§2#1Λέγεσθαι δὲ εἴθισται τοῖς Ἕλλησι τοὔνομα τοῦτο κατὰ τῶν ἐν ὄγκῳ μείζονι μορίων σαρκωδῶν, ἅμα τάσει καὶ ἀντιτυπίᾳ καὶ ὀδύνῃ σφυγματώδει καὶ θερμῇ καὶ μετ’ ἐρυθήματος·
그리스인들 사이에서는 이 이름(염증)이 팽팽함, 저항감(단단함), 박동성이며 뜨거운 통증, 그리고 붉은 기를 동반한, 더 큰 붓기 속에 있는 살 성분의 부위들에 대해 사용되는 것이 관례이다.
ἥτις δ’ ἐστὶν ἡ αἰτία, δι’ ἣν ταῦτα ἐγένετο τὰ συμπτώματα, μὴ ὅτι τοῖς πολλοῖς, ἀλλ’ οὐδ’ αὐτοῖς τοῖς ἰατροῖς ἔγνωσται πᾶσιν.
그러나 이러한 증상들이 생겨난 원인이 무엇인지는 일반 대중은 말할 것도 없고, 의사들 자신조차도 모두가 알고 있는 것은 아니다.
οὐδὲ γὰρ ὁδῷ τινι ποιοῦνται τὴν ζήτησιν οἱ πλείους αὐτῶν, ἀλλὰ τὸ δόξαν αὐτοῖς ἁπλῶς ἀποφαίνονται.
왜냐하면 그들 대부분은 어떤 체계적인 방법에 따라 탐구를 수행하는 것이 아니라, 단지 자신들에게 그렇게 보이는 바를 선언할 뿐이기 때문이다.
γίγνοιτο δ’ ἂν ἡ σκέψις, εἴπερ τις ὁδῷ προέρχοιτο, τοιαδί.
만약 누군가가 체계적으로 나아간다면, 그 고찰은 다음과 같을 것이다.
μείζων ὄγκος οὐκ ἄν ποτε γένοιτο περὶ σῶμα οὐδὲν ἄνευ τοῦ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ δυοῖν τούτων παθεῖν θάτερον, ἢ ὑπὸ θερμότητος πολλῆς οἷον περιζέσασαν χυθῆναι, ἢ ἔξωθέν τινα νεωτέραν οὐσίαν ἐπικτήσασθαι.
어떠한 몸에서도 그 실질이 다음 두 가지 중 하나를 겪지 않고서는 더 큰 붓기가 결코 생겨날 수 없다. 즉, 많은 열에 의해 말하자면 끓어올라 확산되거나, 혹은 외부로부터 어떤 새로운 실질을 획득하는 것이다.
χεομένη μὲν γὰρ πνευματοῦται καὶ ψυχθεῖσά γε αὕτη τὸν ἀρχαῖον ὄγκον ἀνακτᾶται ῥᾳδίως.
실제로 확산된 것은 기를 품게 되며, 냉각되면 쉽게 본래의 붓기를 되찾는다.
οὔτε δὲ πνεῦμα περιεχόμενον ἐν τοῖς φλεγμαίνουσιν ὁρᾶται, καθάπερ ἐν ἄλλοις ὄγκοις πολλοῖς, καὶ ψυχόμενα πρὸς τὴν ἐξ ἀρχῆς κατάστασιν οὔτ’ εὐθὺς οὔτ’ ἐξ ἅπαντος ἐπανέρχεται.
그러나 염증을 겪는 부위들에서는 다른 많은 붓기들에서처럼 기가 안에 포함되어 있는 것이 보이지 않으며, 냉각되어도 원래의 상태로 즉시 돌아가지도, 완전히 돌아가지도 않는다.
ὅτι δ’ οὐ περιέχεται πνεῦμα, δῆλον ἐκ τῆς τομῆς.
그리고 기가 포함되어 있지 않다는 것은 절개를 통해 분명해진다.
