§6.12.1ἀποκομισθέντων δʼ ἀμφοτέρων ἐκ τῆς μάχης ὁ τεταγμένος αὖθις πρεσβευτὴς Μάρκος Οὐαλέριος τὴν τοῦ ἱππάρχου παρειληφὼς ἡγεμονίαν, ἐπιστὰς σὺν τοῖς ἀμφʼ αὐτὸν ἱππεῦσιν ἐπὶ τοὺς κατὰ πρόσωπον καὶ μικρὸν ἀντισχὼν χρόνον ἐξωθεῖται ταχέως τῆς τάξεως ἐπὶ πολύ·
두 사람이 전장에서 호송된 후, 이미 배치되어 있던 또 다른 부관 마르쿠스 발레리우스가 기병대장의 지휘권을 인수하여, 자신의 주위에 있던 기병들과 함께 정면의 적들을 가로막고 나섰으나, 잠시 동안 버틴 후 곧바로 대열에서 크게 밀려났다.
ἧκον δὲ καὶ τούτοις ἐκ τῶν φυγάδων τῶν ἐκ Ῥώμης ἱππέων τε καὶ ψιλῶν βοήθειαι, καὶ ὁ Μαμίλιος ἀνειληφὼς ἐκ τῆς πληγῆς ἑαυτὸν ἤδη παρῆν αὖθις ἄγων πλῆθος ἱππέων τε καὶ πεζῶν καρτερόν·
적들에게도 로마의 망명자들 중 기병과 경장보병들의 원군이 도착해 있었고, 마밀리우스 또한 부상에서 회복하여 이미 강력한 기병과 보병 무리를 이끌고 다시 와 있었기 때문이다.
ἐν τούτῳ τῷ ἀγῶνι ὅ τε πρεσβευτὴς Μάρκος Οὐαλέριος, ὁ τὸν κατὰ Σαβίνων πρῶτος καταγαγὼν θρίαμβον καὶ τὸ φρόνημα τῆς πόλεως τεταπεινωμένον ἐκ τοῦ Τυρρηνικοῦ πταίσματος ἀναστήσας, δόρατι πληγεὶς πίπτει, καὶ περὶ αὐτὸν ἄλλοι Ῥωμαίων πολλοὶ καὶ §6.12.2ἀγαθοί.
이 전투에서, 사비니인들을 상대로 최초의 개선식을 거행하였고 에트루리아에서의 패배로 꺾여 있던 도시의 사기를 다시 일으켜 세운 장본인인 부관 마르쿠스 발레리우스가 창에 맞아 쓰러졌으며, 그의 주변에서 많은 다른 용감한 로마인들도 쓰러졌다.
περὶ δὲ τῷ πτώματι αὐτοῦ γίνεται καρτερὸς ἀγὼν Ποπλίου καὶ Μάρκου τῶν Ποπλικόλα παίδων τὸν θεῖον ὑπερασπισάντων.
그의 시신을 둘러싸고, 숙부를 보호하며 싸운 푸블리콜라의 아들들인 푸블리우스와 마르쿠스에 의해 격렬한 전투가 벌어졌다.
ἐκεῖνον μὲν οὖν ἀσκύλευτόν τε· καὶ μικρὸν ἔτι ἐμπνέοντα τοῖς ὑπασπισταῖς ἀναθέντες ἀπέστειλαν ἐπὶ τὸν χάρακα, αὐτοὶ δʼ εἰς μέσους τοὺς πολεμίους ὑπὸ λήματός τε καὶ προθυμίας ὠσάμενοι καὶ πολλὰ τραύματα λαβόντες, ἀθρόων περιχυθέντων σφίσι τῶν φυγάδων, ἀποθνήσκουσιν ἅμα.
그들은 숙부를 무장도 빼앗기지 않은 채 아직 미약하게나마 숨이 붙어 있는 상태로 방패병들에게 맡겨 진영으로 보냈으나, 자신들은 용맹함과 열정에 이끌려 적들의 한가운데로 뛰어들어 많은 상처를 입었고, 망명자 무리가 그들을 에워싸고 몰려드는 바람에 동시에 전사하였다.
§6.12.3ἐξωθεῖται δὲ μετὰ τοῦτο τὸ πάθος ἡ Ῥωμαίων φάλαγξ ἀπὸ τῶν ἀριστερῶν ἐπὶ πολὺ καὶ μέχρι τῶν μέσων παρερρήγνυτο.
이 참상 이후 로마군의 방진은 왼쪽에서부터 크게 밀려났고 중앙에 이르기까지 무너지기 시작했다.
ἔπειτα μαθὼν ὁ δικτάτωρ τὴν τροπὴν τῶν σφετέρων, ἐβοήθει κατὰ τάχος ἄγων τοὺς περὶ αὐτὸν ἱππεῖς.
그리하여 독재관은 아군의 패주를 알게 되자, 자신의 주변 기병들을 이끌고 급히 구원에 나섰다.
κελεύσας δὲ τὸν ἕτερον πρεσβευτήν, Τῖτον Ἑρμήνιον, ἴλην ἱππέων ἄγοντα κατὰ νώτου χωρεῖν τῆς σφετέρας φάλαγγος καὶ τοὺς φεύγοντας ἐπιστρέφειν, εἰ δὲ μὴ πείθοιντο ἀποκτεῖναι, αὐτὸς ἅμα τοῖς κρατίστοις ἐπὶ τὸ στῖφος ὠθεῖται, κἀπειδὴ πλησίον τῶν πολεμίων ἐγένετο πρῶτος εἰσελαύνει τὸν ἵππον ἀφειμένων τῶν χαλινῶν.
