§84ΤΙ. διακρινομένης μὲν οὖν ὑπὸ νόσων τῆς σαρκὸς ἑκάστης, μενόντων δὲ τῶν πυθμένων αὐταῖς ἡμίσεια τῆς συμφορᾶς ἡ δύναμις—ἀνάληψιν γὰρ ἔτι μετʼ εὐπετείας ἴσχει— τὸ δὲ δὴ σάρκας ὀστοῖς συνδοῦν ὁπότʼ ἂν νοσήσῃ, καὶ μηκέτι αὐτὸ ἐξ ἰνῶν αἷμα καὶ νεύρων ἀποχωριζόμενον ὀστῷ μὲν τροφή, σαρκὶ δὲ πρὸς ὀστοῦν γίγνηται δεσμός, ἀλλʼ ἐκ λιπαροῦ καὶ λείου καὶ γλίσχρου τραχὺ καὶ ἁλμυρὸν αὐχμῆσαν ὑπὸ κακῆς διαίτης γένηται, τότε ταῦτα πάσχον πᾶν τὸ τοιοῦτον καταψήχεται μὲν αὐτὸ πάλιν ὑπὸ τὰς σάρκας καὶ τὰ νεῦρα, ἀφιστάμενον ἀπὸ τῶν ὀστῶν, αἱ δʼ ἐκ τῶν ῥιζῶν συνεκπίπτουσαι τά τε νεῦρα γυμνὰ καταλείπουσι καὶ μεστὰ ἅλμης·
티: 그리하여 각각의 살이 질병에 의해 분해된다 하더라도, 그 밑바탕이 남아 있는 한은 재앙의 힘은 절반에 그칩니다. 왜냐하면 여전히 쉽게 회복될 수 있기 때문입니다. 그러나 살을 뼈에 묶어주는 것 자체가 병들고, 그것이 더 이상 섬유질과 힘줄로부터 분리된 피로서 뼈에는 영양이 되고 살에는 뼈와 결합하는 끈이 되지 못하고, 기름지고 부드러우며 끈적끈적한 상태에서 잘못된 식습관으로 인해 거칠고 짜며 메마른 상태가 될 때, 그때 이러한 상태를 겪는 그 모든 물질은 뼈에서 떨어져 나가 살과 힘줄 아래로 다시 부스러져 내립니다. 반면에 살은 그 뿌리로부터 함께 떨어져 나가 힘줄을 날것으로 드러내고 소금기로 가득 채웁니다.
αὐταὶ δὲ πάλιν εἰς τὴν αἵματος φορὰν ἐμπεσοῦσαι τὰ πρόσθεν ῥηθέντα νοσήματα πλείω ποιοῦσιν.
그리고 살 자체는 다시 피의 흐름 속으로 떨어져 들어가 앞서 말한 질병들을 더욱 증가시킵니다.
χαλεπῶν δὲ τούτων περὶ τὰ σώματα παθημάτων γιγνομένων μείζω ἔτι γίγνεται τὰ πρὸ τούτων, ὅταν ὀστοῦν διὰ πυκνότητα σαρκὸς ἀναπνοὴν μὴ λαμβάνον ἱκανήν, ὑπʼ εὐρῶτος θερμαινόμενον, σφακελίσαν μήτε τὴν τροφὴν καταδέχηται πάλιν τε αὐτὸ εἰς ἐκείνην ἐναντίως ἴῃ ψηχόμενον, ἡ δʼ εἰς σάρκας, σὰρξ δὲ εἰς αἷμα ἐμπίπτουσα τραχύτερα πάντα τῶν πρόσθεν τὰ νοσήματα ἀπεργάζηται·
몸에 이러한 무거운 질환들이 생기기도 하지만, 이것들에 앞서는 원인들은 더욱 중대합니다. 즉, 살의 밀도 때문에 뼈가 충분히 숨을 쉬지 못해 곰팡이로 인해 뜨거워지고 괴사하여 영양을 받아들이지 못하고, 도리어 뼈 자체가 으스러져 그 영양의 방향으로 역행하여 들어가고, 부스러진 뼈는 살로, 살은 피 속으로 떨어져 들어가 앞서 말한 모든 질병들을 이전보다 훨씬 더 거칠고 혹독하게 만들 때입니다.
