§8.39.1αἱ δὲ γυναῖκες αὐτῶν, ὡς ἐγγὺς ὄντος ἤδη τοῦ δεινοῦ, καταλιποῦσαι τῆς οἴκοι μονῆς τὸ εὐπρεπὲς ἔθεον ἐπὶ τὰ τεμένη τῶν θεῶν ὀλοφυρόμεναί τε καὶ προκυλιόμεναι τῶν ξοάνων·
그들의 아내들은 위험이 이미 가까이 다가왔음을 알고 집안에 머무는 아낙의 정숙함을 버리고, 신들의 성소로 달려가 목상들 앞에 엎드려 울부짖었다.
καὶ ἦν ἅπας μὲν ἱερὸς τόπος οἰμωγῆς τε καὶ ἱκετείας γυναικῶν ἀνάπλεως, μάλιστα δὲ τὸ τοῦ Καπετωλίου Διὸς ἱερόν.
그리하여 모든 신성한 장소가 여인들의 통곡과 애원으로 가득 찼으며, 특히 카피톨리움의 유피테르 신전이 그러했다.
§8.39.2ἔνθα δή τις αὐτῶν γένει τε καὶ ἀξιώματι προὔχουσα καὶ ἡλικίας ἐν τῷ κρατίστῳ τότʼ οὖσα καὶ φρονῆσαι τὰ δέοντα ἱκανωτάτη, Οὐαλερία μὲν ὄνομα, Ποπλικόλα δὲ τοῦ συνελευθερώσαντος ἀπὸ τῶν βασιλέων τὴν πόλιν ἀδελφή, θείῳ τινὶ παραστήματι κινηθεῖσα ἐπὶ τῆς ἀνωτάτω κρηπῖδος ἔστη τοῦ νεὼ καὶ προσκαλεσαμένη τὰς ἄλλας γυναῖκας πρῶτον μὲν παρεμυθήσατο καὶ παρεθάρρυνεν ἀξιοῦσα μὴ καταπεπλῆχθαι τὸ δεινόν·
그때 그들 중 가문과 품격에서 뛰어날 뿐만 아니라 당시 인생의 가장 황금기에 있었고 필요한 일을 분별하는 데 가장 유능한 한 여인이 있었는데, 이름은 발레리아이며 왕들로부터 도시를 함께 해방시킨 푸블리콜라의 누이였다. 그녀는 어떤 신성한 감화에 이끌려 신전의 가장 높은 기단 위에 서서 다른 여인들을 불러 모았고, 먼저 그들을 위로하고 격려하며 위험에 겁먹지 말 것을 요구했다.
ἔπειτα ὑπέσχετο μίαν εἶναι σωτηρίας ἐλπίδα τῇ πόλει, ταύτην δʼ ἐν αὐταῖς εἶναι μόναις καταλειπομένην, ἐὰν §8.39.3ἐθελήσωσι πράττειν, ἃ δεῖ.
이어 그녀는 도시에 구원의 희망은 단 하나뿐이며, 그것이 오직 자신들에게만 남겨져 있다고 약속했다, 만약 그녀들이 해야 할 일을 기꺼이 행하고자 한다면.
καί τις εἶπεν ἐξ αὐτῶν·
그러자 여인들 중 한 명이 말했다.
καὶ τί πράττουσαι ἂν ἡμεῖς αἱ γυναῖκες διασῶσαι δυνηθείημεν τὴν πατρίδα τῶν ἀνδρῶν ἀπειρηκότων;
"하지만 남자들도 포기해 버린 마당에, 우리 여인들이 대체 무엇을 함으로써 조국을 구해낼 수 있겠습니까?
τίς ἡ τοσαύτη περὶ ἡμᾶς τὰς ἀσθενεῖς καὶ ταλαιπώρους ἐστὶν ἰσχύς; οὐχὶ ὅπλων, ἔφησεν ἡ Οὐαλερία, καὶ χειρῶν δεομένη·
우리같이 약하고 가련한 자들에게 그토록 큰 힘이 어디 있단 말입니까?" 발레리아가 말했다. "이 일은 무기나 완력을 필요로 하지 않습니다.
