§28Σόλων
ὁ πηλὸς δὲ καὶ ἡ κόνις, ἅπερ σοι γελοιότερα ἐξ ἀρχῆς ἔδοξεν, ἄκουσον, ὦ θαυμάσιε, ὅτου ἕνεκα ὑποβέβληται.
솔론 "진흙과 먼지에 대해서라면, 그것들이 처음에는 그대에게 꽤나 우스꽝스럽게 보였겠지만, 신기한 친구여, 어떠한 이유로 그것들이 준비되어 있는지 들어보십시오.
πρῶτον μέν, ὡς μὴ ἐπὶ τὸ κραταιὸν ἡ πτῶσις αὐτοῖς γίγνοιτο, ἀλλʼ ἐπὶ τὸ μαλακὸν ἀσφαλῶς πίπτοιεν·
첫째는 그들이 단단한 땅 위에 떨어지지 않고, 부드러운 곳 위에 안전하게 떨어지도록 하기 위함입니다.
ἔπειτα καὶ τὸν ὄλισθον ἀνάγκη πλείω γίγνεσθαι, ἱδρούντων ἐν τῷ πηλῷ, ὃ σὺ ταῖς ἐγχέλεσιν εἴκαζες, οὐκ ἀχρεῖον οὐδὲ γελοῖον ὄν, ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἰς ἰσχὺν καὶ τόνον οὐκ ὀλίγα συντελεῖ, ὁπόταν οὕτως ἐχόντων ἀλλήλων ἀναγκάζωνται ἐγκρατῶς ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ συνέχειν διολισθάνοντας·
둘째는 그들이 진흙 속에서 땀을 흘릴 때 미끄러움이 더해지는 것이 필연적이기 때문인데, 그대가 뱀장어에 비유했던 이것은 무익하지도 우스꽝스럽지도 않으며, 도리어 서로가 그러한 상태에 있을 때 힘껏 붙잡고 미끄러져 나가는 상대방을 제압해야 하므로, 힘과 탄력에 적지 않게 기여합니다.
αἴρεσθαί τε ἐν πηλῷ ἱδρωκότα μετʼ ἐλαίου, ἐκπεσεῖν καὶ διαρρυῆναι τῶν χειρῶν σπουδάζοντα, μὴ μικρὸν εἶναι νόμιζε.
또한 기름을 바르고 진흙 속에서 땀을 흘리며 손에서 빠져나가고 미끄러지려고 안간힘을 쓰는 자를 들어 올리는 것이 결코 사소한 일이라고 생각하지 마십시오.
καὶ ταῦτα πάντα, ὥσπερ ἔφην ἔμπροσθεν, εἰς τοὺς πολέμους καὶ χρήσιμα, εἰ δέοι φίλον τρωθέντα ῥᾳδίως ἀράμενον ὑπεξενεγκεῖν ἢ καὶ πολέμιον συναρπάσαντα ἥκειν μετέωρον κομίζοντα.
그리고 이 모든 것은 내가 앞서 말했듯이 전쟁에서도 유용합니다. 상처 입은 친구를 쉽게 들어 올려 구해내야 할 필요가 있거나, 혹은 적을 잡아채어 공중에 든 채로 데리고 와야 할 때를 위해서 말입니다.
καὶ διὰ τοῦτο εἰς ὑπερβολὴν ἀσκοῦμεν, τὰ χαλεπώτερα προτιθέντες ὡς τὰ μικρότερα μακρῷ εὐκολώτερον φέροιεν.
그리고 이 때문에 우리는 더 어려운 과제들을 제시함으로써 그들이 훨씬 더 작은 일들을 훨씬 더 쉽게 견뎌내도록 지나치다 싶을 정도로 단련시키는 것입니다.
§29Σόλων
τὴν μέντοι κόνιν ἐπὶ τὸ ἐναντίον χρησίμην οἰόμεθα εἶναι, ὡς μὴ διολισθάνοιεν συμπλεκόμενοι.
솔론 그러나 먼지(모래)는 그와 반대의 목적으로 유용하다고 우리는 생각합니다. 그들이 서로 엉겨 붙어 싸울 때 미끄러지지 않도록 하기 위함입니다.
ἐπειδὰν γὰρ ἐν τῷ πηλῷ ἀσκηθῶσιν συνέχειν τὸ διαδιδρᾶσκον ὑπὸ γλισχρότητος, ἐθίζονται ἐκφεύγειν αὐτοὶ ληφθέντες ἐκ τῶν χειρῶν, καὶ ταῦτα ἐν ἀφύκτῳ ἐχόμενοι.