τὸ δʼ ἔσχατον πάντων, ὅταν ἡ τοῦ μυελοῦ φύσις ἀπʼ ἐνδείας ἤ τινος ὑπερβολῆς νοσήσῃ, τὰ μέγιστα καὶ κυριώτατα πρὸς θάνατον τῶν νοσημάτων ἀποτελεῖ, πάσης ἀνάπαλιν τῆς τοῦ σώματος φύσεως ἐξ ἀνάγκης ῥυείσης.
그리고 모든 것 중 가장 치명적인 것은 골수의 본성이 결핍이나 어떤 과잉으로 인해 병들 때이며, 이는 죽음에 이르는 가장 크고 결정적인 질병들을 초래합니다. 이때 몸의 모든 본성은 필연적으로 역방향으로 흘러 가버리게 되는 것입니다.
τρίτον δʼ αὖ νοσημάτων εἶδος τριχῇ δεῖ διανοεῖσθαι γιγνόμενον, τὸ μὲν ὑπὸ πνεύματος, τὸ δὲ φλέγματος, τὸ δὲ χολῆς.
한편, 세 번째 종류의 질병은 세 가지 원인에 의해 일어난다고 생각해야 합니다. 하나는 기에 의해, 하나는 점액에 의해, 다른 하나는 담즙에 의해 발생합니다.
ὅταν μὲν γὰρ ὁ τῶν πνευμάτων τῷ σώματι ταμίας πλεύμων μὴ καθαρὰς παρέχῃ τὰς διεξόδους ὑπὸ ῥευμάτων φραχθείς, ἔνθα μὲν οὐκ ἰόν, ἔνθα δὲ πλεῖον ἢ τὸ προσῆκον πνεῦμα εἰσιὸν τὰ μὲν οὐ τυγχάνοντα ἀναψυχῆς σήπει, τὰ δὲ τῶν φλεβῶν διαβιαζόμενον καὶ συνεπιστρέφον αὐτὰ τῆκόν τε τὸ σῶμα εἰς τὸ μέσον αὐτοῦ διάφραγμά τʼ ἴσχον ἐναπολαμβάνεται, καὶ μυρία δὴ νοσήματα ἐκ τούτων ἀλγεινὰ μετὰ πλήθους ἱδρῶτος πολλάκις ἀπείργασται.
왜냐하면 몸을 위한 기의 관리자인 폐가 카타르에 의해 막혀 깨끗한 통로를 제공하지 못할 때, 어떤 곳으로는 들어가지 못하고 어떤 곳으로는 마땅한 양보다 더 많이 들어가는 기가 냉각을 얻지 못하는 부분들을 부패시키는 한편, 혈관들을 강제로 뚫고 들어가 그것들을 뒤틀며 몸을 녹여 몸의 한가운데 있는 횡격막에 이르러 그곳에 갇히게 되기 때문입니다. 이로 인해 종종 많은 땀을 동반하는 무수한 고통스러운 질병들이 생겨납니다.
