Humanitext Reader

플라톤 · 티마이오스 §73-74

창자의 형성과 골수 및 뼈와 살의 구조

41개 구절 중 31번째 · 그리스어

요약

폭식을 조절하기 위한 하복부와 창자의 형성에 이어, 영혼이 깃드는 중심인 골수의 생성과 이를 보호하는 뼈, 살, 힘줄의 구성 과정이 설명된다.

§73ΤΙ. τὴν ἐσομένην ἐν ἡμῖν ποτῶν καὶ ἐδεστῶν ἀκολασίαν ᾔδεσαν οἱ συντιθέντες ἡμῶν τὸ γένος, καὶ ὅτι τοῦ μετρίου καὶ ἀναγκαίου διὰ μαργότητα πολλῷ χρησοίμεθα πλέονι·
티: 우리 안에 생겨날 음료와 음식의 무절제를 우리 종족을 구성한 이들은 알고 있었습니다. 그리고 탐욕 때문에 우리가 적당하고 필요한 것보다 훨씬 더 많은 것을 소비하게 될 것이라는 점도 알고 있었습니다.
ἵνʼ οὖν μὴ φθορὰ διὰ νόσους ὀξεῖα γίγνοιτο καὶ ἀτελὲς τὸ γένος εὐθὺς τὸ θνητὸν τελευτῷ, ταῦτα προορώμενοι τῇ τοῦ περιγενησομένου πώματος ἐδέσματός τε ἕξει τὴν ὀνομαζομένην κάτω κοιλίαν ὑποδοχὴν ἔθεσαν, εἵλιξάν τε πέριξ τὴν τῶν ἐντέρων γένεσιν, ὅπως μὴ ταχὺ διεκπερῶσα ἡ τροφὴ ταχὺ πάλιν τροφῆς ἑτέρας δεῖσθαι τὸ σῶμα ἀναγκάζοι, καὶ παρέχουσα ἀπληστίαν, διὰ γαστριμαργίαν ἀφιλόσοφον καὶ ἄμουσον πᾶν ἀποτελοῖ τὸ γένος, ἀνυπήκοον τοῦ θειοτάτου τῶν παρʼ ἡμῖν.
그리하여 질병으로 인한 급격한 파멸이 일어나지 않고, 죽을 운명의 종족이 불완전한 채로 즉시 종말을 맞이하지 않도록, 이들은 이러한 일들을 예견하여 남는 음료와 음식을 받아들이는 그릇으로서 이른바 '아랫배'를 두었습니다. 그리고 창자의 형성을 그 주변에 감아 돌렸습니다. 이는 음식물이 너무 빨리 빠져나감으로써 몸이 다시 빨리 다른 음식을 필요로 하도록 강제하고, 탐욕을 유발하여 철학을 멀리하고 문예를 모르는 대식증으로 인해 종족 전체를 우리 안의 가장 신성한 부분에 불순종하는 존재로 만들지 않도록 하기 위함이었습니다.
τὸ δὲ ὀστῶν καὶ σαρκῶν καὶ τῆς τοιαύτης φύσεως πέρι πάσης ὧδε ἔσχεν.
한편, 뼈와 살, 그리고 그와 같은 모든 본성에 관한 일은 다음과 같았습니다.
τούτοις σύμπασιν ἀρχὴ μὲν ἡ τοῦ μυελοῦ γένεσις·
이 모든 것의 시작은 골수의 생성입니다.
οἱ γὰρ τοῦ βίου δεσμοί, τῆς ψυχῆς τῷ σώματι συνδουμένης, ἐν τούτῳ διαδούμενοι κατερρίζουν τὸ θνητὸν γένος·
영혼이 몸에 결박되어 있는 생명의 끈들이 이 안에서 묶여 죽을 운명의 종족을 뿌리내리게 하기 때문입니다.
αὐτὸς δὲ ὁ μυελὸς γέγονεν ἐξ ἄλλων.
그러나 골수 자체는 다른 것들로부터 생겨났습니다.
