§11.1.1ἐπὶ δὲ τῆς ὀγδοηκοστῆς καὶ τρίτης ὀλυμπιάδος, ἣν ἐνίκα στάδιον Κρίσων Ἱμεραῖος, ἄρχοντος Ἀθήνησι Φιλίσκου καταλύουσι Ῥωμαῖοι τὴν τῶν δέκα ἀρχὴν ἔτη τρία τῶν κοινῶν ἐπιμεληθεῖσαν.
히메라의 크리손이 단거리 달리기에서 우승한 제83회 올림피아드 시기, 아테네에서 필리스코스가 아르콘으로 있던 해에, 로마인들은 3년 동안 공무를 관장했던 10인 위원회의 지배를 타도했다.
ὃν δὲ τρόπον ἐπεχείρησαν ἐρριζωμένην ἤδη τὴν δυναστείαν ἐξελεῖν, καὶ τίνων ἀνδρῶν ἡγησαμένων τῆς ἐλευθερίας, καὶ διὰ ποίας αἰτίας καὶ προφάσεις, ἐξ ἀρχῆς ἀναλαβὼν πειράσομαι διελθεῖν ἀναγκαίας ὑπολαμβάνων εἶναι καὶ καλὰς τὰς τοιαύτας μαθήσεις ἅπασι μὲν ὡς εἰπεῖν ἀνθρώποις, μάλιστα δʼ ὅσοι περὶ τὴν φιλόσοφον θεωρίαν καὶ περὶ τὰς πολιτικὰς διατρίβουσι πράξεις.
그들이 이미 깊이 뿌리박힌 이 권력을 어떻게 근절하려 시도했는지, 어떤 인물들의 지도하에 자유를 되찾았는지, 그리고 어떠한 원인과 명분 때문이었는지를 나는 처음부터 거슬러 올라가 상술하고자 한다. 이러한 학습은 이른바 모든 사람에게, 특히 철학적 관조와 정치적 실천에 종사하는 이들에게 필요하고 유익한 것이라고 생각하기 때문이다.
§11.1.2τοῖς τε γὰρ πολλοῖς οὐκ ἀπαρκεῖ τοῦτο μόνον ἐκ τῆς ἱστορίας παραλαβεῖν, ὅτι τὸν Περσικὸν πόλεμον — ἵνʼ ἐπὶ τούτου ποιήσωμαι τὸν λόγον — ἐνίκησαν Ἀθηναῖοί τε καὶ Λακεδαιμόνιοι δυσὶ ναυμαχίαις καὶ πεζομαχίᾳ μιᾷ καταγωνισάμενοι τὸν βάρβαρον τριακοσίας ἄγοντα μυριάδας αὐτοὶ σὺν τοῖς συμμάχοις οὐ πλείους ὄντες ἕνδεκα μυριάδων, ἀλλὰ καὶ τοὺς τόπους, ἐν οἷς αἱ πράξεις ἐγένοντο, βούλονται παρὰ τῆς ἱστορίας μαθεῖν, καὶ τὰς αἰτίας ἀκοῦσαι, διʼ ἃς τὰ θαυμαστὰ καὶ παράδοξα ἔργα ἐπετέλεσαν, καὶ τίνες ἦσαν οἱ τῶν στρατοπέδων ἡγεμόνες τῶν τε βαρβαρικῶν καὶ τῶν Ἑλληνικῶν ἱστορῆσαι, καὶ μηδενὸς ὡς εἰπεῖν ἀνήκοοι γενέσθαι τῶν συντελεσθέντων περὶ τοὺς ἀγῶνας.