πολλάκις δʼ ἐν τῷ σώματι διακριθείσης σαρκὸς πνεῦμα ἐγγενόμενον καὶ ἀδυνατοῦν ἔξω πορευθῆναι τὰς αὐτὰς τοῖς ἐπεισεληλυθόσιν ὠδῖνας παρέσχεν, μεγίστας δέ, ὅταν περὶ τὰ νεῦρα καὶ τὰ ταύτῃ φλέβια περιστὰν καὶ ἀνοιδῆσαν τούς τε ἐπιτόνους καὶ τὰ συνεχῆ νεῦρα οὕτως εἰς τὸ ἐξόπισθεν κατατείνῃ τούτοις·
또한 자주 몸 안에서 살이 분해될 때 기가 내부에서 생겨나 밖으로 나가지 못하게 됨으로써, 외부에서 들어온 기와 동일한 산통을 유발합니다. 그리고 가장 큰 고통은 그것이 힘줄과 그 주변의 작은 혈관들 주위에 모여 부풀어 올라 긴장된 힘줄들과 이에 연속된 힘줄들을 이로 인해 뒤쪽으로 강하게 잡아당길 때입니다.
ἃ δὴ καὶ ἀπʼ αὐτοῦ τῆς συντονίας τοῦ παθήματος τὰ νοσήματα τέτανοί τε καὶ ὀπισθότονοι προσερρήθησαν.
바로 이 증상 자체의 극심한 긴장으로부터 이 질병들은 '파상풍'과 '후궁반장'이라 불리게 되었습니다.
§85ΤΙ. ὧν καὶ τὸ φάρμακον χαλεπόν·
티: 이것들은 치료법 또한 어렵습니다.
πυρετοὶ γὰρ οὖν δὴ τὰ τοιαῦτα ἐπιγιγνόμενοι μάλιστα λύουσιν.
왜냐하면 이러한 증상들에 뒤이어 발생하는 열병이 이를 가장 잘 풀어주기 때문입니다.
τὸ δὲ λευκὸν φλέγμα διὰ τὸ τῶν πομφολύγων πνεῦμα χαλεπὸν ἀποληφθέν, ἔξω δὲ τοῦ σώματος ἀναπνοὰς ἴσχον ἠπιώτερον μέν, καταποικίλλει δὲ τὸ σῶμα λεύκας ἀλφούς τε καὶ τὰ τούτων συγγενῆ νοσήματα ἀποτίκτον.
한편, 흰색 점액은 거품 속의 기가 갇히게 됨으로써 해롭게 되지만, 몸 밖으로 숨 쉴 구멍을 얻으면 더 온화해지기는 하되, 몸에 백반증이나 백선 및 이와 동류의 질병들을 낳아 몸을 얼룩덜룩하게 만듭니다.
μετὰ χολῆς δὲ μελαίνης κερασθὲν ἐπὶ τὰς περιόδους τε τὰς ἐν τῇ κεφαλῇ θειοτάτας οὔσας ἐπισκεδαννύμενον καὶ συνταράττον αὐτάς, καθʼ ὕπνον μὲν ἰὸν πρᾳΰτερον, ἐγρηγορόσιν δὲ ἐπιτιθέμενον δυσαπαλλακτότερον·
그러나 검은 담즙과 섞여 머리속의 가장 신성한 순환 회로들로 흩어져 그것들을 어지럽힐 때, 잠들어 있는 동안에 닥치면 더 온화하지만, 깨어 있는 사람들에게 덮칠 때에는 더 벗어나기 어렵습니다.
νόσημα δὲ ἱερᾶς ὂν φύσεως ἐνδικώτατα ἱερὸν λέγεται.
이는 신성한 본성에 관한 질병이므로 가장 정당하게 '신성병'이라 불립니다.
φλέγμα δʼ ὀξὺ καὶ ἁλμυρὸν πηγὴ πάντων νοσημάτων ὅσα γίγνεται καταρροϊκά·
한편, 시고 짠 점액은 카타르성으로 생기는 모든 질병의 원천입니다.
διὰ δὲ τοὺς τόπους εἰς οὓς ῥεῖ παντοδαποὺς ὄντας παντοῖα ὀνόματα εἴληφεν.
그리고 그것이 흘러 들어가는 부위들이 다양하기 때문에 온갖 이름을 얻었습니다.