φαίνεται γὰρ εἰ τμηθείη τὸ φλεγμαῖνον, αἷμα μὲν ἐκχεόμενον πάμπολυ καὶ τὸ χωρίον ὅλον ἐναργῶς αἵματος μεστὸν, ὥσπερ οἱ διάβροχοι σπόγχοι, πνεῦμα δὲ οὔτ’ εὐθὺς ἐκπῖπτον οὔτ’ αὖθις.
실제로 염증 부위를 절개해 보면, 매우 많은 혈액이 흘러나오고 그 부위 전체가 물에 젖은 해면처럼 명백히 혈액으로 가득 차 있는 것이 보이지만, 기는 즉시로도 나중으로도 빠져나가지 않기 때문이다.
ἀλλὰ καὶ ἡ χροιὰ μόνη τοῦ αἵματος οἰκεία τε ἅμα καὶ ἀχώριστος.
그뿐만 아니라 색깔만으로도 혈액 고유의 것이며 동시에 그것과 분리될 수 없다.
οὐδὲ γὰρ ἄλλο τῶν ἐν τῷ σώματι μορίων ἢ χυμῶν ἐρυθρὸν, πλὴν σαρκός τε καὶ αἵματος.
왜냐하면 몸 안의 부위들이나 체액들 중에서 살과 혈액을 제외하고는 다른 어떤 것도 붉지 않기 때문이다.
ἀλλ’ οὔτε πολυσαρκία ἐστὶ τὸ πάθημα τῆς φλεγμονῆς, καὶ εἴπερ συσταίη ποτὲ πολυσαρκία κατὰ τὸ σῶμα μόνη, χωρὶς αἵματος πλήθους, ὁ μὲν ὄγκος μείζων γίνεται τοῦ κατὰ φύσιν, ἡ χροιὰ δὲ ἐν ὅροις ὑγιεινοῖς διαμένει, μηδὲν τῆς ἀρχαίας ἐξαλλάττουσα φύσεως.
그러나 염증이라는 질환은 살과다증(폴리사르키아)이 아니며, 설령 혈액의 과다 없이 몸에 살과다증만이 생긴다 하더라도, 붓기는 자연스러운 상태보다 커지지만 색깔은 건강한 범위 내에 머물러 본래의 성질을 전혀 변화시키지 않는다.
οὐδενὶ γὰρ αὐξανομένῳ κατὰ τὴν οὐσίαν ἐπιτείνεται τὸ πρόσθεν χρῶμα.
왜냐하면 실질에 있어서 증대하는 어떤 것도 이전의 색깔이 짙어지지는 않기 때문이다.
οὕτω γὰρ ἂν ἥ τε χιὼν ἐγίνετο λευκοτέρα καὶ ἡ πίττα μελαντέρα καὶ ὁ χρυσὸς ξανθότερος.
만약 그렇다면 눈은 더 희어지고 피치는 더 검어지며 금은 더 노랗게 될 것이기 때문이다.
ἕτερον οὖν ἐστι προφανῶς αὔξησις οὐσίας ἀλλοιώσεως.
따라서 실질의 증대와 변질은 분명히 서로 다른 것이다.
αὐξάνεται μὲν γὰρ κατὰ τὸ ποσὸν, ἀλλοιοῦται δὲ κατὰ τὸ ποιόν.
왜냐하면 증대는 양적인 면에서 일어나고, 변질은 질적인 면에서 일어나기 때문이다.
ἔστι δέ που καὶ τὸ χρῶμα ποιᾶς οὐσίας, οὐ ποσῆς γνώρισμα.
그리고 색깔 역시 아마도 양적인 실질이 아니라 질적인 실질의 지표일 것이다.
διὰ ταῦτα μὲν οὖν πολυσαρκία ἕτερον φλεγμονῆς, δι’ αὐτὰ δὲ ταῦτα πλεονάζειν ἄν τις ἐν αὐτῇ τὸν τοῦ αἵματος ὑπολάβοι χυμόν.
