§5.46.1ὡς δὲ συνεῖδον ἀμφότεροι τὰ τῶν πολεμίων πράγματα, τῷ τε μεγέθει τῶν στρατοπέδων εἰκάσαντες καὶ παρʼ αἰχμαλώτων ἀκούσαντες, τοῖς μὲν Σαβίνοις θάρσος παρέστη καὶ καταφρόνησις τῆς τῶν πολεμίων ὀλιγότητος, τοῖς δὲ Ῥωμαίοις δέος πρὸς τὸ τῶν ἀντιπολεμούντων πλῆθος·
양군이 적들의 형세를 파악했을 때, 진영의 규모로 추측하고 포로들로부터 전해 들음으로써, 사비니인들에게는 용기와 적의 적은 수에 대한 경멸이 생겨났고, 로마인들에게는 대적하는 무리의 많음에 대한 두려움이 일어났다.
ἐθάρρησαν δὲ καὶ οὐ μικρὰς ἐλπίδας ὑπὲρ τῆς νίκης ἔλαβον ἄλλων τε σημείων γενομένων σφίσι θεοπέμπτων καὶ δὴ καὶ τελευταίου φάσματος, ὅτε παρατάττεσθαι ἔμελλον, τοιοῦδε.
그러나 로마인들은 용기를 얻고 승리에 대해 적지 않은 희망을 품게 되었는데, 신들이 보내주신 다른 조짐들이 그들에게 일어났고, 특히 그들이 대열을 정렬하려 할 때 다음과 같은 마지막 환영이 나타났기 때문이다.
§5.46.2ἐκ τῶν καταπεπηγμένων παρὰ ταῖς σκηναῖς ὑσσῶν· ἔστι δὲ ταῦτα βέλη Ῥωμαίων, ἃ συνιόντες εἰς χεῖρας ἐξακοντίζουσι, ξύλα προμήκη τε καὶ χειροπλήθη τριῶν οὐχ ἧττον ποδῶν σιδηροῦς ὀβελίσκους ἔχοντα προὔχοντας κατʼ εὐθεῖαν ἐκ θατέρου τῶν ἄκρων, μετρίοις ἀκοντίοις ἴσα σὺν τῷ σιδήρῳ· ἐκ τούτων δὴ τῶν ὑσσῶν περὶ τοῖς ἄκροις τῶν ὀβελίσκων φλόγες ἀνήπτοντο, καὶ διʼ ὅλου τοῦ στρατοπέδου τὸ σέλας ἦν, ὥσπερ ἀπὸ §5.46.3λαμπάδων, καὶ κατέσχε τῆς νυκτὸς ἐπὶ πολύ.
천막 옆에 박혀 있던 투창들로부터—이것들은 로마인들의 무기로서, 그들이 육탄전에 돌입하기 전에 던지는 것인데, 길이 삼 피트 이상에 손에 쥘 만한 굵기의 길쭉한 나무 자루로 되어 있으며 한쪽 끝에는 직선으로 뻗어 나온 철제 창끝이 달려 있어 철제 부분을 포함하면 보통의 가벼운 창과 같다—바로 이 투창들의 철제 창끝 주변으로 불꽃이 피어올랐고, 진영 전체에 마치 횃불에서 나오는 듯한 광채가 비치어 밤늦도록 이어졌다.
ἐκ τούτου κατέλαβον τοῦ φάσματος, ὥσπερ οἱ τερατοσκόποι ἀπέφαινον καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις συμβαλεῖν οὐ χαλεπὸν ἦν, ὅτι νίκην αὐτοῖς ταχεῖαν καὶ λαμπρὰν σημαίνει τὸ δαιμόνιον, ἐπειδήπερ ἅπαν εἴκει τῷ πυρὶ καὶ οὐδὲν ὅ τι οὐχ ὑπὸ τοῦ πυρὸς διαφθείρεται.
이 환영으로부터 그들은, 징조 점술가들이 밝혀낸 바와 같고 또한 모든 사람이 추측하기에 어렵지 않았듯이, 신령이 그들에게 신속하고 빛나는 승리를 암시하고 있음을 깨달았다. 만물은 불에 굴복하며 불에 의해 파괴되지 않는 것은 아무것도 없기 때문이다.
τοῦτο δʼ ὅτι ἐκ τῶν ἀμυντηρίων αὐτοῖς ὅπλων ἀνήφθη, μετὰ πολλοῦ θάρσους προῄεσαν ἐκ τοῦ χάρακος καὶ συρράξαντες τοῖς Σαβίνοις ἐμάχοντο πολλαπλασίοις ἐλάττους ἐν τῷ θαρρεῖν τὸ πιστὸν ἔχοντες·
그리고 이 불이 자신들의 방어용 무기에서 타올랐기에, 그들은 커다란 용기를 품고 진영에서 나아가 사비니인들과 맞붙어 싸웠으며, 수적으로는 몇 배나 적었으나 용맹함 속에 확신을 품고 있었다.
