§82ΤΙ. τὸ δὲ τῶν νόσων ὅθεν συνίσταται, δῆλόν που καὶ παντί.
티: 질병이 어디서부터 발생하는가는 아마도 누구에게나 명백할 것입니다.
τεττάρων γὰρ ὄντων γενῶν ἐξ ὧν συμπέπηγεν τὸ σῶμα, γῆς πυρὸς ὕδατός τε καὶ ἀέρος, τούτων ἡ παρὰ φύσιν πλεονεξία καὶ ἔνδεια καὶ τῆς χώρας μετάστασις ἐξ οἰκείας ἐπʼ ἀλλοτρίαν γιγνομένη, πυρός τε αὖ καὶ τῶν ἑτέρων ἐπειδὴ γένη πλείονα ἑνὸς ὄντα τυγχάνει, τὸ μὴ προσῆκον ἕκαστον ἑαυτῷ προσλαμβάνειν, καὶ πάνθʼ ὅσα τοιαῦτα, στάσεις καὶ νόσους παρέχει·
즉 몸을 구성하는 네 가지 원소인 땅, 불, 물, 공기가 존재하는데, 이것들의 자연에 반하는 과다와 결핍, 그리고 본래의 장소에서 타인의 장소로의 이탈이 일어나는 것, 또한 불과 다른 원소들에서 실제로 한 가지 이상의 종류가 존재하기 때문에 각자가 자신에게 어울리지 않는 것을 받아들이는 것, 그리고 이와 같은 모든 것들이 내란과 질병을 가져옵니다.
παρὰ φύσιν γὰρ ἑκάστου γιγνομένου καὶ μεθισταμένου θερμαίνεται μὲν ὅσα ἂν πρότερον ψύχηται, ξηρὰ δὲ ὄντα εἰς ὕστερον γίγνεται νοτερά, καὶ κοῦφα δὴ καὶ βαρέα, καὶ πάσας πάντῃ μεταβολὰς δέχεται.
왜기냐하면 각 원소가 자연에 반하여 생겨나고 이동할 때, 이전에는 식혀져 있던 것이 뜨거워지고, 건조했던 것이 나중에는 습해지며, 가볍고 무거운 것들도 마찬가지로 모든 면에서 온갖 변화를 겪기 때문입니다.
μόνως γὰρ δή, φαμέν, ταὐτὸν ταὐτῷ κατὰ ταὐτὸν καὶ ὡσαύτως καὶ ἀνὰ λόγον προσγιγνόμενον καὶ ἀπογιγνόμενον ἐάσει ταὐτὸν ὂν αὑτῷ σῶν καὶ ὑγιὲς μένειν·
왜냐하면 우리는 오직 동일한 것이 동일한 것에 대해 동일한 방식으로, 마찬가지로, 그리고 비례하여 더해지거나 감해질 때에만, 그것이 스스로와 동일한 상태를 유지하면서 온전하고 건강하게 머물 수 있도록 허용한다고 말하기 때문입니다.
ὃ δʼ ἂν πλημμελήσῃ τι τούτων ἐκτὸς ἀπιὸν ἢ προσιόν, ἀλλοιότητας παμποικίλας καὶ νόσους φθοράς τε ἀπείρους παρέξεται.
이것들에서 벗어나 잘못을 범하여 밖으로 나가거나 다가오는 것은 극히 다양하게 변형되어 질병과 무수한 파멸을 가져올 것입니다.
δευτέρων δὴ συστάσεων αὖ κατὰ φύσιν συνεστηκυιῶν, δευτέρα κατανόησις νοσημάτων τῷ βουλομένῳ γίγνεται συννοῆσαι.
이제 두 번째 조직들이 자연 본성에 따라 구성되었으므로, 이해하고자 하는 사람에게는 질병에 대한 두 번째 이해가 가능해집니다.