τῶν γὰρ τριγώνων ὅσα πρῶτα ἀστραβῆ καὶ λεῖα ὄντα πῦρ τε καὶ ὕδωρ καὶ ἀέρα καὶ γῆν διʼ ἀκριβείας μάλιστα ἦν παρασχεῖν δυνατά, ταῦτα ὁ θεὸς ἀπὸ τῶν ἑαυτῶν ἕκαστα γενῶν χωρὶς ἀποκρίνων, μειγνὺς δὲ ἀλλήλοις σύμμετρα, πανσπερμίαν παντὶ θνητῷ γένει μηχανώμενος, τὸν μυελὸν ἐξ αὐτῶν ἀπηργάσατο, καὶ μετὰ ταῦτα δὴ φυτεύων ἐν αὐτῷ κατέδει τὰ τῶν ψυχῶν γένη, σχημάτων τε ὅσα ἔμελλεν αὖ σχήσειν οἷά τε καθʼ ἕκαστα εἴδη, τὸν μυελὸν αὐτὸν τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα διῃρεῖτο σχήματα εὐθὺς ἐν τῇ διανομῇ τῇ κατʼ ἀρχάς.
삼각형들 중 일그러짐이 없고 매끄러우며, 불, 물, 공기, 흙을 가장 정밀하게 제공할 수 있는 최초의 것들을, 신은 각각의 부류로부터 따로 분리해 내어, 서로 알맞은 비율로 혼합하고, 모든 죽을 종족을 위한 만능의 씨받이를 고안하여 이로부터 골수를 만들어 냈습니다. 그리고 이어서 골수 안에 영혼의 부류들을 심고 묶어 두었습니다. 그리고 각각의 형태에 따라 영혼들이 앞으로 가지게 될 형태들의 수만큼, 골수 자체를 태초의 분배에서 즉시 그만큼 많고 그러한 모양들로 나누었습니다.
καὶ τὴν μὲν τὸ θεῖον σπέρμα οἷον ἄρουραν μέλλουσαν ἕξειν ἐν αὑτῇ περιφερῆ πανταχῇ πλάσας ἐπωνόμασεν τοῦ μυελοῦ ταύτην τὴν μοῖραν ἐγκέφαλον, ὡς ἀποτελεσθέντος ἑκάστου ζῴου τὸ περὶ τοῦτʼ ἀγγεῖον κεφαλὴν γενησόμενον·
그리고 신성한 씨앗을 마치 경작지처럼 제 안에 받아들이게 될 부분을 모든 방향으로 둥글게 빚어 골수의 이 부분을 '뇌'라고 이름 붙였습니다. 각 동물이 완성되었을 때 이를 둘러싼 용기가 '머리'가 될 것이었기 때문입니다.
ὃ δʼ αὖ τὸ λοιπὸν καὶ θνητὸν τῆς ψυχῆς ἔμελλε καθέξειν, ἅμα στρογγύλα καὶ προμήκη διῃρεῖτο σχήματα, μυελὸν δὲ πάντα ἐπεφήμισεν, καὶ καθάπερ ἐξ ἀγκυρῶν βαλλόμενος ἐκ τούτων πάσης ψυχῆς δεσμοὺς περὶ τοῦτο σύμπαν ἤδη τὸ σῶμα ἡμῶν ἀπηργάζετο, στέγασμα μὲν αὐτῷ πρῶτον συμπηγνὺς περὶ ὅλον ὀστέινον.
반면에, 영혼의 나머지 죽을 부분을 담게 될 부분은 둥글고도 가늘고 긴 모양으로 나누었으며, 이를 모두 '골수'라고 불렀습니다. 그리고 이것들을 마치 닻을 내리는 기점으로 삼아 이로부터 모든 영혼의 끈을 이미 우리 몸 전체에 걸쳐 만들어 냈으며, 먼저 그 주변에 전체를 덮는 뼈로 된 보호벽을 조립했습니다.
τὸ δὲ ὀστοῦν συνίστησιν ὧδε.
뼈는 다음과 같이 구성되었습니다.
γῆν διαττήσας καθαρὰν καὶ λείαν ἐφύρασε καὶ ἔδευσεν μυελῷ, καὶ μετὰ τοῦτο εἰς πῦρ αὐτὸ ἐντίθησιν, μετʼ ἐκεῖνο δὲ εἰς ὕδωρ βάπτει, πάλιν δὲ εἰς πῦρ, αὖθίς τε εἰς ὕδωρ·
깨끗하고 매끄러운 흙을 체로 쳐서 골수로 반죽하고 적신 뒤, 이를 불에 넣었고, 그다음에는 물에 담갔으며, 다시 불에 넣었다가 다시 물에 담갑니다.
μεταφέρων δʼ οὕτω πολλάκις εἰς ἑκάτερον ὑπʼ ἀμφοῖν ἄτηκτον ἀπηργάσατο.
