰρ ἦν τοῖς τότε Ῥωμαίοις ἐπιχώριος τῶν ἐπὶ θανάτῳ ἁλόντων ἡ κόλασις.
왜냐하면 이것이 당시 로마인들에게 사형을 언도받은 자들에 대한 전통적인 처벌 방식이었기 때문이다.