μυελοῦ γὰρ ἐξ ἐκείνων ὀστοῦ τε καὶ σαρκὸς καὶ νεύρου συμπαγέντος, ἔτι τε αἵματος ἄλλον μὲν τρόπον, ἐκ δὲ τῶν αὐτῶν γεγονότος, τῶν μὲν ἄλλων τὰ πλεῖστα ᾗπερ τὰ πρόσθεν, τὰ δὲ μέγιστα τῶν νοσημάτων τῇδε χαλεπὰ συμπέπτωκεν·
즉 그것들로부터 골수와 뼈, 살과 힘줄이 결합되어 만들어졌고, 피 또한 다른 방식이기는 하지만 동일한 것들로부터 생겨났으므로, 다른 많은 것들은 앞서 말한 바와 같지만, 질병들 중 가장 중대한 것은 다음과 같은 곤란한 방식으로 발생합니다.
ὅταν ἀνάπαλιν ἡ γένεσις τούτων πορεύηται, τότε ταῦτα διαφθείρεται.
이것들의 생성이 역행하여 나아갈 때, 그때 이것들은 파멸합니다.
κατὰ φύσιν γὰρ σάρκες μὲν καὶ νεῦρα ἐξ αἵματος γίγνεται, νεῦρον μὲν ἐξ ἰνῶν διὰ τὴν συγγένειαν, σάρκες δὲ ἀπὸ τοῦ παγέντος ὃ πήγνυται χωριζόμενον ἰνῶν·
왜냐하면 자연 본성에 따르면 살과 힘줄은 피에서 생겨나기 때문입니다. 즉 힘줄은 친족성 때문에 섬유질에서 생겨나고, 살은 섬유질에서 분리되어 굳어지는 것에서 생겨납니다.
τὸ δὲ ἀπὸ τῶν νεύρων καὶ σαρκῶν ἀπιὸν αὖ γλίσχρον καὶ λιπαρὸν ἅμα μὲν τὴν σάρκα κολλᾷ πρὸς τὴν τῶν ὀστῶν φύσιν αὐτό τε τὸ περὶ τὸν μυελὸν ὀστοῦν τρέφον αὔξει, τὸ δʼ αὖ διὰ τὴν πυκνότητα τῶν ὀστῶν διηθούμενον καθαρώτατον γένος τῶν τριγώνων λειότατόν τε καὶ λιπαρώτατον, λειβόμενον ἀπὸ τῶν ὀστῶν καὶ στάζον, ἄρδει τὸν μυελόν.
그리고 힘줄과 살에서 빠져나가는 끈적끈적하고 기름진 물질은 한편으로는 살을 뼈의 조직에 밀착시키고, 동시에 골수를 둘러싸고 있는 뼈 자체를 기르고 성장시킵니다. 한편 뼈의 밀도 때문에 여과된, 가장 순수하고 부드러우며 기름진 삼각형들의 종류는 뼈에서 흘러내리고 떨어지면서 골수를 적십니다.
καὶ κατὰ ταῦτα μὲν γιγνομένων ἑκάστων ὑγίεια συμβαίνει τὰ πολλά· νόσοι δέ, ὅταν ἐναντίως.
그리고 각각이 이와 같이 일어날 때는 대개의 경우 건강이 유지되지만, 이와 반대로 일어날 때는 질병이 발생합니다.
ὅταν γὰρ τηκομένη σὰρξ ἀνάπαλιν εἰς τὰς φλέβας τὴν τηκεδόνα ἐξιῇ, τότε μετὰ πνεύματος αἷμα πολύ τε καὶ παντοδαπὸν ἐν ταῖς φλεψὶ χρώμασι καὶ πικρότησι ποικιλλόμενον, ἔτι δὲ ὀξείαις καὶ ἁλμυραῖς δυνάμεσι, χολὰς καὶ ἰχῶρας καὶ φλέγματα παντοῖα ἴσχει·
왜냐하면 녹아내린 살이 역으로 혈관 속으로 그 분해물을 배출할 때, 그때 호흡과 함께, 색깔과 쓴맛, 나아가 산성과 짠 성질로 인해 다양해진 엄청나고 온갖 종류의 피가 혈관 속에 생겨나서 온갖 담즙, 림프, 점액을 형성하기 때문입니다.
