§8.44.1ὅτε δʼ ἤδη περὶ τὸν ὄρθρον ἦν, αἱ μὲν γυναῖκες ἄγουσαι τὰ παιδία μετὰ λαμπάδων ἧκον ἐπὶ τὴν οἰκίαν καὶ παραλαβοῦσαι τὴν Οὐετουρίαν προῆγον ἐπὶ τὰς πύλας·
이미 새벽녘이 되었을 때, 여인들은 아이들을 데리고 횃불을 든 채 그 집으로 와서 베투리아를 동반하고 성문으로 나아갔다.
οἱ δʼ ὕπατοι ζεύγη τε ὀρικὰ καὶ ἀμάξας καὶ τἆλλα φορεῖα ὡς πλεῖστα παρασκευασάμενοι καθεζομένας αὐτὰς προὔπεμπον ἄχρι πολλοῦ.
집정관들은 노새가 끄는 수레와 사륜마차 및 그 밖의 들것들을 가능한 한 많이 준비하여, 그녀들이 그것을 타고 앉자 멀리까지 배웅했다.
παρηκολούθουν δʼ αὐταῖς οἵ τʼ ἐκ τοῦ συνεδρίου καὶ τῶν ἄλλων πολιτῶν συχνοὶ σὺν εὐχαῖς καὶ ἐπαίνοις καὶ δεήσεσι τὴν ἔξοδον ἐπιφανεστέραν αὐταῖς ποιοῦντες.
그리고 원로원 의원들과 다른 많은 시민들이 그들을 따라갔으며, 기원과 찬사와 탄원으로 그녀들의 출발을 더욱 영광스럽게 만들어 주었다.
§8.44.2ὡς δʼ εὐσύνοπτοι πόρρωθεν ἔτι προσιοῦσαι τοῖς ἐκ τοῦ χάρακος αἱ γυναῖκες ἐγένοντο, πέμπει τῶν ἱππέων τινὰς ὁ Μάρκιος κελεύσας μαθεῖν, τίς ἐστιν ὁ προσιὼν ὄχλος ἐκ τῆς πόλεως, καὶ ἐπὶ τί παραγένοιντο.
여인들이 아직 멀리서 다가오는 것이 진영에 있는 자들에게 잘 보이게 되었을 때, 마르키우스는 기병 중 일부를 보내 도시에서 다가오는 저 무리가 누구이며 무엇을 위해 왔는지 알아보라고 명령했다.
μαθὼν δὲ παρʼ αὐτῶν, ὅτι Ῥωμαίων αἱ γυναῖκες ἥκουσιν ἐπαγόμεναι παιδία, προηγεῖται δʼ αὐτῶν ἥ τε μήτηρ καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ καὶ τὰ τέκνα, πρῶτον μὲν ἐθαύμασε τῆς τόλμης τὰς γυναῖκας, εἰ γνώμην ἔσχον εἰς χάρακα πολεμίων ἄτερ ἀνδρῶν φυλακῆς ἐλθεῖν ἄγουσαι τὰ τέκνα, οὔτʼ αἰδοῦς ἔτι τῆς ἁρμοττούσης γυναιξὶν ἐλευθέραις καὶ σώφροσι προνοούμεναι τὸ μὴ ἐν ἀνδράσιν ἀσυνήθεσιν ὁρᾶσθαι, οὔτε κινδύνων λαβοῦσαι δέος, οὓς ἀναρριπτεῖν ἔμελλον, εἰ τὰ συμφέροντα πρὸ τῶν δικαίων ἑλομένοις σφίσι, δόξειε κέρδος §8.44.3αὐτὰς ποιήσασθαι καὶ ὠφέλειαν.
그들로부터 로마의 여인들이 아이들을 데리고 오고 있으며, 그녀들의 선두에는 자신의 어머니와 아내, 그리고 아이들이 서 있다는 사실을 알게 되자, 그는 우선 여인들의 대담함에 놀랐다. 즉, 남성들의 호위도 없이 아이들을 데리고 적의 진영으로 들어올 결심을 한 것과, 낯선 남자들 앞에서 보이지 않도록 함으로써 자유롭고 단정한 여인들에게 걸맞은 수치심을 더는 고려하지 않은 것, 그리고 정의보다 이익을 택하는 자들에게 그녀들을 붙잡는 것이 이익 과 유용함을 가져다줄 것으로 생각될 경우 자신들이 감수해야 할 위험에 대해 아무런 두려움도 품지 않은 것에 놀랐던 것이다.
ἐπεὶ δʼ ἀγχοῦ ἦσαν, ὑπαντᾶν τῇ μητρὶ προελθὼν ἐκ τοῦ χάρακος ἔγνω σὺν ὀλίγοις, τούς τε πελέκεις, οὓς προηγεῖσθαι τῶν στρατηγῶν ἔθος ἦν, ἀποθέσθαι κελεύσας τοῖς ὑπηρέταις, καὶ τὰς ῥάβδους, ὅταν ἐγγὺς τῆς μητρὸς γένηται, καταστεῖλαι.
그녀들이 가까이 다가오자, 그는 몇몇 사람들과 함께 진영 밖으로 나아가 어머니를 맞이하기로 결심하고, 장군들의 앞을 인도하는 것이 관례였던 도끼들을 내려놓으라고 부하들에게 명령했으며, 어머니에게 가까이 다가갔을 때는 매들을 내리도록 했다.
§8.44.4ταῦτα δὲ Ῥωμαίοις ἐστὶ ποιεῖν ἔθος, ὅταν ὑπαντῶσι ταῖς μείζοσιν ἀρχαῖς οἱ τὰς ἐλάττους ἀρχὰς ἔχοντες, ὡς καὶ μέχρι τοῦ καθʼ ἡμᾶς χρόνου γίνεται·
이것은 더 낮은 관직을 가진 자들이 더 높은 관직을 가진 자들을 만났을 때 행하는 로마인들의 관습이며, 이는 오늘날 우리 시대까지도 행해지고 있다.
ἣν δὴ τότε συνήθειαν φυλάττων ὁ Μάρκιος, ὡς ἐξουσίᾳ μείζονι μέλλων. εἰς ταὐτὸν ἥξειν, πάντʼ ἀπέθετο τὰ τῆς ἰδίας παράσημα ἀρχῆς.
마르키우스는 당시 바로 이 관습을 지켜, 자신이 더 높은 권위와 만나게 될 것이라는 생각에 자신의 관직을 나타내는 모든 표지를 내려놓았다.
τοσαύτη περὶ αὐτὸν ἦν αἰδὼς καὶ πρόνοια τῆς πρὸς τὸ γένος εὐσεβείας.
그에게는 가문에 대한 경건함을 지키려는 이토록 큰 존경심과 배려가 있었던 것이다.