§2#1Τίνες οὖν ἑκάστου τῶν εἰρημένων νοσημάτων αἰτίαι τῆς γενέσεως, ἤδη σκοπώμεθα, ἀρχὴν ἀπὸ τοῦ κατὰ θερμασίαν ἄμετρον δυσκράτου νοσήματος ποιησάμενοι.
그러면 언급된 질병들 각각의 발생 원인이 무엇인지, 과도한 열에 의한 나쁜 혼합의 질병에서부터 시작하여 이제 살펴보기로 하자.
φαίνεται δὴ κᾀπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων σωμάτων, ὁπόσα θερμότερα γίγνεται σφῶν αὐτῶν, ἢ ἐκ κινήσεώς τινος αὐξανομένου τοῦ θερμοῦ, ἢ ἐκ σηπεδόνος, ἢ ἐξ ὁμιλίας ἑτέρου θερμοτέρου σώματος, ἢ ἐκ στεγνώσεως, ἢ ἐξ ἐπιτηδείου τροφῆς.
실제로 그들 자신보다 더 뜨거워지는 다른 모든 물체의 경우에서도, 어떤 운동에 의해 열이 증가하거나, 부패에 의하거나, 다른 더 뜨거운 물체와의 접촉에 의하거나, 폐색에 의하거나, 적절한 영양에 의해 그렇게 된다는 것이 분명히 드러난다.
ἐκ μὲν κινήσεως ἐπί τε τῶν γυμναζομένων ὁπωσοῦν καὶ τῶν παρατριβομένων ἀλλήλοις λίθων, ἢ ξύλων, καὶ τῆς ῥιπιζομένης φλογός.
운동에 의해서는, 어떻게든 운동을 하는 사람들과 서로 문질러지는 돌이나 나무, 그리고 부채질을 받는 불꽃에서 그러함이 보인다.
ἐκ σήψεως δὲ τῶν τε ἄλλων ἁπάντων καὶ μάλιστα σπερμάτων, ἢ κόπρου·
부패에 의해서는 다른 모든 것들과 특히 씨앗이나 배설물에서 그러하다.
ἐγὼ γοῦν οἶδα καὶ ἀναφθέντα ποτὲ περιστερῶν ἀποπατήματα διασαπέντα.
나로서는 비둘기 배설물이 완전히 부패하여 언젠가 불이 붙었던 일조차 알고 있다.
καὶ μὲν δὴ καὶ ὡς ἐκ τῆς τῶν θερμοτέρων ὁμιλίας θερμαίνεται τὰ πλησιάζοντα, πρόδηλον παντὶ βαλανείων ἀναμνησθέντι καὶ ἡλίου θερινοῦ καὶ φλογὸς ἁπάσης.
더욱이 더 뜨거운 것과의 접촉에 의해 인접한 것들이 뜨거워진다는 것 역시, 목욕탕과 여름의 태양과 모든 불꽃을 기억하는 모든 이에게 너무나도 명백하다.
οὕτω δὲ καὶ εἰ πῦρ ἀνάψαις χειμῶνος ἐν οἴκῳ μεγάλῳ, στεγνώσας μὲν αὐτοῦ τὰς διαπνοὰς, ἀθροίσαις ἂν ἔνδον τὸ θερμὸν, ἐάσας δὲ ἀνεῷχθαι πανταχόθεν, οὐδὲν ἕξεις πλέον.
마찬가지로 만일 겨울에 넓은 집 안에서 불을 피울 때, 그 환기구들을 막아 둔다면 내부의 열을 모을 수 있겠지만, 사방을 열어 둔다면 아무런 이득도 얻지 못할 것이다.
ἀτὰρ οὖν καὶ τὰ βαλανεῖα καὶ αἱ κάμινοι τὸν αὐτὸν τοῦτον τρόπον ἀθροίζουσι τὸ θερμὸν ἑαυτῶν ἔνδον.
그러므로 목욕탕이나 가마도 이와 같은 방식으로 그 내부에 열을 모은다.
ᾧ δῆλον ὡς καὶ στέγνωσις ποτὲ θερμασίας πλείονος αἰτία.
이로써 폐색 역시 때로는 더 많은 열의 원인이 된다는 것이 명백하다.
δῆλον δὲ καὶ τὸ ἀπὸ τῆς ὕλης, ὡς κάλαμοι μὲν οἱ ξηροὶ ῥᾳδίως ἐξαίρουσιν ἐπὶ μέγιστον τὴν φλόγα, ξύλα δέ γε χλωρὰ, καὶ μάλιστα ἢν πλείω σωρεύσῃς ἐπ’ αὐτὴν, ἄχρι μὲν πολλοῦ βαρύνει τε καὶ οἷον καταπνίγει τὴν φλόγα, τελευτῶντα δὲ αὐξάνει.
또한 명백한 것은 물질에 기인하는 것인데, 마른 갈대는 불꽃을 아주 쉽게 최고조로 끌어올리는 반면, 생나무는 특히 그것 위에 더 많이 쌓아 올릴 경우 오랫동안 불꽃을 짓누르고 마치 질식시키는 듯하다가 결국에는 그것을 증가시킨다.
πῶς οὖν ἐν τῷ τοῦ ζώου σώματι τούτων ἕκαστον ἀποτελεῖται;
그렇다면 동물의 신체 안에서는 이것들 각각이 어떻게 일어나는가?
γυμνασθεὶς μέν τις ἀμετρότερον ἐκοπώθη.
어떤 사람이 과도하게 운동을 하여 피로하게 되었다.
τοῦτο δ’ ἐστὶ θερμασίαν ἔχειν ἄμετρον ἐν τοῖς ἄρθροις τε καὶ τοῖς μυσὶ πλείονα τοῦ κατὰ φύσιν.