이처럼 여러 번 양쪽으로 번갈아 옮김으로써 양자 모두에 의해 녹지 않는 것으로 만들었습니다.
§74ΤΙ. καταχρώμενος δὴ τούτῳ περὶ μὲν τὸν ἐγκέφαλον αὐτοῦ σφαῖραν περιετόρνευσεν ὀστεΐνην, ταύτῃ δὲ στενὴν διέξοδον κατελείπετο·
티: 이를 충분히 사용하여 뇌 주변에 뼈로 된 구체를 회전시켜 만들고, 여기에 좁은 통로를 남겨 두었습니다.
καὶ περὶ τὸν διαυχένιον ἅμα καὶ νωτιαῖον μυελὸν ἐξ αὐτοῦ σφονδύλους πλάσας ὑπέτεινεν οἷον στρόφιγγας, ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς κεφαλῆς, διὰ παντὸς τοῦ κύτους.
그리고 목과 등뼈의 골수 주변에 그것으로부터 척추뼈들을 마치 경첩처럼 빚어내어 머리에서 시작하여 몸통 전체에 걸쳐 아래로 뻗게 했습니다.
καὶ τὸ πᾶν δὴ σπέρμα διασῴζων οὕτως λιθοειδεῖ περιβόλῳ συνέφραξεν, ἐμποιῶν ἄρθρα, τῇ θατέρου προσχρώμενος ἐν αὐτοῖς ὡς μέσῃ ἐνισταμένῃ δυνάμει, κινήσεως καὶ κάμψεως ἕνεκα.
그리고 씨앗 전체를 이와 같이 보존하면서 돌과 같은 울타리로 에워싸고 그 안에 관절을 만들었으며, 운동과 굽힘을 위해 관절들 안에 다른 것의 힘을 중간에 개입하는 힘으로 사용했습니다.
τὴν δʼ αὖ τῆς ὀστεΐνης φύσεως ἕξιν ἡγησάμενος τοῦ δέοντος κραυροτέραν εἶναι καὶ ἀκαμπτοτέραν, διάπυρόν τʼ αὖ γιγνομένην καὶ πάλιν ψυχομένην σφακελίσασαν ταχὺ διαφθερεῖν τὸ σπέρμα ἐντὸς αὑτῆς, διὰ ταῦτα οὕτω τὸ τῶν νεύρων καὶ τὸ τῆς σαρκὸς γένος ἐμηχανᾶτο, ἵνα τῷ μὲν πάντα τὰ μέλη συνδήσας ἐπιτεινομένῳ καὶ ἀνιεμένῳ περὶ τοὺς στρόφιγγας καμπτόμενον τὸ σῶμα καὶ ἐκτεινόμενον παρέχοι, τὴν δὲ σάρκα προβολὴν μὲν καυμάτων, πρόβλημα δὲ χειμώνων, ἔτι δὲ πτωμάτων οἷον τὰ πιλητὰ ἔσεσθαι κτήματα, σώμασιν μαλακῶς καὶ πρᾴως ὑπείκουσαν, θερμὴν δὲ νοτίδα ἐντὸς ἑαυτῆς ἔχουσαν θέρους μὲν ἀνιδίουσαν καὶ νοτιζομένην ἔξωθεν ψῦχος κατὰ πᾶν τὸ σῶμα παρέξειν οἰκεῖον, διὰ χειμῶνος δὲ πάλιν αὖ τούτῳ τῷ πυρὶ τὸν προσφερόμενον ἔξωθεν καὶ περιιστάμενον πάγον ἀμυνεῖσθαι μετρίως.
