§5.75.1τῷ δʼ Ἑρμῇ προσάπτουσι τὰς ἐν τοῖς πολέμοις γινομένας ἐπικηρυκείας καὶ διαλλαγὰς καὶ σπονδὰς καὶ τὸ τούτων σύσσημον κηρύκειον, ὃ φορεῖν εἰώθασιν οἱ περὶ τῶν τοιούτων τοὺς λόγους ποιούμενοι καὶ διὰ τούτου τυγχάνοντες παρὰ τοῖς πολεμίοις ἀσφαλείας·
헤르메스에게는 전쟁 중에 이루어지는 사절 파견과 화해, 조약, 그리고 이것들의 표지인 전령 지팡이가 귀속된다. 이 지팡이는 그러한 사안에 대해 협상을 벌이는 이들이 휴대하는 관습이 있으며, 이를 통해 그들은 적들 사이에서 안전을 확보하게 된다.
ὅθεν δὴ καὶ κοινὸν Ἑρμῆν ὠνομάσθαι, διὰ τὸ τὴν ὠφέλειαν ἀμφοτέροις εἶναι κοινὴν τοῖς ἐν τῷ πολέμῳ τὴν εἰρήνην μεταλαμβάνουσι.
이로부터 참으로 '공동의 헤르메스'라고도 불렸는데, 이는 전쟁 중에 평화를 나누어 갖는 양측 모두에게 그 편익이 공통되기 때문이다.
§5.75.2φασὶ δʼ αὐτὸν καὶ μέτρα καὶ σταθμὰ καὶ τὰ διὰ τῆς ἐμπορίας κέρδη πρῶτον ἐπινοῆσαι καὶ τὸ λάθρᾳ τὰ τῶν ἄλλων σφετερίζεσθαι.
또한 사람들은 그가 도량형과 교역을 통한 이익을 최초로 고안하였으며, 타인의 재산을 남몰래 가로채는 것 역시 고안했다고 말한다.
παραδεδόσθαι δʼ αὐτὸν καὶ κήρυκα τῶν θεῶν, ἔτι δʼ ἄγγελον ἄριστον διὰ τὸ σαφῶς αὐτὸν ἕκαστα τῶν εἰς ἐντολὴν δοθέντων ἑρμηνεύειν·
그리고 그가 신들의 전령이자 나아가 가장 뛰어난 사자로 전해 내려온다고 하는데, 이는 그가 명령으로 내려진 바를 저마다 명확하게 설명하기 때문이다.
ἀφʼ οὗ καὶ τετευχέναι τῆς προσηγορίας αὐτὸν ταύτης, οὐχ εὑρετὴν τῶν ὀνομάτων καὶ λέξεων γενόμενον, ὥς τινές φασιν, ἀλλὰ τὸ τῆς ἀπαγγελίας ἄρτιον καὶ σαφὲς ἐκπεπονηκότα περιττότερον τῶν ἄλλων.
이로부터 그가 이 이름을 얻게 되었으니, 이는 어떤 이들이 말하듯 그가 이름과 단어들의 발명자가 되었기 때문이 아니라, 전달의 정확함과 명확함을 다른 이들보다 유달리 공들여 다듬었기 때문이다.
§5.75.3εἰσηγητὴν δʼ αὐτὸν καὶ παλαίστρας γενέσθαι, καὶ τὴν ἀπὸ τῆς χελώνης λύραν ἐπινοῆσαι μετὰ τὴν Ἀπόλλωνος πρὸς Μαρσύαν σύγκρισιν, καθʼ ἣν λέγεται τὸν Ἀπόλλωνα νικήσαντα καὶ τιμωρίαν ὑπὲρ τὴν ἀξίαν λαβόντα παρὰ τοῦ λειφθέντος μεταμεληθῆναι, καὶ τὰς ἐκ τῆς κιθάρας χορδὰς ἐκρήξαντα μέχρι τινὸς χρόνου τῆς ἐν αὐτῇ μουσικῆς ἀποστῆναι.
또한 그가 체육장의 창시자이기도 하며, 아폴론과 마르슈아스의 대결 이후에 거북 껍질로부터 리라를 고안해 냈다고도 한다. 그 대결에서 아폴론은 승리를 거두었으나 패자에게 분수에 넘치는 가혹한 벌을 내린 것을 후회하고, 키타라의 현을 끊어 버리고 한동안 키타라 음악을 멀리했다고 전해진다.
§5.75.4Διόνυσον δὲ μυθολογοῦσιν εὑρετὴν γενέσθαι τῆς τʼ ἀμπέλου καὶ τῆς περὶ ταύτην ἐργασίας, ἔτι δʼ οἰνοποιίας καὶ τοῦ πολλοὺς τῶν ἐκ τῆς ὀπώρας καρπῶν ἀποθησαυρίζεσθαι καὶ τὰς χρείας καὶ τὰς τροφὰς παρέχεσθαι τοῖς ἀνθρώποις ἐπὶ πολὺν χρόνον.
또한 디오니소스에 대해서는, 그가 포도나무와 그 재배 법, 나아가 와인 양조법, 그리고 가을 과일의 상당수를 저장하여 인류에게 오랫동안 그 유용성과 양분을 제공하는 법을 최초로 발명했다고 신화는 전한다.
τοῦτον δὲ τὸν θεὸν γεγονέναι φασὶν ἐκ Διὸς καὶ Φερσεφόνης κατὰ τὴν Κρήτην, ὃν Ὀρφεὺς κατὰ τὰς τελετὰς παρέδωκε διασπώμενον ὑπὸ τῶν Τιτάνων·
이 신은 크레타에서 제우스와 페르세포네 사이에서 태어났다고 전해지며, 오르페우스는 비의를 통해 그가 티탄들에게 갈가리 찢겼다는 사실을 전수했다.
πλείονας γὰρ Διονύσους συμβαίνει γεγονέναι, περὶ ὧν ἡμεῖς σαφέστερον τὰ κατὰ μέρος ἐν οἰκειοτέροις καιροῖς ἀναγεγράφαμεν.
왜냐하면 여러 명의 디오니소스가 존재했기 때문인데, 이들에 대해서는 우리가 더 적절한 기회에 개별적인 사실들을 더 명확하게 기록해 두었다.
§5.75.5οἱ δʼ οὖν Κρῆτες τῆς παρʼ αὐτοῖς γενέσεως τοῦ θεοῦ πειρῶνται σημεῖα φέρειν, λέγοντες ὅτι περὶ τὴν Κρήτην δύο νήσους κτίσας ἐπὶ τῶν καλουμένων διδύμων κόλπων Διονυσιάδας ἀφʼ ἑαυτοῦ προσηγόρευσεν, ὅπερ μηδαμοῦ τῆς οἰκουμένης αὐτὸν ἑτέρωθι πεποιηκέναι.
어쨌든 크레타인들은 이 신이 자신들의 땅에서 탄생했다는 증거를 제시하려고 노력하는데, 그가 크레타 근해의 소위 쌍둥이 만에 두 개의 섬을 건설하고 자신의 이름을 따서 디오뉘시아데스라 명명했다고 말하며, 이와 같은 일을 그가 거주 세계의 다른 어느 곳에서도 행한 적이 없다고 주장한다.