그는 다른 부관인 티투스 헤르미니우스에게 기병 한 부대를 이끌고 아군 방진의 후방으로 가서 도망치는 자들을 돌려세우고, 만약 따르지 않으면 죽이라고 명령한 뒤, 자신은 가장 정예한 자들과 함께 적의 밀집 부대로 돌진하였고, 적에게 가까이 이르자 고삐를 늦추고 가장 먼저 말을 몰아 들어갔다.
§6.12.4ἀθρόας δὲ γενομένης καὶ καταπληκτικῆς τῆς ἐλάσεως οὐ δεξάμενοι τὸ μανικὸν αὐτῶν καὶ τεθηριωμένον οἱ πολέμιοι τρέπονται καὶ πίπτουσι συχνοί.
돌격이 기세등등하고 위압적으로 행해지자, 적들은 그들의 광포하고 난폭한 기세를 견디지 못하고 패주하였으며 허다한 자들이 쓰러졌다.
ἐν δὲ τούτῳ καὶ ὁ πρεσβευτὴς Ἑρμήνιος ἀνειληφὼς τοὺς φοβηθέντας ἐκ τῆς τροπῆς τῶν σφετέρων ἦγεν ἐπὶ τοὺς περὶ τὸν Μαμίλιον συνεστῶτας·
그 사이에 부관 헤르미니우스는 패주로 인해 겁먹었던 자들을 수습하여 마밀리우스 주변에 모여 있던 자들을 향해 이끌었다.
καὶ συμπεσὼν αὐτῷ μεγίστῳ τε ὄντι καὶ ῥώμην ἀρίστῳ τῶν καθʼ αὑτὸν ἐκεῖνόν τʼ ἀποκτείνει καὶ αὐτὸς ἐν τῷ σκυλεύειν τὸν νεκρὸν πληγεὶς ὑπό τινος ξίφει διὰ τῆς λαγόνος ἀποθνήσκει.
그리하여 동시대인들 중 가장 거구이고 완력이 뛰어났던 마밀리우스와 맞붙어 그를 죽였으나, 그 자신도 그 시신의 무장을 벗기던 중에 누군가에게 검으로 옆구리를 찔려 사망하였다.
§6.12.5Σέξτος δὲ Ταρκύνιος τοῦ λαιοῦ τῶν Λατίνων κέρατος ἡγούμενος ἀντεῖχεν ἔτι τοῖς δεινοῖς καὶ τοὺς ἐπὶ τοῦ δεξιοῦ τῶν Ῥωμαίων κέρατος ἐξεώθει τῆς στάσεως·
한편 라티움군의 왼쪽 날개를 이끌던 섹스투스 타르쿠이니우스는 여전히 험난한 상황에 맞서며 로마군 오른쪽 날개의 군사들을 대열에서 밀내고 있었다.
ὡς δὲ τὸν Ποστόμιον ἐθεάσατο σὺν τοῖς ἐπιλέκτοις ἱππεῦσιν ἐπιφερόμενον ἀπογνοὺς ἁπάσης· ἐλπίδος εἰς μέσους αὐτοὺς ἵεται·
그러나 포스투미우스가 정예 기병들을 이끌고 돌진해 오는 것을 보자 모든 희망을 버리고 그들의 한가운데로 뛰어들었다.
ἔνθα δὴ κυκλωθεὶς ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων ἱππέων τε καὶ πεζῶν καὶ βαλλόμενος πανταχόθεν ὥσπερ θηρίον, οὐκ ἄνευ τοῦ πολλοὺς ἀποκτεῖναι τῶν ὁμόσε χωρησάντων ἀποθνήσκει.
그리하여 로마의 기병과 보병들에게 둘러싸여 들짐승처럼 사방에서 공격을 받으며, 자신과 맞붙은 많은 자들을 죽이고 나서 전사하였다.
πεσόντων δὲ τῶν ἡγεμόνων, ἀθρόα γίνεται πάντων αὐτίκα τῶν Λατίνων φυγὴ καὶ τοῦ χάρακος αὐτῶν ἐρήμου καταλειφθέντος ὑπὸ τῶν φυλάκων ἅλωσις, ὅθεν οἱ Ῥωμαῖοι πολλὰς καὶ καλὰς ἔλαβον ὠφελείας.
지휘관들이 쓰러지자 즉시 모든 라티움인들의 전면적인 패주가 일어났고, 그들의 진영은 수비병들에게 버려진 채 함락되었으니, 이로부터 로마인들은 수많은 훌륭한 전리품을 취하였다.
§6.12.6συμφορά τε αὕτη μεγίστη Λατίνοις ἐγένετο, διʼ ἣν ἐπὶ πλεῖστον ἐκακώθησαν, καὶ φθόρος σωμάτων, ὅσος οὔπω πρότερον·
이 재앙은 라티움인들에게 가장 큰 일이었으며, 이로 인해 그들은 극도로 쇠락하였고, 일찍이 없었을 만큼 많은 인명 손실을 입었다.
ἀπὸ γὰρ τετρακισμυρίων πεζῶν καὶ τρισχιλίων ἱππέων, ὥσπερ ἔφην, οἱ λειφθέντες ἐλάττους μυρίων ἐσώθησαν ἐπὶ τὰ σφέτερα.
내가 말했듯이 보병 사만 명과 기병 삼천 명 중에서 살아남아 고국으로 돌아간 자는 만 명이 채 되지 않았기 때문이다.