반면에 뼈의 본성의 상태가 필요 이상으로 부서지기 쉽고 덜 굽혀진다고 생각했고, 열을 받았다가 다시 식으면 쉽게 괴사하여 그 안의 씨앗을 금방 망가뜨릴 것이라 여겼기에, 이러한 이유로 힘줄과 살의 부류를 이와 같이 고안했습니다. 이는 힘줄로 모든 사지를 결합하여 힘줄이 팽팽해지거나 느슨해짐으로써 몸이 경첩 주변에서 굽혀지고 펴질 수 있도록 하기 위함이었고, 살은 더위에 대한 방어막이 되고 추위에 대한 방패가 되며, 나아가 넘어짐에 대한 펠트 옷과 같은 방어 수단이 되어, 몸에 부드럽고 온화하게 순응하고 제 안에 따뜻한 습기를 지님으로써, 여름에는 땀을 흘리고 밖으로부터 축여져 몸 전체에 고유한 시원함을 제공하고, 겨울에는 반대로 이 불을 통해 외부로부터 다가와 둘러싸는 한기를 적절히 막아내도록 하기 위함이었습니다.
ταῦτα ἡμῶν διανοηθεὶς ὁ κηροπλάστης, ὕδατι μὲν καὶ πυρὶ καὶ γῇ συμμείξας καὶ συναρμόσας, ἐξ ὀξέος καὶ ἁλμυροῦ συνθεὶς ζύμωμα ὑπομείξας αὐτοῖς, σάρκα ἔγχυμον καὶ μαλακὴν συνέστησεν·
우리를 빚어낸 조형자는 이 점을 생각하여, 물과 불과 흙을 혼합하고 조화시키며, 신맛과 짠맛으로 구성된 효모를 만들어 이들과 버무려, 즙이 많고 부드러운 살을 구성했습니다.
τὴν δὲ τῶν νεύρων φύσιν ἐξ ὀστοῦ καὶ σαρκὸς ἀζύμου κράσεως μίαν ἐξ ἀμφοῖν μέσην δυνάμει συνεκεράσατο, ξανθῷ χρώματι προσχρώμενος.
그리고 힘줄의 본성은 뼈와 발효되지 않은 살의 혼합물로부터 양자의 중간 힘을 지닌 유일한 것으로 혼합하고 황색 빛깔을 가미했습니다.
ὅθεν συντονωτέραν μὲν καὶ γλισχροτέραν σαρκῶν, μαλακωτέραν δὲ ὀστῶν ὑγροτέραν τε ἐκτήσατο δύναμιν νεῦρα·
그리하여 힘줄은 살보다 더 팽팽하고 끈적하며, 뼈보다는 부드럽고 축축한 힘을 얻게 되었습니다.
οἷς συμπεριλαβὼν ὁ θεὸς ὀστᾶ καὶ μυελόν, δήσας πρὸς ἄλληλα νεύροις, μετὰ ταῦτα σαρξὶν πάντα αὐτὰ κατεσκίασεν ἄνωθεν.
신은 이것들로 뼈와 골수를 둘러싸고 힘줄로 서로 묶은 뒤, 살로 이 모든 것을 위에서 덮어 가렸습니다.
ὅσα μὲν οὖν ἐμψυχότατα τῶν ὀστῶν ἦν, ὀλιγίσταις συνέφραττε σαρξίν, ἃ δʼ ἀψυχότατα ἐντός, πλείσταις καὶ πυκνοτάταις, καὶ δὴ κατὰ τὰς συμβολὰς τῶν ὀστῶν, ὅπῃ μήτινα ἀνάγκην ὁ λόγος ἀπέφαινεν δεῖν αὐτὰς εἶναι, βραχεῖαν σάρκα ἔφυσεν, ἵνα μήτε ἐμποδὼν ταῖς καμπαῖσιν οὖσαι δύσφορα τὰ σώματα ἀπεργάζοιντο, ἅτε δυσκίνητα γιγνόμενα, μήτʼ αὖ πολλαὶ καὶ πυκναὶ σφόδρα τε ἐν ἀλλήλαις ἐμπεπιλημέναι, διὰ στερεότητα ἀναισθησίαν ἐμποιοῦσαι, δυσμνημονευτότερα καὶ κωφότερα τὰ περὶ τὴν διάνοιαν ποιοῖεν.
그리하여 뼈들 중에서 가장 영혼이 깃들어 있는 부분은 아주 적은 살로 밀폐했고, 가장 영혼이 없는 내부의 뼈들은 가장 많고 조밀한 살로 덮었습니다. 그리고 뼈의 결합부에서 이성이 살이 있어야 할 필요성을 나타내지 않은 곳에는 얇은 살만을 나게 했습니다. 이는 살이 굽힘을 방해하여 몸을 움직이기 어렵고 불편하게 만들지 않도록 하고, 또한 살이 너무 많고 조밀하게 서로 뭉쳐 단단함 때문에 감각을 잃게 만들어 지적 활동을 기억하기 어렵고 무디게 만들지 않도록 하기 위함이었습니다.