왜냐하면 진흙 속에서 미끄러움 때문에 빠져나가려는 자를 붙잡아두는 훈련을 받았을 때, 그들 자신도 붙잡혔을 때 상대의 손에서 빠져나가는 것에, 그것도 빠져나갈 수 없는 방식으로 붙잡혀 있을 때조차 빠져나가는 것에 익숙해지기 때문입니다.
καὶ μὴν καὶ τὸν ἱδρῶτα συνέχειν δοκεῖ ἡ κόνις ἀθρόον ἐκχεόμενον ἐπιπαττομένη, καὶ ἐπὶ πολὺ διαρκεῖν ποιεῖ τὴν δύναμιν, καὶ κώλυμα γίγνεται μὴ βλάπτεσθαι ὑπὸ τῶν ἀνέμων ἀραιοῖς τότε καὶ ἀνεῳγόσιν τοῖς σώμασιν ἐμπιπτόντων.
나아가 먼지는 몸에 뿌려짐으로써 한꺼번에 쏟아져 나오는 땀을 억제하는 것으로 보이며, 힘을 오랫동안 유지시켜 주고, 당시 이완되고 열려 있는 몸에 바람이 불어닥쳐 해를 입지 않도록 막아주는 방벽이 됩니다.
ἄλλως τε καὶ τὸν ῥύπον ἀποσμᾷ καὶ στιλπνότερον ποιεῖ τὸν ἄνδρα.
무엇보다도 더러움을 씻어내어 남자를 더 빛나게 만듭니다.
καὶ ἔγωγε ἡδέως ἂν παραστησάμενος πλησίον τῶν τε λευκῶν τινα ἐκείνων καὶ ὑπὸ σκιᾷ δεδιῃτημένων καὶ ὃν ἂν ἕλῃ τῶν ἐν τῷ Λυκείῳ γυμναζομένων, ἀποπλύνας τὴν κόνιν καὶ τὸν πηλόν, ἐροίμην ἄν σε ποτέρῳ ἂν ὅμοιος εὔξαιο γενέσθαι·
그리고 나로서는 저 그늘 아래서 생활하여 피부가 하얀 자들 중 하나와, 뤼케이온에서 단련하는 자들 중에서 그대가 선택한 한 사람을 가까이 세워두고, 먼지와 진흙을 씻겨낸 뒤 그대에게 둘 중 어느 쪽처럼 되기를 바라는지 기꺼이 묻고 싶습니다.
οἶδα γὰρ ὡς αὐτίκα ἕλοιο ἂν ἐκ πρώτης προσόψεως, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ τῶν ἔργων πειραθείης ἑκατέρου, συνεστηκὼς καὶ συγκεκροτημένος εἶναι μᾶλλον ἢ θρύπτεσθαι καὶ διαρρεῖν καὶ λευκὸς εἶναι ἀπορίᾳ καὶ φυγῇ εἰς τὰ εἴσω τοῦ αἵματος.
왜냐하면 그들이 실제로 일하는 모습을 시험해보지 않더라도, 단 한 번만 보아도 그대는 살이 흐물흐물하게 풀리고 피가 안으로 도망쳐서 하얗게 된 쪽보다는, 오히려 몸이 단단하게 뭉치고 다져진 쪽을 선택할 것임을 내가 알고 있기 때문입니다.
§30Σόλων
ταῦτʼ ἔστιν, ὦ Ἀνάχαρσι, ἃ τοὺς νέους ἡμεῖς ἀσκοῦμεν οἰόμενοι φύλακας ἡμῖν τῆς πόλεως ἀγαθοὺς γενέσθαι καὶ ἐν ἐλευθερίᾳ βιώσεσθαι διʼ αὐτούς, κρατοῦντες μὲν τῶν δυσμενῶν εἰ ἐπίοιεν, φοβεροὶ δὲ τοῖς περιοίκοις ὄντες, ὡς ὑποπτήσσειν τε καὶ ὑποτελεῖν ἡμῖν τοὺς πλείστους αὐτῶν.
솔론 아나카르시스여, 이것이 바로 우리가 젊은이들을 단련시키는 목적이며, 그들이 우리에게 국가의 훌륭한 수호자가 되고 그들 덕분에 우리가 자유 속에서 살아가며, 만약 적들이 쳐들어온다면 그들을 정복하고, 이웃 국가들에게는 두려운 존재가 되어 그들 대부분이 우리에게 굴복하고 조공을 바치게 하려는 것입니다.
