§11.59.1ὑποσχόμενος δὲ ταῦτα καὶ δοὺς ἐξουσίαν τοῖς βουλομένοις λέγειν, ἐπειδὴ οὔτε κατηγορήσων οὔτʼ ἀπολογησόμενος οὐδεὶς ὑπὲρ τοῦ νόμου παρῄει, παρελθὼν αὖθις ἐρωτᾷ πρῶτον Οὐαλέριον, τί τῷ κοινῷ συμφέρει, καὶ τί προβουλεῦσαι τοῖς συνέδροις παραινεῖ.
이러한 것들을 약속하고 말하기를 원하는 이들에게 발언권을 주었으나, 법률에 대해 고발하려는 자도 변호하려는 자도 아무도 나아가지 않았기 때문에, 그는 다시 나아가 먼저 발레리우스에게 물었다, 무엇이 국가에 유익하며, 의원들에게 무엇을 예비 결의하도록 권고하는지.
§11.59.2ὁ δʼ ἀναστὰς καὶ πολλοὺς διεξελθὼν ὑπὲρ αὑτοῦ τε καὶ τῶν προγόνων λόγους ὡς ἐπὶ τῷ συμφέροντι τῆς πόλεως τοῦ δημοτικοῦ μέρους προϊσταμένων, καὶ καταριθμησάμενος ἅπαντας ἐξ ἀρχῆς τοὺς κατασχόντας τὴν πόλιν κινδύνους ἐκ τῶν τἀναντία πολιτευομένων, τοῖς τʼ ἀπεχθῶς ἐσχηκόσι πρὸς τὸ δημοτικὸν ἅπασιν ἀλυσιτελὲς γενόμενον ἀποδείξας τὸ μισόδημον, ἐπαίνους τε πολλοὺς περὶ τοῦ δήμου ποιησάμενος, ὡς αἰτιωτάτου τῇ πόλει γεγονότος οὐ μόνον τῆς ἐλευθερίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἡγεμονίας, ἐπεὶ ταῦτα καὶ παραπλήσια τούτοις διεξῆλθε, τελευτῶν ἔφη μὴ δύνασθαι πόλιν ἐλευθέραν εἶναι, ἐξ ἧς ἄν τις τὴν ἰσότητʼ ἀνέλῃ·
그는 일어서서 자신과 조상들이 국가의 이익을 위해 평민 편의 지도자로 서 온 것에 대해 많은 말을 늘어놓았고, 또한 반대되는 정책을 편 자들로 인해 처음부터 국가를 휩쓴 모든 위험을 열거하며, 평민들에게 적대감을 품었던 모든 자들에게 민중 혐오가 무익한 일이었음을 증명하고, 민중이 국가의 자유뿐만 아니라 패권에 대해서도 가장 큰 원인이었다며 그들을 크게 찬사하고는, 이것들 그리고 이것들과 유사한 일들을 다 말한 뒤, 마지막으로, 평등을 빼앗아 간다면 국가는 자유로울 수 없다고 말했다.
§11.59.3ἔφη τε δοκεῖν ἑαυτῷ τὸν μὲν νόμον δίκαιον εἶναι τὸν ἀξιοῦντα πᾶσι μετεῖναι Ῥωμαίοις τῆς ὑπατικῆς ἀρχῆς, τοῖς γε δὴ βίον ἀνεπίληπτον ἐσχηκόσι καὶ πράξεις ἀποδεδειγμένοις τῆς τιμῆς ταύτης ἀξίας, τὸν δὲ καιρὸν οὐκ ἐπιτήδειον εἰς τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ διάγνωσιν ἐν πολεμικαῖς ὑπαρχούσης ταραχαῖς τῆς πόλεως·
그리고 모든 로마인에게 집정관직을 나누어 가질 권리를 요구하는 법률은 정의로운 것으로 자신에게 여겨진다고 말했다. 적어도 비난받을 데 없는 삶을 살고 이 영예에 걸맞은 업적을 보여준 자들에게는 말이다. 그러나 국가가 전쟁의 혼란 속에 있는 지금은 그 법률에 대한 심사를 하기에 적절한 시기가 아니라고 했다.
§11.59.4συνεβούλευέ τε τοῖς μὲν δημάρχοις ἐᾶν τὴν καταγραφὴν γενέσθαι τῶν στρατιωτῶν καὶ τὴν ἔξοδον μὴ κωλύειν τῶν καταγραφέντων, τοῖς δʼ ὑπάτοις, ὅταν τὸ κράτιστον τέλος ἐπιθῶσι τῷ πολέμῳ, πρῶτον ἁπάντων τὸ περὶ τοῦ νόμου προβούλευμα εἰς τὸν δῆμον ἐξενεγκεῖν.
그리고 호민관들에게는 군사 징집이 이루어지도록 허용하고 징집된 자들의 출정을 막지 말 것을 권고했고, 집정관들에게는 전쟁을 가장 좋은 결말로 매듭지었을 때, 무엇보다도 먼저 법률에 관한 예비 결의를 민중에게 제출하도록 권고했다.
ταῦτα δὲ γραφῆναί τʼ ἤδη καὶ διομολογηθῆναι πρὸς ἀμφοτέρων.
그리고 이것들이 이미 서면으로 작성되고 양측에 의해 합의되어야 한다고 했다.
§11.59.5ταύτην ἀποδειξαμένου τὴν γνώμην Οὐαλερίου καὶ μετὰ τοῦτον Ὁρατίου — δευτέρῳ γὰρ τούτῳ λόγον ἀπέδωκαν οἱ ὕπατοι — ταὐτὸ πάθος ἅπασι τοῖς παροῦσι συνέβη.
¦2301 발레리우스가 이 의견을 표명하고 그 뒤를 이어 호라티우스도 표명하자—집정관들이 그에게 두 번째로 발언권을 주었기 때문이다—참석한 모든 이들에게 동일한 감정이 일어났다.
οἱ μὲν γὰρ ἀνελεῖν τὸν νόμον βουλόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς περὶ αὐτοῦ διαγνώσεως ἀγαπητῶς ἀκούσαντες, τὸ μετὰ τὸν πόλεμον ἐπάναγκες εἶναι σφίσι προβουλεῦσαι περὶ αὐτοῦ χαλεπῶς ἀπεδέξαντο·
즉, 법률을 폐지하기를 바라는 자들은 그것에 대한 심사 연기를 기쁘게 들었으나, 전쟁 후에 그것에 대해 예비 결의를 내는 것이 자신들에게 의무화된다는 사실을 불쾌하게 받아들였다.
οἱ δὲ κύριον ὑπὸ τοῦ συνεδρίου κριθῆναι προαιρούμενοι τὸ μὲν ὡμολογημένον δίκαιον εἶναι τὸν νόμον ἀσμένως ἤκουον, τὸ δʼ εἰς ἑτέρους ἐκπίπτειν χρόνους τὸ προβούλευμα πρὸς ὀργὴν ἐλάμβανον.
반면에 원로원에 의해 그것이 가결되기를 원하는 자들은 법률이 정의롭다고 인정된 것을 기쁘게 들었으나, 예비 결의가 다른 시기로 밀려나는 것을 분노로 받아들였다.