§83ΤΙ. παλιναίρετα γὰρ πάντα γεγονότα καὶ διεφθαρμένα τό τε αἷμα αὐτὸ πρῶτον διόλλυσι, καὶ αὐτὰ οὐδεμίαν τροφὴν ἔτι τῷ σώματι παρέχοντα φέρεται πάντῃ διὰ τῶν φλεβῶν, τάξιν τῶν κατὰ φύσιν οὐκέτʼ ἴσχοντα περιόδων, ἐχθρὰ μὲν αὐτὰ αὑτοῖς διὰ τὸ μηδεμίαν ἀπόλαυσιν ἑαυτῶν ἔχειν, τῷ συνεστῶτι δὲ τοῦ σώματος καὶ μένοντι κατὰ χώραν πολέμια, διολλύντα καὶ τήκοντα.
티: 왜냐하면 역행하여 생겨나고 부패한 이 모든 것들은 우선 피 자체를 가장 먼저 파멸시키고, 스스로는 몸에 더 이상 아무런 영양을 공급하지 못하면서 혈관을 통해 사방으로 운반되기 때문입니다. 자연스러운 순환의 질서를 더 이상 유지하지 못하고, 자신들끼리 아무런 이익을 나누지 못해 서로에게 적대적이며, 몸의 고정되어 자리를 지키고 있는 조직에 대해서도 적대적이 되어 그것들을 파괴하고 녹여버립니다.
ὅσον μὲν οὖν ἂν παλαιότατον ὂν τῆς σαρκὸς τακῇ, δύσπεπτον γιγνόμενον μελαίνει μὲν ὑπὸ παλαιᾶς συγκαύσεως, διὰ δὲ τὸ πάντῃ διαβεβρῶσθαι πικρὸν ὂν παντὶ χαλεπὸν προσπίπτει τοῦ σώματος ὅσον ἂν μήπω διεφθαρμένον ᾖ, καὶ τοτὲ μὲν ἀντὶ τῆς πικρότητος ὀξύτητα ἔσχεν τὸ μέλαν χρῶμα, ἀπολεπτυνθέντος μᾶλλον τοῦ πικροῦ, τοτὲ δὲ ἡ πικρότης αὖ βαφεῖσα αἵματι χρῶμα ἔσχεν ἐρυθρώτερον, τοῦ δὲ μέλανος τούτῳ συγκεραννυμένου χλοῶδες·
그리하여 녹아내리는 살 중에 가장 오래된 부분은 소화하기 어렵게 되어 오래된 연소에 의해 검어지며, 사방이 부식되었기 때문에 쓴맛을 띠고 몸의 아직 부패하지 않은 모든 부분에 가혹하게 달려듭니다. 그리고 때로는 그 검은 색이 쓴맛 대신 신맛을 띠게 되는데(쓴맛이 더 묽어졌기 때문입니다), 때로는 그 쓴맛이 피로 물들어 더 붉은 색을 띠게 되고, 여기에 검은 색이 혼합되면서 초록빛을 띠게 됩니다.
ἔτι δὲ συμμείγνυται ξανθὸν χρῶμα μετὰ τῆς πικρότητος, ὅταν νέα συντακῇ σὰρξ ὑπὸ τοῦ περὶ τὴν φλόγα πυρός.
나아가 불꽃 주변의 불에 의해 새로운 살이 동시에 녹아내릴 때에는, 그 쓴맛에 황색이 혼합됩니다.
καὶ τὸ μὲν κοινὸν ὄνομα πᾶσιν τούτοις ἤ τινες ἰατρῶν που χολὴν ἐπωνόμασαν, ἢ καί τις ὢν δυνατὸς εἰς πολλὰ μὲν καὶ ἀνόμοια βλέπειν, ὁρᾶν δὲ ἐν αὐτοῖς ἓν γένος ἐνὸν ἄξιον ἐπωνυμίας πᾶσιν·
이 모든 것에 대한 공통된 이름은 어떤 의사들이 '담즙'이라 명명했거나, 혹은 다르고 다양한 많은 것들을 바라보면서 그것들 모두에 공통된 이름을 붙일 만한 하나의 종류가 내재되어 있음을 볼 수 있는 능력을 지닌 어떤 사람이 그렇게 불렀을 것입니다.
