§1.6.1πρώτου μὲν, ὅσα κἀμὲ εἰδέναι, τὴν Ῥωμαϊκὴν ἀρχαιολογίαν ἐπιδραμόντος Ἱερωνόμου τοῦ Καρδιανοῦ συγγραφέως ἐν τῇ περὶ τῶν ἐπιγόνων πραγματείᾳ· ἔπειτα Τιμαίου τοῦ Σικελιώτου τὰ μὲν ἀρχαῖα τῶν ἱστοριῶν ἐν ταῖς κοιναῖς ἱστορίαις ἀφηγησαμένου, τοὺς δὲ πρὸς Πύρρον τὸν Ἠπειρώτην πολέμους εἰς ἰδίαν καταχωρίσαντος πραγματείαν· ἅμα δὲ τούτοις Ἀντιγόνου τε καὶ Πολυβίου καὶ Σιληνοῦ καὶ μυρίων ἄλλων τοῖς αὐτοῖς πράγμασιν οὐχ ὁμοίως ἐπιβαλόντων, ὧν ἕκαστος ὀλίγα καὶ οὐδὲ ἀκριβῶς αὐτῷ διεσπουδασμένα, ἀλλʼ ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων ἀκουσμάτων συνθεὶς ἀνέγραψεν.
내가 아는 한, 먼저 카르디아의 역사가 히에로니무스가 후계자들에 관한 저작에서 로마의 고대사를 최초로 훑어보았고, 그다음으로 시켈리아의 티마이오스가 고대의 역사들을 통사에서 서술하고 에페이로스의 피로스와의 전쟁을 독자적인 저작으로 분류하여 다루었으며, 이들과 동시에 안티고노스, 폴리비오스, 실레노스 그리고 수많은 다른 이들이 동일한 사건들에 대해 저마다 다른 방식으로 매달렸는데, 이들 각각은 자기 스스로 정확히 조사하지 않고 우연히 전해 들은 소문들을 엮어서 아주 적은 분량만을 기록했다.
§1.6.2ὁμοίας δὲ τούτοις καὶ οὐδὲν διαφόρους ἐξέδωκαν ἱστορίας καὶ Ῥωμαίων ὅσοι τὰ παλαιὰ ἔργα τῆς πόλεως Ἑλληνικῇ διαλέκτῳ συνέγραψαν, ὧν εἰσι πρεσβύτατοι Κόιντός τε Φάβιος καὶ Λεύκιος Κίγκιος, ἀμφότεροι κατὰ τοὺς Φοινικικοὺς ἀκμάσαντες πολέμους.
이들과 유사하고 전혀 다르지 않은 역사를, 이 도시의 고대 업적들을 그리스어로 저술한 로마인들도 펴냈는데, 그중 가장 오래된 이들은 퀸투스 파비우스와 루키우스 킨키우스로, 두 사람 모두 포에니 전쟁 시기에 활동했다.
τούτων δὲ τῶν ἀνδρῶν ἑκάτερος, οἷς μὲν αὐτὸς ἔργοις παρεγένετο, διὰ τὴν ἐμπειρίαν ἀκριβῶς ἀνέγραψε, τὰ δὲ ἀρχαῖα τὰ μετὰ τὴν κτίσιν τῆς πόλεως γενόμενα κεφαλαιωδῶς ἐπέδραμεν.
이 두 사람 각각은 자신이 직접 참여한 업적들에 대해서는 경험을 바탕으로 정확히 기록했으나, 도시 건국 이후에 일어난 고대사에 대해서는 개괄적으로 훑어보는 데 그쳤다.
