§20Ὑπὸ γὰρ ἀσθενείας τῆς ἐν τοῖς χρησίμοις ἢ ἀγνοίας τῶν λεκτέων ἐπὶ τὰς τοιαύτας τῶν χωρίων καὶ ἄντρων ἐκφράσεις τρέπονται, καὶ ὁπόταν ἐς πολλὰ καὶ μεγάλα πράγματα ἐμπέσωσιν ἐοίκασιν οἰκέτῃ νεοπλούτῳ ἄρτι κληρονομήσαντι τοῦ δεσπότου, ὃς οὔτε τὴν ἐσθῆτα οἶδεν ὡς χρὴ περιβαλέσθαι οὔτε δειπνῆσαι κατὰ νόμον, ἀλλ’ ἐμπηδήσας, πολλάκις ὀρνίθων καὶ συείων καὶ λαγῴων προκειμένων, ὑπερεμπίπλαται ἔτνους τινὸς ἢ ταρίχους ἔστ' ἂν διαρραγῇ ἐσθίων.
왜냐하면 그들은 유익한 일들에 대한 표현력의 부족이나 말해야 할 바에 대한 무지 때문에 지형이나 동굴에 대한 그와 같은 묘사로 도피하며, 수많은 중대한 사건들을 마주하게 되면 마치 주인의 유산을 막 상속받은 졸부 노예와 같이 되기 때문이네. 그 노예는 옷을 어떻게 입어야 하는지도 모르고 법도에 맞게 식사하는 법도 모르며, 그저 식탁으로 뛰어들어 새고기나 돼지고기나 토끼고기가 널려 있음에도 불구하고 콩죽이나 말린 생선을 터질 때까지 퍼먹는 법이네.
οὗτος δ’ οὖν ὃν προεῖπον καὶ τραύματα συνέγραψεν πάνυ ἀπίθανα καὶ θανάτους ἀλλοκότους, ὡς εἰς δάκτυλον τοῦ ποδὸς τὸν μέγαν τρωθείς τις αὐτίκα ἐτελεύτησε, καὶ ὡς ἐμβοήσαντος μόνον Πρίσκου τοῦ στρατηγοῦ ἑπτὰ καὶ εἴκοσι τῶν πολεμίων ἐξέθανον.
어쨌든 내가 앞에서 말한 이 사람도 아주 믿기 힘든 부상과 기이한 죽음들을 기록했으니, 예컨대 발가락 중 가장 큰 엄지발가락을 다친 어떤 이가 즉사했다거나, 장군 프리스쿠스가 그저 고함을 질렀을 뿐인데 적군 스물일곱 명이 놀라 자빠져 죽었다는 식이네.
ἔτι δὲ καὶ ἐν τῷ τῶν νεκρῶν ἀριθμῷ τοῦτο μὲν καὶ παρὰ τὰ γεγραμμένα ἐν ταῖς τῶν ἀρχόντων ἐπιστολαῖς ἐψεύσατο· ἐπὶ γὰρ Εὐρώπῳ τῶν μὲν πολεμίων ἀποθανεῖν μυριάδας ἑπτὰ καὶ τριάκοντα καὶ ἓξ πρὸς τοῖς διακοσίοις, Ῥωμαίων δὲ μόνους δύο καὶ τραυματίας γενέσθαι ἐννέα.
게다가 전사자 수에서도 총독들의 보고서에 기록된 바와 달리 거짓을 말했으니, 에우로포스 전투에서 적군은 이십칠만 육백 명이 죽은 반면, 로마군은 오직 두 명만 죽고 아홉 명이 부상을 입었다고 한 것이네.
ταῦτα οὐκ οἶδα εἴ τις ἂν εὖ φρονῶν ἀνάσχοιτο.
이런 것을 제정신인 사람이라면 누가 참아줄 수 있을지 나는 모르겠네.
§21Καὶ μὴν κἀκεῖνο λεκτέον οὐ μικρὸν ὄν·
그리고 결코 작지 않은 저 일에 대해서도 참으로 언급해야겠네.
ὑπὸ γὰρ τοῦ κομιδῇ Ἀττικὸς εἶναι καὶ ἀποκεκαθάρθαι τὴν φωνὴν ἐς τὸ ἀκριβέστατον ἠξίωσεν οὗτος καὶ τὰ ὀνόματα μεταποιῆσαι τὰ Ῥωμαίων καὶ μεταγράψαι ἐς τὸ Ἑλληνικόν, ὡς Κρόνιον μὲν Σατουρνῖνον λέγειν, Φρόντιν δὲ τὸν Φρόντωνα, Τιτάνιον δὲ τὸν Τιτιανὸν καὶ ἄλλα πολλῷ γελοιότερα.
