§5.38.1οἱ δʼ οὖν ταῖς ἐργασίαις τῶν μετάλλων ἐνδιατρίβοντες τοῖς μὲν κυρίοις ἀπίστους τοῖς πλήθεσι προσόδους περιποιοῦσιν, αὐτοὶ δὲ κατὰ γῆς ἐν τοῖς ὀρύγμασι καὶ καθʼ ἡμέραν καὶ νύκτα καταξαινόμενοι τὰ σώματα, πολλοὶ μὲν ἀποθνήσκουσι διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς κακοπαθείας·
어쨌든 광산에서의 작업에 전념하는 이들은 주인들에게는 믿을 수 없을 정도로 막대한 수입을 안겨다 주는 반면, 그들 자신은 땅속 갱도 안에서 밤낮으로 육체를 시달리며, 많은 이들이 극심한 고통으로 인해 죽어간다.
ἄνεσις γὰρ ἢ παῦλα τῶν ἔργων οὐκ ἔστιν αὐτοῖς, ἀλλὰ τῶν ἐπιστατῶν πληγαῖς ἀναγκαζόντων ὑπομένειν τὴν δεινότητα τῶν κακῶν ἀτυχῶς προΐενται τὸ ζῆν, τινὲς δὲ ταῖς δυνάμεσι τῶν σωμάτων καὶ ταῖς τῶν ψυχῶν καρτερίαις ὑπομένοντες πολυχρόνοιον ἔχουσι τὴν ταλαιπωρίαν·
왜냐하면 그들에게는 작업의 휴식이나 멈춤이 없으며, 오히려 감독관들이 매질로 그 비참하고 가혹한 상황을 견뎌내도록 강제하기에 불행하게도 목숨을 잃기 때문이다.
αἱρετώτερος γὰρ αὐτοῖς ὁ θάνατός ἐστι τοῦ ζῆν διὰ τὸ μέγεθος τῆς ταλαιπωρίας.
또한 어떤 이들은 육체의 힘과 정신의 인내로 버텨내며 오랫동안 고통을 겪지만, 그들에게는 고통의 크기가 너무나 엄청나기 때문에 사는 것보다 죽는 편이 더 나은 선택이다.
§5.38.2πολλῶν δʼ ὄντων περὶ τὰς προειρημένας μεταλλείας παραδόξων, οὐχ ἥκιστʼ ἄν τις θαυμάσειε διότι τῶν μεταλλουργείων οὐδὲν πρόσφατον ἔχει τὴν ἀρχήν, πάντα δʼ ὑπὸ τῆς Καρχηδονίων φιλαργυρίας ἀνεῴχθη καθʼ ὃν καιρὸν καὶ τῆς Ἰβηρίας ἐπεκράτουν.
앞서 말한 광산들에 관해서는 놀라운 점이 많지만, 그 광산들 중 어느 것도 최근에 시작된 것이 없으며, 모두 카르타고인들이 이베리아를 지배하던 시절 그들의 탐욕에 의해 개척되었다는 점에 가장 감탄하게 될 것이다.
ἐκ τούτων γὰρ ἔσχον τὴν ἐπὶ πλέον αὔξησιν, μισθούμενοι τοὺς κρατίστους στρατιώτας καὶ διὰ τούτων πολλοὺς καὶ μεγάλους πολέμους διαπολεμήσαντες.
왜냐하면 카르타고인들은 이것들로부터 한층 더 세력을 확장하여, 가장 우수한 군인들을 고용하고 이들을 통해 많고도 거대한 전쟁들을 끝까지 치러냈기 때문이다.
§5.38.3καθόλου γὰρ ἀεὶ Καρχηδόνιοι διεπολέμουν οὔτε πολιτικοῖς στρατιώταις οὔτε τοῖς ἀπὸ τῶν συμμάχων ἀθροιζομένοις πεποιθότες, ἀλλὰ καὶ Ῥωμαίους καὶ Σικελιώτας καὶ τοὺς κατὰ τὴν Λιβύην οἰκοῦντας εἰς μεγίστους ἦγον κινδύνους καταπλουτομαχοῦντες ἅπαντας διὰ τὴν ἐκ τῶν μετάλλων γινομένην εὐπορίαν.