일반 대중에게도 역사로부터 오직 이 사실만을 받아들이는 것, 즉 페르시아 전쟁을 예로 들어 말하자면, 아테네인과 라케다이몬인이 두 차례의 해전과 한 차례의 육전으로 300만의 군대를 이끌던 야만인을 격퇴하고, 자신들은 동맹군을 합쳐도 11만 명을 넘지 않았음에도 전쟁에서 승리했다는 사실만을 아는 것으로는 충분하지 않다. 오히려 그들은 사건이 일어난 장소도 역사로부터 배우기를 원하며, 그들이 왜 그러한 놀랍고도 뜻밖의 위업을 달성했는지 그 원인을 듣고 싶어 하고, 야만인과 그리스 군세의 지휘관들이 누구였는지 탐구하여, 그 전투에 관해 성취된 일들에 대해 이른바 아무것도 듣지 못한 상태로 남지 않기를 원하기 때문이다.
§11.1.3ἥδεται γὰρ ἡ διάνοια παντὸς ἀνθρώπου χειραγωγουμένη διὰ τῶν λόγων ἐπὶ τὰ ἔργα καὶ μὴ μόνον ἀκούουσα τῶν λεγομένων, ἀλλὰ καὶ τὰ πραττόμενα ὁρῶσα.
모든 사람의 지성은 언어를 통해 실제 행동으로 인도되어, 말해지는 것을 들을 뿐만 아니라 행해지는 것을 눈으로 볼 때 기쁨을 느끼기 때문이다.
οὐδέ γʼ ὅταν πολιτικὰς ἀκούσωσι πράξεις, ἀρκοῦνται τὸ κεφάλαιον αὐτὸ καὶ τὸ πέρας τῶν πραγμάτων μαθόντες, ὅτι συνεχώρησαν Ἀθηναῖοι Λακεδαιμονίοις τείχη τε καθελεῖν τῆς πόλεως αὐτῶν καὶ ναῦς διατεμεῖν καὶ φρουρὰν εἰς τὴν ἀκρόπολιν εἰσαγαγεῖν καὶ ἀντὶ τῆς πατρίου δημοκρατίας ὀλιγαρχίαν τῶν κοινῶν ἀποδεῖξαι κυρίαν οὐδὲ πρὸς αὐτοὺς ἀγῶνα ἀράμενοι, ἀλλʼ εὐθὺς ἀξιοῦσι καὶ τίνες ἦσαν αἱ κατασχοῦσαι τὴν πόλιν ἀνάγκαι, διʼ ἃς ταῦτα τὰ δεινὰ καὶ σχέτλια ὑπέμεινε, καὶ τίνες οἱ πείσαντες αὐτοὺς λόγοι καὶ ὑπὸ τίνων ῥηθέντες ἀνδρῶν καὶ πάντα, ὅσα παρακολουθεῖ τοῖς πράγμασι, διδαχθῆναι.
또한 그들은 정치적 사건에 관해 들을 때도, 아테네인들이 그들(라케다이몬인)에 맞서 투쟁을 벌이지도 않은 채, 자신들의 도시 성벽을 허물고, 배를 절단하고, 아크로폴리스에 수비대를 받아들이며, 조상 전래의 민주정 대신 과두정을 국정의 지배자로 삼는 데 동의했다는 사건의 요점과 결말만을 아는 것으로는 만족하지 않는다. 오히려 그들은 즉시, 도시를 엄습한 어떤 불가피한 상황 때문에 도시가 이러한 두렵고 참혹한 일들을 견뎌내야 했는지, 그들을 설득한 언론은 무엇이었고 어떤 이들에 의해 말해졌는지, 그리고 그 사건에 수반된 모든 것에 대해 가르침을 받기를 요구한다.
§11.1.4τοῖς δὲ πολιτικοῖς ἀνδράσιν, ἐν οἷς ἔγωγε τίθεμαι καὶ τοὺς φιλοσόφους, ὅσοι μὴ λόγων, ἀλλʼ ἔργων καλῶν ἄσκησιν ἡγοῦνται τὴν φιλοσοφίαν, τὸ μὲν ἥδεσθαι τῇ παντελεῖ θεωρίᾳ τῶν παρακολουθούντων τοῖς πράγμασι κοινὸν ὥσπερ καὶ τοῖς ἄλλοις ἀνθρώποις ὑπάρχει·
정치에 참여하는 이들에게는—그들 속에 나는 철학을 말의 훈련이 아닌 아름다운 행동의 실천으로 여기는 철학자들도 포함하는데— 사건들에 수반되는 일들의 온전한 관조를 기뻐하는 일은 다른 사람들과 마찬가지로 공통되게 존재한다.