§1.6.3διὰ ταύτας μὲν δὴ τὰς αἰτίας ἔδοξέ μοι μὴ παρελθεῖν καλὴν ἱστορίαν ἐγκαταλειφθεῖσαν ὑπὸ τῶν πρεσβυτέρων ἀμνημόνευτον, ἐξ ἧς ἀκριβῶς γραφείσης συμβήσεται τὰ κράτιστα καὶ δικαιότατα τῶν ἔργων·
바로 이러한 이유들 때문에, 나는 선인들에 의해 내버려진 채 기억되지 않고 있던 훌륭한 역사를 그대로 넘겨버리지 않는 것이 좋겠다고 생각했다. 이 역사가 정확히 기록된다면 다음과 같은 결과가 초래될 것이기 때문이다.
τοῖς μὲν ἐκπεπληρωκόσι τὴν ἑαυτῶν μοῖραν ἀνδράσιν ἀγαθοῖς δόξης αἰωνίου τυχεῖν καὶ πρὸς τῶν ἐπιγιγνομένων ἐπαινεῖσθαι, ἅ ποιεῖ τὴν θνητὴν φύσιν ὁμοιοῦσθαι τῇ θείᾳ καὶ μὴ συναποθνήσκειν τὰ ἔργα τοῖς σώμασι·
즉, 자신의 운명을 완수한 훌륭한 이들에게는 영원한 명성을 얻고 후세 사람들에게 칭송을 받는 것인데, 이는 필멸의 본성을 신의 본성과 닮게 만들며 그들의 업적이 육체와 함께 사멸하지 않도록 해 준다.
§1.6.4τοῖς δὲ ἀπʼ ἐκείνων τῶν ἰσοθέων ἀνδρῶν νῦν τε οἶσι καὶ ὕστερον ἐσομένοις μὴ τὸν ἥδιστόν τε καὶ ῥᾷστον αἱρεῖσθαι τῶν βίων, ἀλλὰ τὸν εὐγενέστατον καὶ φιλοτιμότατον, ἐνθυμουμένους ὅτι τοὺς εἰληφότας καλὰς τὰς πρώτας ἐκ τοῦ γένους ἀφορμὰς μέγα ἐφʼ ἑαυτοῖς προσήκει φρονεῖν καὶ μηδὲν ἀνάξιον ἐπιτηδεύειν τῶν προγόνων·
또한 그 신과 같은 인물들의 자손으로서 지금 살고 있고 앞으로 태어날 이들에게는, 가장 즐겁고 편안한 삶이 아니라 가장 고귀하고 명예를 중시하는 삶을 선택하는 것인데, 가문으로부터 훌륭한 첫 토대를 물려받은 이들은 스스로를 크게 자랑스럽게 여겨야 마땅하며 조상들에게 부끄러운 행동을 전혀 하지 말아야 함을 명심하면서 그리해야 한다.
§1.6.5ἐμοὶ δὲ, ὃς οὐχὶ κολακείας χάριν ἐπὶ ταύτην ἀπέκλινα τὴν πραγματείαν, ἀλλὰ τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ δικαίου προνοούμενος, ὧν δεῖ στοχάζεσθαι πᾶσαν ἱστορίαν, πρῶτον μὲν ἐπιδείξασθαι τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὅτι χρηστὴ πρὸς ἅπαντας ἐστὶ τοὺς ἀγαθοὺς καὶ φιλοθεώρους τῶν καλῶν ἔργων καὶ μεγάλων· ἔπειτα χαριστηρίους ἀμοιβάς, ἃς ἐμοὶ δύναμις ἦν, ἀποδοῦναι τῇ πόλει, παιδείας τε μεμνημένῳ καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν ὅσων ἀπέλαυσα διατρίψας ἐν αὐτῇ.
그리고 나 자신(나는 아첨을 위해서가 아니라, 모든 역사가 지향해야 할 진실과 정의를 고려하여 이 저작에 힘을 쏟았는데)에게는, 첫째로 나의 생각이 모든 선량하고 훌륭하며 위대한 업적들을 사랑하는 이들을 향해 호의적임을 보여주는 것이며, 둘째로 이 도시에서 지내며 누린 교육과 다른 모든 은혜들을 기억하면서 내가 가진 능력의 한도 내에서 감사의 보답을 도시에 돌려주는 것이다.