ἐν εἰρήνῃ τε αὖ πολὺ ἀμείνοσιν αὐτοῖς χρώμεθα περὶ μηδὲν τῶν αἰσχρῶν φιλοτιμουμένοις μηδʼ ὑπʼ ἀργίας εἰς ὕβριν τρεπομένοις, ἀλλὰ περὶ τὰ τοιαῦτα διατρίβουσιν καὶ ἀσχόλοις οὖσιν ἐν αὐτοῖς.
또한 평화로울 때에도 우리는 그들을 훨씬 더 훌륭하게 활용할 수 있는데, 그들은 어떠한 수치스러운 일에서도 명예를 다투지 않고 나태함 때문에 오만함으로 빠져들지 않으며, 오히려 이와 같은 일에 시간을 보내고 몰두하기 때문입니다.
καὶ ὅπερ ἔφην τὸ κοινὸν ἀγαθὸν καὶ τὴν ἄκραν πόλεως εὐδαιμονίαν, τοῦτʼ ἔστιν, ὁπότε εἰς τε εἰρήνην καὶ εἰς πόλεμον τὰ ἄριστα παρεσκευασμένη φαίνοιτο ἡ νεότης περὶ τὰ κάλλιστα ἡμῖν σπουδάζοντες.
그리고 내가 공동의 선이자 국가의 극진한 행복이라고 말했던 것은 바로 이것입니다. 즉, 젊은이들이 평화와 전쟁 모두에 대해 최선의 준비를 갖춘 것처럼 보이며, 우리를 위해 가장 아름답고 고귀한 일에 힘쓰고 있을 때를 말합니다.
§31Ἀνάχαρσις
οὐκοῦν, ὦ Σόλων, ἤν ποτε ὑμῖν ἐπίωσιν οἱ πολέμιοι, χρισάμενοι τῷ ἐλαίῳ καὶ κονισάμενοι πρόιτε καὶ αὐτοὶ πὺξ τὰς χεῖρας ἐπʼ αὐτοὺς προβεβλημένοι, κἀκεῖνοι δηλαδὴ ὑποπτήσσουσιν ὑμᾶς καὶ φεύγουσιν δεδιότες μὴ σφίσι κεχηνόσι πάσσητε τὴν ψάμμον εἰς τὸ στόμα ἢ περιπηδήσαντες, ὡς κατὰ νώτου γένησθε, περιπλέξητε αὐτοῖς τὰ σκέλη περὶ τὴν γαστέρα καὶ διάγχητε ὑπὸ τὸ κράνος ὑποβαλόντες τὸν πῆχυν.
아나카르시스 그렇다면 솔론이여, 만약 언젠가 적들이 여러분을 향해 쳐들어온다면, 여러분 자신도 기름을 바르고 먼지를 뒤집어쓴 채 주먹을 앞으로 내밀고 적들을 향해 나아가겠군요. 그러면 당연히 그들은 여러분을 두려워하여 도망칠 텐데, 그들이 입을 벌리고 있을 때 여러분이 입안으로 모래를 뿌리거나, 혹은 주위로 뛰어올라 배후를 잡고 그들의 배에 다리를 휘감아 머리를 조이고, 투구 아래로 팔을 들이밀어 숨통을 막아버릴까 봐 두려워서 말입니다.
καὶ μὴ Δίʼ οἱ μὲν τοξεύσουσι δῆλον ὅτι καὶ ἀκοντιοῦσιν, ὑμῶν δὲ ὥσπερ ἀνδριάντων οὐ καθίξεται τὰ βέλη κεχρωσμένων πρὸς τὸν ἥλιον καὶ πολὺ τὸ αἷμα πεπορισμένων.
그리고 제우스께 맹세코, 적들은 분명 활을 쏘고 창을 던지겠지만, 태양 아래서 그을리고 많은 피를 몸에 간직한 여러분에게는 그 화살들이 마치 석상에게 그러하듯 가닿지 못하겠군요.
οὐ γὰρ καλάμη καὶ ἀθέρες ὑμεῖς ἐστε, ὡς τάχιστα ἐνδιδόναι πρὸς τὰς πληγάς, ἀλλὰ ὀψέ ποτε ἂν καὶ μόλις κατατεμνόμενοι βαθέσι τοῖς τραύμασιν αἷμα ὀλίγον ὑποδείξαιτε. τοιαῦτα γὰρ φής, εἰ μὴ πάνυ παρήκουσα τοῦ παραδείγματος.
왜냐하면 여러분은 짚이나 까락이 아니어서 공격에 즉시 굴복하지 않고, 훨씬 나중에야 깊은 상처를 입고서도 겨우 약간의 피를 보일 뿐일 테니까요. 그대의 비유를 내가 완전히 잘못 들은 것이 아니라면, 그대는 정말 그런 식으로 말씀하시는 것입니다.”