χωρὶς δὲ τῆς ἡδονῆς περιγίγνεται τὸ περὶ τοὺς ἀναγκαίους καιροὺς μεγάλα τὰς πόλεις ἐκ τῆς τοιαύτης ἐμπειρίας ὠφελεῖν, καὶ ἄγειν αὐτὰς ἑκούσας ἐπὶ τὰ συμφέροντα διὰ τοῦ λόγου.
하지만 그러한 기쁨과는 별개로, 결정적인 시기에 그러한 경험으로부터 국가들에 큰 유익을 가져다주고, 설득을 통해 그들을 자발적으로 유익한 방향으로 인도하는 능력이 이들에게는 주어지는 것이다.
§11.1.5ῥᾷστα γὰρ οἱ ἄνθρωποι τά τε ὠφελοῦντα καὶ βλάπτοντα καταμανθάνουσιν, ὅταν ἐπὶ παραδειγμάτων ταῦτα πολλῶν ὁρῶσι, καὶ τοῖς ἐπὶ ταῦτα παρακαλοῦσιν αὐτοὺς φρόνησιν μαρτυροῦσι καὶ πολλὴν σοφίαν.
사람들은 많은 선례를 통해 이것들을 볼 때 무엇이 유익하고 해로운지를 가장 쉽게 이해하며, 자신들을 이것으로 인도하는 이들에게 사려 깊음과 큰 지혜가 있음을 인정하기 때문이다.
διὰ ταύτας δή μοι τὰς αἰτίας ἔδοξεν ἅπαντα ἀκριβῶς διελθεῖν τὰ γενόμενα περὶ τὴν κατάλυσιν τῆς ὀλιγαρχίας,
바로 이러한 이유로, 나에게는 과두정 타도와 관련하여 일어난 모든 일을 정확하게 기술하는 것이 타당해 보였다.
§11.1.6ὅσα δὴ καὶ λόγου τυχεῖν ἄξια ἡγοῦμαι.
그것들은 곧 내가 언급할 가치가 있다고 생각하는 모든 것이다.
ποιήσομαι δὲ τὸν περὶ αὐτῶν λόγον οὐκ ἀπὸ τῶν τελευταίων ἀρξάμενος, ἅ δοκεῖ τοῖς πολλοῖς αἴτια γενέσθαι μόνα τῆς ἐλευθερίας, λέγω δὲ τῶν περὶ τὴν παρθένον ἁμαρτηθέντων Ἀππίῳ διὰ τὸν ἔρωτα·
그러나 나는 그것들에 관한 서술을, 일반 대중에게는 자유를 가져다준 유일한 원인으로 여겨지는 마지막 사건, 즉 아피우스가 사랑 때문에 처녀에게 저지른 잘못에서 시작하지 않을 것이다.
προσθήκη γὰρ αὕτη γε καὶ τελευταία τῆς ὁργῆς τῶν δημοτῶν αἰτία μυρίων ἄλλων προηγησαμένων, ἀλλʼ ἀφʼ ὧν ἤρξατο πρῶτον ἡ πόλις ὑπὸ τῆς δεκαδαρχίας ὑβρίζεσθαι.
왜냐하면 이것은 그전에 무수히 많은 다른 원인들이 선행한 뒤에 일어난, 평민들의 분노의 추가적이고 마지막 원인일 뿐이기 때문이다. 오히려 나는 10인 위원회에 의해 도시가 처음으로 유린당하기 시작한 시점부터 서술을 시작할 것이다.
ταῦτα πρῶτον ἐρῶ καὶ διέξειμι πάσας ἐφεξῆς τὰς ἐν τῇ τότε καταστάσει γενηθείσας παρανομίας.
나는 먼저 이것들에 대해 말하고, 당시의 체제하에서 연이어 일어난 모든 불법 행위들을 순서대로 상술할 것이다.