그러므로 이러한 이유들로 인해 살과다증은 염증과 다르며, 바로 이러한 이유들 때문에 사람은 염증에서 혈액이라는 체액이 과다해져 있다고 추측할 것이다.
ἀλλὰ καὶ μεθ’ ἑλκῶν ἐνίοτε μέγισται γίνονται φλεγμοναὶ, καὶ φαίνεταί τις ἐκρέων ἰχὼρ ὑδατώδης λεπτὸς, αἱματώδους φαινομένου τοῦ πέριξ χωρίου.
그러나 또한 궤양을 동반하여 매우 큰 염증이 생기기도 하는데, 주변 부위는 혈색을 띠는 것처럼 보임에도 묽고 수분 같은 장액이 흘러나오는 것이 보인다.
ἀναγκαῖον οὖν ἐν τῷδε τὴν πύκνωσιν τῆς σαρκὸς, ἣν ἐν τοῖς κατὰ τὸ τραῦμα πέρασιν ἑαυτῇ ἐπεκτήσατο, συμμετρίας εἰς τοσοῦτον ἥκειν, ὡς διεκπίπτειν ἐπιτρέπουσαν τοῖς ἰχῶρσιν, ἐναποστέγειν δ’ ἔνδον ἑαυτῆς τὸ αἷμα.
따라서 이 경우, 상처의 경계에서 살이 스스로 획득한 치밀화가, 장액은 흘러나가도록 허용하지만 혈액은 자신의 내부에 가두어 두는 그러한 적절한 정도에 도달해 있음이 필연적이다.
καὶ μὴν ὅσον αἵματος ἰχὼρ λεπτομερέστερός ἐστι, τοσοῦτον ἢ καὶ πλέον ἔτι παχυμερέστερος ὑπάρχει πνεύματος.
게다가 장액이 혈액보다 입자가 고운 만큼, 혹은 그 이상으로 장액은 기보다 입자가 거칠다.
ὥστε εἴπερ ἡ κατὰ τὸ τραῦμα σὰρξ ἐπιτρέπει ἐκπίπτειν τοῖς ἰχῶρσιν, ἐπέτρεπεν ἂν δήπου τῷ πνεύματι.
따라서 상처 부위의 살이 장액의 유출을 허용한다면, 당연히 기의 유출도 허용할 것이다.
κενωθέντος δὲ ἅπαξ αὐτοῦ, καθίστατο ἂν εὐθέως καὶ ὁ τῆς φλεγμονῆς ὄγκος.
그리고 그것이 한 번 비워지면, 염증의 붓기 역시 즉시 가라앉을 것이다.
ἀμέλει καὶ φαίνεται γιγνόμενον οὕτως ἐν οἷς ἂν μορίοις ὄντως ἀθροισθῇ τὸ πνεῦμα.
실제로 기가 정말로 축적되어 있는 부위들에서는 그렇게 일어나는 것이 보인다.
τμηθέντων γὰρ αὐτῶν αὐτίκα συστέλλεται πᾶς ὄγκος.
왜냐하면 그것들을 절개하면 즉시 모든 붓기가 수축하기 때문이다.
ἀλλὰ καὶ ἡ γένεσις αὐτῆς τῆς ἐπὶ τραύμασι γενομένης φλεγμονῆς μαρτυρεῖ.
그러나 또한 상처 위에 생기는 염증 자체의 발생 과정도 이를 증명한다.
ἐν ἀρχῇ μὲν γὰρ ἔτι νεοτρώτων ὄντων ἐκπίπτει πλῆθος αἵματος· ἴσχεται δ’ αὖθις ἤτοι ψυξάντων ἡμῶν, ἢ αὐτομάτως ὑπὸ τοῦ περιέχοντος ψυχθέν.