καὶ ἡ ἐμπειρία δὲ σὺν τῷ φιλοπόνῳ πολλὴ αὐτοῖς παροῦσα παντὸς ἐπήγετο δεινοῦ καταφρονεῖν.
또한 그들에게 풍부하게 갖추어져 있던 근면함과 결부된 경험은 온갖 위험을 대수롭지 않게 여기게 만들었다.
§5.46.4πρῶτος μὲν οὖν ὁ Ποστόμιος τὸ εὐώνυμον ἔχων κέρας ἀναλύσασθαι τὴν προτέραν ἧτταν προθυμούμενος τὸ δεξιὸν τῶν πολεμίων ἐξωθεῖ κέρας πρόνοιαν οὐδεμίαν τῆς, ἑαυτοῦ ψυχῆς παρὰ τὸ νικᾶν ποιούμενος, ἀλλʼ ὥσπερ οἱ μεμηνότες καὶ θανατῶντες εἰς μέσους τοὺς πολεμίους ῥιπτῶν ἑαυτόν·
그리하여 먼저 좌익을 이끌고 있던 포스투미우스가 이전의 패배를 설욕하고자 열망하여, 승리하는 것 외에는 자신의 목숨을 전혀 아끼지 않고 마치 광분한 자나 죽음을 구하는 자처럼 적들의 한복판으로 몸을 던져 적들의 우익을 밀어붙였다.
ἔπειτα καὶ οἱ σὺν τῷ Μενηνίῳ θάτερον ἔχοντες κέρας κάμνοντες ἤδη καὶ ἐξωθούμενοι τῆς στάσεως, ὡς ἔμαθον, ὅτι νικῶσι τοὺς κατὰ σφᾶς οἱ τοῦ Ποστομίου, θαρρήσαντες εἰς ἀντίπαλα χωροῦσι·
이어 메네니우스와 함께 다른 쪽 날개를 맡고 있던 이들도 이미 지쳐서 자리에서 밀려나고 있었으나, 포스투미우스의 부하들이 눈앞의 적들을 이기고 있음을 알게 되자 용기를 내어 대등한 형세로 나아갔다.
καὶ γίνεται τῶν κεράτων ἀμφοτέρων τοῖς Σαβίνοις ἐκκλινάντων τροπὴ παντελής.
그리고 사비니인의 양 날개가 퇴각하면서 완전한 패주가 일어났다.
§5.46.5οὐδὲ γὰρ οἱ ἐν μέσῃ τῇ φάλαγγι ταχθέντες ἐψιλωμένων τῶν ἄκρων ἔτι παρέμειναν, ἀλλʼ ὑπὸ τῆς ἵππου τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐξελαυνούσης κατὰ τέλη βιασθέντες ἀνεστάλησαν.
전열의 중앙에 배치되어 있던 자들 역시 양 측면이 노출되자 더는 버티지 못하고, 부대 단위로 돌격해 오는 로마 기병들에 의해 압박을 받아 후퇴했기 때문이다.
φυγῆς δὲ πάντων γενομένης ἐπὶ τοὺς χάρακας ἀκολουθήσαντες οἱ Ῥωμαῖοι καὶ συνεισπεσόντες ἀμφότερα λαμβάνουσιν αὐτῶν τὰ ἐρύματα.
모든 적들이 진영으로 도망칠 때 로마인들은 뒤를 쫓아 함께 들이닥쳐 그들의 양쪽 진영을 모두 함락시켰다.
τοῦ δὲ μὴ πανσυδὶ τὸν τῶν πολεμίων διαφθαρῆναι στρατὸν ἥ τε νὺξ αἰτία ἐγένετο καὶ τὸ ἐν οἰκείᾳ γῇ τὸ πάθος αὐτοῖς συμβῆναι·
적의 군대가 완전히 전멸당하지 않은 데는 밤의 어둠이 원인이 되었고, 또한 이 참변이 그들의 자국 영토 안에서 일어났다는 점도 작용했다.
ῥᾷον γὰρ οἱ φεύγοντες ἐπὶ τὰ σφέτερα ἐσώζοντο διʼ ἐμπειρίαν τῶν τόπων.
도망치던 이들이 지리에 밝아 자신들의 터전으로 더 쉽게 살아서 돌아갈 수 있었기 때문이다.