§1.3.1αἱ μὲν οὖν ἐπιφανέσταται τῶν πρόσθεν ἡγεμονιῶν, ἃς παρειλήφαμεν ἐκ τῆς ἱστορίας, τοσαύτην ἀκμήν τε καὶ ἰσχὺν λαβοῦσαι κατελύθησαν·
이와 같이 우리가 역사로부터 이어받은 이전의 가장 현저한 패권들은 그토록 대단한 전성기와 강력함을 누린 후에 멸망했다.
τὰς γὰρ Ἑλληνικὰς δυνάμεις οὐκ ἄξιον αὐταῖς ἀντιπαρεξετάζειν, οὔτε μέγεθος ἀρχῆς οὔτε χρόνον ἐπιφανείας §1.3.2τοσοῦτον ὅσον ἐκεῖναι λαβούσας.
왜냐하면 그리스의 세력들을 그것들과 비교하는 것은 합당하지 않기 때문인데, 지배의 규모에서도 번영의 기간에서도 그것들이 얻었던 만큼을 얻지 못했기 때문이다.
Ἀθηναῖοι μέν γε αὐτῆς μόνον ἦρξαν τῆς παραλίου δυεῖν δέοντα ἑβδομήκοντα ἔτη καὶ οὐδὲ ταύτης ἁπάσης, ἀλλὰ τῆς ἐντὸς Εὐξείνου τε πόντου καὶ τοῦ Παμφυλίου πελάγους, ὅτε μάλιστα ἐθαλασσοκράτουν.
아테나이인들은 해안 지대만을 예순여덟 해 동안 지배했을 뿐이며, 이조차도 전역이 아니라 그들이 가장 강력하게 해상권을 쥐고 있던 시절에 에욱세이노스해와 팜필리아해 안쪽의 지역에 국한되었다.
Λακεδαιμόνιοι δὲ Πελοποννήσου καὶ τῆς ἄλλης κρατοῦντες Ἑλλάδος ἕως Μακεδονίας τὴν ἀρχὴν προὐβίβασαν, ἐπαύσθησαν δὲ ὑπὸ Θηβαίων οὐδὲ ὅλα τριάκοντα ἔτη τὴν ἀρχὴν κατασχόντες.
반면 라케다이몬인들은 펠로폰네소스와 그리스의 다른 지역들을 지배하며 마케도니아에 이르기까지 지배를 넓혔으나, 채 30년도 지배를 유지하지 못하고 테바이인들에 의해 저지당했다.
§1.3.3ἡ δὲ Ῥωμαίων πόλις ἁπάσης μὲν ἄρχει γῆς ὅση μὴ ἀνέμβατός ἐστιν, ἀλλʼ ὑπʼ ἀνθρώπων κατοικεῖται, πάσης δὲ κρατεῖ θαλάσσης, οὐ μόνον τῆς ἐντὸς Ἡρακλείων στηλῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς Ὠκεανίτιδος ὅση πλεῖσθαι μὴ ἀδύνατός ἐστι, πρώτη καὶ μόνη τῶν ἐκ τοῦ παντὸς αἰῶνος μνημονευομένων ἀνατολὰς καὶ δύσεις ὅρους ποιησαμένη τῆς δυναστείας·
이와 달리 로마인들의 도시국가는 접근 불가능하지 않고 사람이 거주하는 모든 땅을 지배하며, 헤라클레스의 기둥 안쪽뿐만 아니라 항해가 불가능하지 않은 대양의 모든 부분을 포함하여 모든 바다를 지배하고 있으니, 역사상 기억되는 모든 세력 가운데 최초이자 유일하게 동쪽과 서쪽을 자기 영토의 경계로 삼은 나라이다.
χρόνος τε αὐτῇ τοῦ κράτους οὐ βραχύς, ἀλλʼ ὅσος οὐδεμιᾷ τῶν ἄλλων οὔτε πόλεων οὔτε βασιλειῶν.
또한 그 지배의 기간도 짧지 않고, 다른 어떤 도시나 왕국도 갖지 못했던 만큼 길다.