τὰ δʼ ἄλλα ὅσα χολῆς εἴδη λέγεται, κατὰ τὴν χρόαν ἔσχεν λόγον αὐτῶν ἕκαστον ἴδιον.
그러나 담즙의 종류라고 일컬어지는 다른 것들은 각각 그 색깔에 따라 고유한 설명을 얻었습니다.
ἰχὼρ δέ, ὁ μὲν αἵματος ὀρὸς πρᾷος, ὁ δὲ μελαίνης χολῆς ὀξείας τε ἄγριος, ὅταν συμμειγνύηται διὰ θερμότητα ἁλμυρᾷ δυνάμει·
림프(이코르)의 경우, 온화한 것은 피의 혈청이지만, 사나운 것은 검고 산성인 담즙의 혈청인데, 이는 열 때문에 짠 성질과 혼합될 때 그러합니다.
καλεῖται δὲ ὀξὺ φλέγμα τὸ τοιοῦτον.
이러한 것은 '산성 점액'이라 불립니다.
τὸ δʼ αὖ μετʼ ἀέρος τηκόμενον ἐκ νέας καὶ ἁπαλῆς σαρκός, τούτου δὲ ἀνεμωθέντος καὶ συμπεριληφθέντος ὑπὸ ὑγρότητος, καὶ πομφολύγων συστασῶν ἐκ τοῦ πάθους τούτου καθʼ ἑκάστην μὲν ἀοράτων διὰ σμικρότητα, συναπασῶν δὲ τὸν ὄγκον παρεχομένων ὁρατόν, χρῶμα ἐχουσῶν διὰ τὴν τοῦ ἀφροῦ γένεσιν ἰδεῖν λευκόν, ταύτην πᾶσαν τηκεδόνα ἁπαλῆς σαρκὸς μετὰ πνεύματος συμπλακεῖσαν λευκὸν εἶναι φλέγμα φαμέν.
다른 한편, 새롭고 부드러운 살에서 공기와 함께 녹아내린 것, 그리고 이것이 바람을 머금고 수분에 둘러싸여, 이 증상으로부터 거품들이 형성되었을 때(각각의 거품은 너무 작아서 보이지 않지만, 모두 모여서는 보일 수 있는 부피를 형성하고, 거품의 발생으로 인해 보기에 흰색을 띠게 되는데), 부드러운 살의 이 모든 녹아내린 분해물이 숨과 얽힌 것을 우리는 '흰색 점액'이라고 부릅니다.
φλέγματος δὲ αὖ νέου συνισταμένου ὀρὸς ἱδρὼς καὶ δάκρυον, ὅσα τε ἄλλα τοιαῦτα σώματα τὸ καθʼ ἡμέραν χεῖται καθαιρόμενα·
새로이 형성되는 점액의 혈청은 땀과 눈물이며, 매일 몸을 정화하기 위해 배출되는 다른 모든 이와 같은 액체들입니다.
καὶ ταῦτα μὲν δὴ πάντα νόσων ὄργανα γέγονεν, ὅταν αἷμα μὴ ἐκ τῶν σιτίων καὶ ποτῶν πληθύσῃ κατὰ φύσιν, ἀλλʼ ἐξ ἐναντίων τὸν ὄγκον παρὰ τοὺς τῆς φύσεως λαμβάνῃ νόμους.
그리고 과연 이 모든 것들은 피가 음식과 음료로부터 자연스럽게 가득 채워지지 않고, 도리어 그 반대의 원인들로부터 자연 본성의 법칙을 위배하여 그 부피를 늘릴 때, 질병의 도구가 됩니다.