대체로 카르타고인들은 시민군이나 동맹국들로부터 소집된 병력에 의지하지 않고 항상 전쟁을 치렀으며, 오히려 광산에서 나오는 풍부한 재력 덕분에 막강한 자금력으로 모든 적을 압도함으로써, 로마인들과 시켈리아인들, 그리고 리비아에 거주하는 이들을 매우 커다란 위험에 빠뜨렸다.
δεινοὶ γάρ, ὡς ἔοικεν, ὑπῆρξαν οἱ Φοίνικες ἐκ παλαιῶν χρόνων εἰς τὸ κέρδος εὑρεῖν, οἱ δʼ ἀπὸ τῆς Ἰταλίας εἰς τὸ μηδὲν μηδενὶ τῶν ἄλλων καταλιπεῖν.
왜냐하면 페니키아인들은 예로부터 이익을 찾아내는 데 능했던 것으로 보이며, 반면에 이탈리아 출신의 이들은 다른 이들에게 아무것도 남겨두지 않는 데 능했기 때문이다.
§5.38.4γίνεται δὲ καὶ καττίτερος ἐν πολλοῖς τόποις τῆς Ἰβηρίας, οὐκ ἐξ ἐπιπολῆς εὑρισκόμενος, ὡς ἐν ταῖς ἱστορίαις τινὲς τεθρυλήκασιν, ἀλλʼ ὀρυττόμενος καὶ χωνευόμενος ὁμοίως ἀργύρῳ τε καὶ χρυσῷ.
또한 이베리아의 많은 곳에서 주석도 생산되는데, 몇몇 역사가들이 글에서 소문낸 것처럼 지표면에서 발견되는 것이 아니라, 은과 금처럼 파내어지고 제련되는 것이다.
ὑπεράνω γὰρ τῆς τῶν Λυσιτανῶν χώρας ἔστι μέταλλα πολλὰ τοῦ καττιτέρου, κατὰ τὰς προκειμένας τῆς Ἰβηρίας ἐν τῷ ὠκεανῷ νησῖδας τὰς ἀπὸ τοῦ συμβεβηκότος Καττιτερίδας ὠνομασμένας.
루시타니아인들의 영토 위쪽에는 많은 주석 광산이 있으며, 이베리아 앞바다 대양에 떠 있는 섬들, 즉 그 사실로부터 '카시테리데스'라고 불리게 된 섬들에도 존재한다.
§5.38.5πολὺς δὲ καὶ ἐκ τῆς Βρεττανικῆς νήσου διακομίζεται πρὸς τὴν κατʼ ἀντικρὺ κειμένην Γαλατίαν, καὶ διὰ τῆς μεσογείου Κελτικῆς ἐφʼ ἵππων ὑπὸ τῶν ἐμπόρων ἄγεται παρά τε τοὺς Μασσαλιώτας καὶ εἰς τὴν ὀνομαζομένην πόλιν Ναρβῶνα·
또한 많은 주석이 브리타니아 섬에서 맞은편에 위치한 갈라티아로도 운반되며, 내륙 켈티카를 거쳐 상인들에 의해 말에 실려 마살리아인들의 지역과 나르본이라 불리는 도시로 운송된다.
αὕτη δʼ ἐστὶν ἄποικος μὲν Ῥωμαίων, διὰ δὲ τὴν εὐκαιρίαν μέγιστον ἐμπόριον ἔχουσα τῶν ἐν ἐκείνοις τοῖς τόποις.
이 도시는 로마인들의 식민 도시인데, 입지 조건의 유리함 덕분에 그 지역 일대에서 가장 큰 교역지를 형성하고 있다.