왜냐하면 극도로 아티카식 어조를 고집하고 언어를 가장 정밀하게 정화하려 한 탓에, 이 자는 로마인들의 이름마저도 고쳐서 그리스식으로 바꾸어 쓰는 것이 당연하다고 여겼기 때문이네. 그리하여 사투르니누스는 크로니온으로, 프론토는 프론티스로, 티티아누스는 티타니온으로 불렀고, 그 외에도 훨씬 더 우스꽝스러운 개명들이 있었네.
ἔτι ὁ αὐτὸς οὗτος περὶ τῆς Σευηριανοῦ τελευτῆς ἔγραψεν ὡς οἱ μὲν ἄλλοι ἅπαντες ἐξηπάτηνται οἰόμενοι ξίφει τεθνάναι αὐτόν, ἀποθάνοι δὲ ὁ ἀνὴρ σιτίων ἀποσχόμενος·
더욱이 이 동일한 자는 세베리아누스의 죽음에 관해 쓰면서, 다른 모든 이들은 그가 칼에 맞아 죽었다고 생각하여 속고 있으며, 그 장부는 음식을 끊고 굶어 죽은 것이라 했네.
τοῦτον γὰρ αὐτῷ ἀλυπότατον δόξαι τὸν θάνατον, οὐκ εἰδὼς ὅτι τὸ μὲν πάθος ἐκεῖνο πᾶν τριῶν οἶμαι ἡμερῶν ἐγένετο, ἀπόσιτοι δὲ καὶ ἐς ἑβδόμην διαρκοῦσιν οἱ πολλοί—ἐκτὸς εἰ μὴ τοῦθ' ὑπολάβοι τις, ὡς Ὀσρόης εἱστήκει περιμένων, ἔστ' ἂν Σευηριανὸς λιμῷ ἀπόληται, καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἐπῆγε διὰ τῆς ἑβδόμης.
왜냐하면 이 죽음이 그에게 가장 고통이 없는 것으로 보였기 때문이라는 것인데, 그는 그 모든 사건이 내 생각에는 사흘 동안 벌어진 일이고, 음식을 먹지 않는 사람도 대개는 이레 동안 버틴다는 사실을 알지 못했던 것이네. ――다만 오스로에스가 세베리아누스가 굶어 죽기를 기다리며 서 있었고, 그 때문에 이레 동안 공격해 들어가지 않았다고 가정하지 않는다면 말이네.
§22Τοὺς δὲ καὶ ποιητικοῖς ὀνόμασιν, ὦ καλὲ Φίλων, ἐν ἱστορίᾳ χρωμένους, ποῦ δ’ ἄν τις θείη, τοὺς λέγοντας, “ἐλέλιξε μὲν ἡ μηχανή, τὸ τεῖχος δὲ πεσὸν μεγάλως ἐδούπησε,” καὶ πάλιν ἐν ἑτέρῳ μέρει τῆς καλῆς ἱστορίας, “Ἔδεσσα μὲν δὴ οὕτω τοῖς ὅπλοις περιεσμαραγεῖτο καὶ ὄτοβος ἦν καὶ κόναβος ἅπαντα ἐκεῖνα” καὶ “ὁ στρατηγὸς ἐμερμήριζεν ᾧ τρόπῳ μάλιστα προσαγάγοι πρὸς τὸ τεῖχος.
하지만 친애하는 필론이여, 역사 속에서 시적인 단어들까지 사용하는 자들은 대체 어디에 두어야 하겠는가? "공성기가 요동치자 성벽이 무너지며 크게 울부짖었노라"라고 말하는 자들이나, 그 아름다운 역사의 또 다른 부분에서 "에데사는 그리하여 무기들로 요란하게 시끄러웠고 그 모든 곳에 소음과 웅성거림이 가득했노라"라거나 "장군은 어떤 방법으로 성벽에 가장 잘 접근할 것인가 골똘히 생각했노라"라고 말하는 자들 말이네.
” εἶτα μεταξὺ οὕτως εὐτελῆ ὀνόματα καὶ δημοτικὰ καὶ πτωχικὰ πολλὰ παρενεβέβυστο—τό “ἐπέστειλεν ὁ στρατοπεδάρχης τῷ κυρίῳ,” καί “οἱ στρατιῶται ἠγόραζον τὰ ἐγχρῄζοντα” καί “ἤδη λελουμένοι περὶ αὐτοὺς ἐγίγνοντο” καὶ τὰ τοιαῦτα·
그러고는 그 사이에 지극히 저속하고 통속적이며 구차한 단어들을 잔뜩 처박아 두었으니, "대대장이 대장에게 편지를 보냈다"거나, "병사들은 필요한 물건을 사고 있었다"거나, "이미 목욕을 마친 그들이 자신들의 용무를 보고 있었다"는 등의 것들이네.