어휘·문법 주석

  1. 73aτῇ τοῦ περιγενησομένου πώματος ἐδέσματός τε ἕξει — "남는 음료와 음식의 보유(또는 소유 상태)"를 뜻한다. 명사 `ἕξει`(`ἕξις`에서 파생)는 소유나 함유 상태를 가리키며, 그 앞에 위치한 속격 부분은 이에 걸리는 목적격적 속격으로 해석된다.
  2. 73cσχημάτων τε ὅσα ἔμελλεν αὖ σχήσειν οἷά τε καθʼ ἕκαστα εἴδη — 수식 대상인 명사 `σχημάτων`(형상들)을 관계절 `ὅσα ἔμελλεν αὖ σχήσειν`과 양태를 나타내는 동격 표현 `οἷά τε καθʼ ἕκαστα εἴδη`가 병렬적으로 수식한다. 이 복잡한 한정 구조는 주절의 `τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα... σχήματα`를 예견하고 있다.
  3. 74aτῇ θατέρου προσχρώμενος ἐν αὐτοῖς ὡς μέσῃ ἐνισταμένῃ δυνάμει — `τῇ θατέρου`('다른 것'의 [성질/힘])은 『티마이오스』 우주론에서 '같은 것'에 대립하는 '다른 것'의 운동 원리를 가리킨다. 관절에서 뼈와 뼈를 연결하면서도 운동과 굽힘을 가능하게 하는 가동성을 부여하기 위해, 이 '다른 것'의 힘을 '중간에 개입하는 힘(`μέσῃ δυνάμει`)으로 사용한 것으로 해석된다.
  4. 74dτὴν δὲ τῶν νεύρων φύσιν ἐξ ὀστοῦ καὶ σαρκὸς ἀζύμου κράσεως μίαν ἐξ ἀμφοῖν μέσην δυνάμει συνεκεράσατο — 주동사 `συνεκεράσατο`(혼합했다)의 직접목적어는 `τὴν δὲ τῶν νεύρων φύσιν`(힘줄의 본성)이며, 이에 대해 `μίαν [φύσιν]... μέσην`이 "양자 중간의 힘을 지닌 유일한 것으로"라는 목적격 보어로 기능한다. `ἐξ ὀστοῦ καὶ σαρκὸς ἀζύμου κράσεως`는 그 혼합을 구성하는 기원을 설명하는 부사구이다.

이 구절 인용하기

플라톤, 티마이오스 §73-74. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:greekLit:tlg0059.tlg031.humanitext-grc2:73-74

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.