τούτων μὲν γὰρ ἀπολέλυκεν ἡμᾶς ἡ φύσις·
자연이 우리를 그것들로부터 해방시켜 주었기 때문입니다.
ἀλλʼ εὐνοίας καὶ λόγου. βοῆς δὲ μετὰ τοῦτο γενομένης καὶ δεομένων ἁπασῶν φανερὸν ποιεῖν, ἥτις ἐστὶν ἡ ἐπικουρία, λέγει πρὸς αὐτάς·
오직 호의와 언변이 필요할 뿐입니다." 그 뒤 여인들이 소리를 지르며 그 원조책이 무엇인지 명백히 밝혀 주기를 간청하자, 그녀는 그들에게 말한다.
§8.39.4ταύτην ἔχουσαι τὴν πιναράν τε καὶ ἄκοσμον ἐσθῆτα καὶ τὰς ἄλλας παραλαβοῦσαι γυναῖκας καὶ τὰ τέκνα ἐπαγόμεναι βαδίζωμεν ἐπὶ τὴν Οὐετουρίας τῆς Μαρκίου μητρὸς οἰκίαν·
"이렇게 더럽고 꾸밈없는 옷을 입고 다른 여인들을 동반하며 아이들을 데리고 마르키우스의 어머니 베투리아의 집으로 갑시다.
καὶ πρὸ τῶν γονάτων αὐτῆς τὰ τέκνα θεῖσαι, δεώμεθα μετὰ δακρύων ἡμᾶς τʼ οἰκτείρασαν τὰς μηθενὸς κακοῦ αἰτίας καὶ τὴν ἐν ἐσχάτοις κινδύνοις οὖσαν πατρίδα προελθεῖν ἐπὶ τὸν χάρακα τῶν πολεμίων, ἄγουσαν τούς θʼ υἱωνοὺς καὶ τὴν μητέρα αὐτῶν καὶ ἡμᾶς ἁπάσας·
그리고 그녀의 무릎 앞에 아이들을 앉혀 두고, 아무런 죄도 없는 우리와 극도의 위험에 처한 조국을 가엾게 여겨, 손자들과 그들의 어머니, 그리고 우리 모두를 데리고 적의 진영으로 나아가 달라고 눈물로 간청합시다.
ἀκολουθῶμεν γὰρ αὐτῇ τὰ παιδία ἐπαγόμεναι·
정녕 우리는 아이들을 데리고 그녀를 따를 것입니다.
ἔπειτα ἱκέτιν γενομένην τοῦ τέκνου, ἀξιοῦν καὶ δεῖσθαι μηδὲν §8.39.5ἀνήκεστον κατὰ τῆς πατρίδος ἐξεργάσασθαι.
그리하여 그녀가 제 자식의 간청자가 되어, 조국에 대해 어떠한 돌이킬 수 없는 파멸적인 행동도 저지르지 않도록 요구하고 애원하게 만듭시다.
ὀλοφυρομένης γὰρ αὐτῆς καὶ ἀντιβολούσης οἶκτός τις εἰσελεύσεται τὸν ἄνδρα καὶ λογισμὸς ἥμερος.
왜냐하면 그녀가 통곡하며 애원한다면, 그 남자의 마음에 일말의 연민과 온화한 이성이 깃질 것이기 때문입니다.
οὐχ οὕτω στερρὰν καὶ ἄτρωτον ἔχει καρδίαν, ὥστʼ ἀνασχέσθαι μητέρα πρὸς τοῖς ἑαυτοῦ γόνασι κυλιομένην.
그는 제 무릎 앞에 엎드려 빌고 있는 어머니를 견뎌낼 만큼 그토록 완고하고 상처 입지 않는 마음을 지니지는 않았습니다."