왜냐하면 처음 상처가 아직 새로울 때에는 많은 양의 혈액이 흘러나오지만, 우리가 냉각시키거나 혹은 주변 환경에 의해 자연스럽게 냉각되어 그것이 다시 멈추기 때문이다.
ἀλλὰ καὶ πιλησάντων ἡμῶν ταῖς χερσὶν ἢ ἐπιδησάντων, ἴσχεται κωλυόμενον ἐκρεῖν.
혹은 우리가 손으로 압박하거나 붕대를 감음으로써 유출이 방지되어 멈춘다.
εἶτ’ ἐν τοῖς στόμασι τῶν διῃρημένων ἀγγείων ἰσχόμενόν τε καὶ φραττόμενον πιλοῦταί τε καὶ πήγνυται, παραπλήσιόν τι πάσχον θρόμβῳ, πλὴν ὅτι θρόμβος μὲν ἀθρόα τοῦ αἵματός ἐστι πῆξις αἰσθητὴ, τὸ δ’ ἐπὶ τῶν ἑλκῶν γιγνόμενον οὐκέτ’ ἀθρόως, ἀλλὰ κατὰ σμικρὰ καὶ πολλὰ πέρατα τῶν διῃρημένων ἀγγείων ἵστησι καὶ παχύνει τὸ αἷμα.
그 후 잘려진 혈관의 구멍들에서 멈추고 막힌 혈액은 압착되어 응고되며, 혈전과 매우 유사한 상태를 겪는다. 다만 혈전은 혈액의 일시적이고 감각 가능한 응고인 반면, 궤양에서 일어나는 것은 일시적이지 않고 잘려진 혈관의 수많은 작은 끝부분들에서 혈액을 정지시키고 끈적하게 만든다는 점을 제외하면 말이다.
ὅταν οὖν ἅμα μὲν τοῦτο παχύτερον, ἅμα δὲ τῶν ἀγγείων τὸ πέρας γένηται στενότερον, ἴσχεται μὲν ἤδη τὸ αἷμα, διεκπίπτουσι δὲ ἰχῶρες.
따라서 혈액이 더 끈적해짐과 동시에 혈관의 끝이 더 좁아질 때, 혈액은 이미 멈추지만 장액은 흘러나간다.
ταῦτα πάντα τεκμήρια μέγιστα τοῦ πληθύνειν ἐν τοῖς φλεγμαίνουσι μορίοις τὸ αἷμα.
이 모든 것들은 염증을 겪는 부위들에서 혈액이 과다하다는 가장 큰 증거들이다.
θερμότερον μὲν οὖν ἐστι τοῦ κατὰ φύσιν ἐν τοῖς οὕτω διακειμένοις, οὐ μὴν τοσοῦτον θερμότερον, ὡς μόνῃ τῇ χύσει τηλικοῦτον ἐργάσασθαι τὸν ὄγκον.
그러므로 그렇게 질환을 겪는 부위들에서는 자연스러운 상태보다 더 뜨겁지만, 단지 확산만으로 그토록 큰 붓기를 만들어낼 만큼 뜨겁지는 않다.
πολλὰ δ’ ἂν εἴη σοι καὶ τὰ τοῦδε τεκμήρια.
그리고 당신에게는 이것에 대한 증거 역시 많을 것이다.
πρῶτον μὲν οἱ διακαέστατοι τῶν πυρετῶν·
첫째로 가장 격렬한 열병들이 그러하다.
ὅσον γὰρ ἐπὶ τούτων ἡ θερμασία σφοδροτέρα τῆς κατὰ τὰ φλεγμαίνοντα μόριά ἐστι, τοσοῦτον τὸν ὄγκον ἐχρῆν εἶναι μείζονα.
왜냐하면 이 열병들에서의 열이 염증을 겪는 부위들의 열보다 격렬한 만큼, 붓기 역시 더 커야만 했을 것이기 때문이다.