§1.3.4εὐθὺς μὲν γὰρ ἐξ ἀρχῆς μετὰ τὸν οἰκισμὸν τὰ πλησίον ἔθην πολλὰ καὶ μάχιμα ὄντα προσήγετο καὶ προὔβαινεν ἀεὶ πᾶν δουλουμένη τὸ ἀντίπαλον·
왜냐하면 건국 직후 처음부터 로마는 가깝고 호전적인 여러 민족들을 복속시키고 대적하는 모든 것을 굴복시키면서 끊임없이 나아갔기 때문이다.
ταῦτα δὲ πέντε καὶ τετταράκοντα ἤδη πρὸς ἑπτακοσίοις ἔτεσίν ἐστιν εἰς ὑπάτους Κλαύδιον Νέρωνα τὸ δεύτερον καὶ Πείσωνα Καλπούρνιον, οἳ κατὰ τὴν τρίτην ἐπὶ ταῖς ἐνενήκοντα καὶ ἑκατὸν ὀλυμπιάσιν ἀπεδείχθησαν.
그리고 이는 제193회 올림피아드에 임명된 가이우스 클라우디우스 네로(두 번째)와 칼푸르니우스 피소 집정관 시절까지 이미 745년이 된다.
ἐξ οὗ δὲ ὅλης ἐκράτησεν Ἰταλίας καὶ ἐπὶ τὴν ἁπάντων ἐθάρρησεν ἀρχὴν προελθεῖν, ἐκβαλοῦσα μὲν ἐκ τῆς θαλάττης Καρχηδονίους, οἳ πλείστην ἔσχον ναυτικὴν δύναμιν, ὑποχείριον δὲ λαβοῦσα Μακεδονίαν, ἣ §1.3.5τέως ἐδόκει μέγιστον ἰσχύειν κατὰ γῆν, οὐδὲν ἔτι ἀντίπαλον ἔχουσα οὔτε βάρβαρον φῦλον οὔτε Ἑλληνικὸν γενεὰν ἑβδόμην ἤδη τὴν ἐπʼ ἐμοῦ διαμένει παντὸς ἄρχουσα τόπου·
그리고 이탈리아 전역을 제패하고 모든 땅을 지배하러 나아갈 결단을 내린 이래 ―― 가장 강력한 해군력을 보유했던 카르타고인들을 바다에서 몰아내고, 그동안 육상에서 가장 강력하다고 여겨졌던 마케도니아를 수중에 넣은 뒤로 ―― 더 이상 적대적인 야만인 부족도 그리스인 세력도 마주하지 않은 채, 내 세대에 이르기까지 이미 7대째 지속하며 모든 곳을 지배하고 있다.
ἔθνος δὲ οὐδὲν ὡς εἰπεῖν ἐστιν, ὃ περὶ τῆς κοινῆς ἡγεμονίας ἢ τοῦ μὴ §1.3.6ἄρχεσθαι πρὸς αὐτὴν διαφέρεται.
그리고 말하자면, 보편적인 패권을 두고 다투거나 지배를 받지 않기 위해 로마에 맞서는 민족은 하나도 없다.
ἀλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὔτε τὴν ἐλαχίστην τῶν ὑποθέσεων προῄρημαι, καθάπερ ἔφην, οὔτε περὶ φαύλας καὶ ἀσήμους πράξεις ἔγνωκα διατρίβειν, ἀλλὰ περί τε πόλεως γράφω τῆς περιφανεστάτης καὶ περὶ πράξεων ὧν οὐκ ἂν ἔχοι τις ἑτέρας ἐπιδείξασθαι λαμπροτέρας, οὐκ οἶδʼ ὅ,τι δεῖ πλείω λέγειν.
하지만 내가 이미 말했듯이, 내가 가장 하찮은 주제를 선택한 것도 아니고 사소하고 이름 없는 업적을 논하며 시간을 보낼 생각도 없으며, 가장 두드러진 도시와 이보다 더 빛나는 다른 것을 제시할 수 없는 업적들에 대해 쓰고 있다는 사실에 관해서는 더 이상 길게 말할 필요가 없다고 본다.