ὥστε τὸ πρᾶγμα ἐοικὸς εἶναι τραγῳδῷ τὸν ἕτερον μὲν πόδα ἐπ' ἐμβάτου ὑψηλοῦ ἐπιβεβηκότι, θάτερον δὲ σανδάλῳ ὑποδεδεμένῳ.
그리하여 이 꼴은 마치 비극 배우가 한 발에는 높은 비극용 굽구두를 신고, 다른 발에는 얇은 샌들을 신은 것과 같았네.
§23Καὶ μὴν καὶ ἄλλους ἴδοις ἂν τὰ μὲν προοίμια λαμπρὰ καὶ τραγικὰ καὶ εἰς ὑπερβολὴν μακρὰ συγγράφοντας, ὡς ἐλπίσαι θαυμαστὰ ἡλίκα τὰ μετὰ ταῦτα πάντως ἀκούσεσθαι, τὸ σῶμα δὲ αὐτὸ τὸ τῆς ἱστορίας μικρόν τι καὶ ἀγεννὲς ἐπαγαγόντας ὡς καὶ τοῦτο ἐοικέναι παιδίῳ, εἴ που Ἔρωτα εἶδες παίζοντα, προσωπεῖον Ἡρακλέους πάμμεγα ἢ Τιτᾶνος περικείμενον.
또한 어떤 이들은 서문을 화려하고 비극적이며 지나치게 길게 작성하여, 그 뒤에 나올 내용이 분명 대단히 놀라울 것이라 기대하게 만들지만, 역사 본체 자체는 보잘것없고 비천한 것을 뒤이어 내놓는 것을 보게 될 것이네. 그리하여 이 또한 에로스가 헤라클레스나 티탄의 거대한 가면을 쓰고 노는 것을 본 적이 있다면 바로 그 어린아이와 같아 보이네.
εὐθὺς γοῦν οἱ ἀκούσαντες ἐπιφθέγγονται αὐτοῖς τό Ὤδινεν ὄρος.
그리하여 이를 듣는 사람들은 즉시 그들을 향해 "산이 진통을 겪는구나"라고 비웃네.
Χρὴ δὲ οἶμαι μὴ οὕτως, ἀλλ’ ὅμοια τὰ πάντα καὶ ὀμόχροα εἶναι καὶ συνᾷδον τῇ κεφαλῇ τὸ ἄλλο σῶμα, ὡς μὴ χρυσοῦν μὲν τὸ κράνος εἴη, θώραξ δὲ πάνυ γελοῖος ἐκ ῥακῶν ποθεν ἢ ἐκ δερμάτων σαπρῶν συγκεκαττυμένος καὶ ἡ ἀσπὶς οἰσυΐνη καὶ χοιρίνη περὶ ταῖς κνήμαις.
그러나 내 생각에 그래서는 안 되며, 모든 것이 균일하고 같은 색조를 띠어야 하고 머리에 다른 몸뚱이가 조화를 이루어야 하네. 투구는 황금인데 갑옷은 어디선가 가져온 누더기나 썩은 가죽을 기워 맞춘 아주 우스꽝스러운 것이고, 방패는 버드나무 가지로 엮은 것이며 정강이받이는 돼지가죽인 꼴이 되지 않도록 말이네.
ἴδοις γὰρ ἂν ἀφθόνους τοιούτους συγγραφέας, τοῦ Ῥοδίων κολοσσοῦ τὴν κεφαλὴν νανώδει σώματι ἐπιτιθέντας·
왜냐하면 로도스섬의 거상의 머리를 난쟁이 몸뚱이에 얹어놓는 격인 저러한 역사 가들을 수없이 보게 되기 때문이네.
ἄλλους αὖ ἔμπαλιν ἀκέφαλα τὰ σώματα εἰσάγοντας—ἀπροοιμίαστα καὶ εὐθὺς ἐπὶ τῶν πραγμάτων·
반대로 머리 없는 몸뚱이를 들이미는 자들, 즉 서문도 없이 즉각 본론으로 들어가는 자들도 있네.
οἳ καὶ προσεταιρίζονται τὸν Ξενοφῶντα οὕτως ἀρξάμενον, “Δαρείου καὶ Παρυσάτιδος παῖδες γίγνονται δύο,” καὶ ἄλλους τῶν παλαιῶν, οὐκ εἰδότες ὡς δυνάμει τινὰ προοίμιά ἐστι λεληθότα τοὺς πολλούς, ὡς ἐν ἄλλοις δείξομεν.
이들은 "다레이오스와 파뤼사티스에게서 두 아들이 태어났느라"로 시작한 크세노폰이나 다른 옛 작가들을 자기 편으로 끌어들이네만, 많은 이가 알아채지 못할 뿐 실제로는 어떤 종류의 서문이 숨겨져 있다는 사실을 알지 못하네. 이는 다른 글에서 밝히도록 하겠네.