ὅσα δὲ φλεγμαίνειν λέγεται τοῦ σώματος, ἀπὸ τοῦ κάεσθαί τε καὶ φλέγεσθαι, διὰ χολὴν γέγονε πάντα.
몸 중에서 '염증을 일으킨다'고 하는 모든 것은 타고 번지는 것에서 유래한 것인데, 이는 모두 담즙 때문에 생깁니다.
λαμβάνουσα μὲν οὖν ἀναπνοὴν ἔξω παντοῖα ἀναπέμπει φύματα ζέουσα, καθειργνυμένη δʼ ἐντὸς πυρίκαυτα νοσήματα πολλὰ ἐμποιεῖ, μέγιστον δέ, ὅταν αἵματι καθαρῷ συγκερασθεῖσα τὸ τῶν ἰνῶν γένος ἐκ τῆς ἑαυτῶν διαφορῇ τάξεως, αἳ διεσπάρησαν μὲν εἰς αἷμα, ἵνα συμμέτρως λεπτότητος ἴσχοι καὶ πάχους καὶ μήτε διὰ θερμότητα ὡς ὑγρὸν ἐκ μανοῦ τοῦ σώματος ἐκρέοι, μήτʼ αὖ πυκνότερον δυσκίνητον ὂν μόλις ἀναστρέφοιτο ἐν ταῖς φλεψίν.
그리하여 그것이 밖으로 숨 쉴 구멍을 얻을 때에는 끓어오르며 온갖 종기를 분출시키지만, 안으로 갇힐 때에는 많은 열병을 유발합니다. 그리고 가장 큰 것은 그것이 순수한 피와 섞여 섬유질의 부류를 그 자체의 질서에서 흐트러뜨릴 때입니다. 그 섬유질은 피가 묽음과 짙음의 적절한 비율을 유지하여, 열 때문에 액체로서 느슨한 몸에서 흘러나가 버리지 않고, 그렇다고 너무 빽빽하여 움직이기 어려워져 혈관 속에서 돌기 어렵게 되지 않도록 피 속에 흩어져 있는 것입니다.
καιρὸν δὴ τούτων ἶνες τῇ τῆς φύσεως γενέσει φυλάττουσιν·
참으로 섬유질은 본성의 생성에 있어서 이것들의 적절한 균형을 지키고 있습니다.
ἃς ὅταν τις καὶ τεθνεῶτος αἵματος ἐν ψύξει τε ὄντος πρὸς ἀλλήλας συναγάγῃ, διαχεῖται πᾶν τὸ λοιπὸν αἷμα, ἐαθεῖσαι δὲ ταχὺ μετὰ τοῦ περιεστῶτος αὐτὸ ψύχους συμπηγνύασιν.
죽은 피와 냉기 속에서라도 누군가가 이 섬유질들을 서로 모아놓으면 나머지 피 전체가 흘러 흩어지지만, 내버려 두면 주변의 냉기와 함께 그것을 빠르게 응고시킵니다.
ταύτην δὴ τὴν δύναμιν ἐχουσῶν ἰνῶν ἐν αἵματι χολὴ φύσει παλαιὸν αἷμα γεγονυῖα καὶ πάλιν ἐκ τῶν σαρκῶν εἰς τοῦτο τετηκυῖα, θερμὴ καὶ ὑγρὰ κατʼ ὀλίγον τὸ πρῶτον ἐμπίπτουσα πήγνυται διὰ τὴν τῶν ἰνῶν δύναμιν, πηγνυμένη δὲ καὶ βίᾳ κατασβεννυμένη χειμῶνα καὶ τρόμον ἐντὸς παρέχει.
섬유질이 피 속에서 이러한 힘을 가지고 있으므로, 본래 오래된 피이며 살에서 다시 피로 녹아내린 것인 담즙은 열이 많고 습하여 처음에는 조금씩 유입되다가 섬유질의 힘 때문에 응고되고, 응고되면서 억지로 진화됨으로써 체내에 오한과 떨림을 유발합니다.