이것은 관절과 근육 속에 자연스러운 상태를 넘어서는 과도한 열을 가진다는 것을 의미한다.
ταῦτα γὰρ ἦν καὶ τὰ πρώτως κινούμενα.
이것들이 바로 일차적으로 움직인 부위였기 때문이다.
καὶ εἰ μὲν ἐνταῦθα καταμείνειεν ἡ θέρμη καὶ φθάσειεν λυθῆναι, πρὶν ἐπινείμασθαι σύμπαν τοῦ ζώου τὸ σῶμα, κόπος ἂν οὕτω γε μόνον εἴη τὸ γεγονός·
그리고 만일 열이 그곳에 머물러서 동물의 신체 전체로 퍼지기 전에 사라진다면, 일어난 일은 오직 피로라고만 불릴 것이다.
εἰ δὲ εἰς ἅπαν ἐκταθείη τὸ σῶμα, πυρετὸς ὀνομάζεται τὸ νόσημα, τοῦ παντὸς ζώου θερμότης τις ἄμετρος οὖσα.
그러나 만일 신체 전체로 퍼진다면 그 질병은 발열이라 불리며, 이는 동물 전체의 일종의 과도한 열이다.
οὕτω δὲ καὶ ὁ θυμὸς, ζέσις τις ὢν τοῦ περὶ τὴν καρδίαν θερμοῦ, διὰ κίνησιν ἄμετρον ὅλον ἐπινειμάμενος ἐνίοτε τὸ σῶμα πυρετὸν ἀνῆψε.
마찬가지로 분노 역시 심장 주변 열의 끓어오름인데, 과도한 움직임 때문에 때로 몸 전체로 퍼져 발열을 일으키기도 한다.
καὶ μὲν δὴ καὶ ὅσα σήπεται κατὰ τοῦ ζώου σῶμα, τινὰ μὲν ἐν αὐτοῖς τοῖς μέρεσιν, ἐν οἷς σήπεται, θερμασίαν ἄμετρον ἐργάζεται, καθάπερ ἐρυσιπέλατά τε καὶ ἕρπητες καὶ ἄνθρακες καὶ φλεγμοναὶ καὶ φύγεθλα, τὰ δ’ ὅλον τὸ σῶμα συνεκθερμήναντα πυρετὸν ἤγειρε.
또한 동물의 신체에서 부패하는 모든 것들은, 어떤 것은 부패가 일어나는 바로 그 부위 자체에 과도한 열을 발생시키며(가령 단독, 헤르페스, 탄저, 염증, 선종 등), 다른 것들은 신체 전체를 함께 가열하여 발열을 일으킨다.
καὶ γὰρ οὖν καὶ τὸ τρίτον αἴτιον ἀμέτρου θερμότητος ἔκ τε τούτων ἤδη πρόδηλον, ὅπως ἐπιγίγνεται τοῖς ζώοις, κᾀκ τῶν καλουμένων ἐγκαύσεων.
그러므로 과도한 열의 세 번째 원인이 어떻게 동물들에게 생기는지도 이 사건들과 소위 일사병으로부터 이미 아주 명백하다.
ἐπί τε γὰρ τοῖς βουβῶσι καὶ ταῖς φλεγμοναῖς καὶ τοῖς ἐρυσιπέλασι καὶ πᾶσι τοῖς οὕτω θερμοῖς νοσήμασιν ἀεὶ τὸ ψαῦόν τε καὶ συνεχὲς μόριον αὐτὸ μὲν πρῶτον ἀπολαύει τῆς θερμασίας, ἔπειτα δὲ καὶ τῷ πλησιάζοντι μεταδίδωσι, κᾀκεῖνο αὖθις τῷ μεθ’ ἑαυτὸ, καὶ οὕτως ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐμφύτου θερμασίας ἀφικομένης τῆς δυσκρασίας ὅλον ἐν τάχει τὸ σῶμα μεταλαμβάνει τοῦ τῆς ἀρχῆς παθήματος.
왜냐하면 서혜부 선종, 염증, 단독 및 그와 같이 뜨거운 모든 질병에서 항상 접촉하고 연속해 있는 부위는 언제나 스스로가 먼저 열을 입고, 그 다음에는 이웃한 부위로 그것을 전달하며, 그것은 다시 그 다음 부위로 전달하여, 이와 같이 선천적인 열의 원천에 나쁜 혼합이 도달하면 신체 전체가 신속하게 그 원천의 수고를 나누어 가지기 때문이다.
αἱ δ’ ἐν τοῖς ἡλιουμένοις χωρίοις διατριβαὶ πολυχρόνιοι τῶν μὲν γυμνῶν ὅλον ἐκθερμαίνουσιν ἀμέτρως ἐνίοτε τὸ δέρμα, τῶν δ’ ἠμφιεσμένων μόνην τὴν κεφαλήν.
그리고 햇볕이 내리쬐는 곳에 장시간 머무는 것은 벌거벗은 사람들의 경우에는 때로 피부 전체를 과도하게 뜨겁게 만들고, 옷을 입은 사람들의 경우에는 머리만을 뜨겁게 만든다.
καὶ τοῦτ’ ἔστιν ἡ ἔγκαυσις.
이것이 바로 일사병이다.
εἰ δ’ ἅπαν ἐπινεμηθείη τὸ σῶμα, πυρετὸς ἂν οὕτω γένοιτο.
그리고 만일 몸 전체로 그것이 퍼진다면 이와 같이 발열이 일어날 것이다.
τὸ δὲ τέταρτον γίνος τῆς αἰτίας τῆς ἀναπτούσης ἀμέτρως τὴν ἔμφυτον θερμασίαν ἐπί τε ταῖς ψύξεσι καὶ στύψεσιν ὁρᾶται γιγνόμενον.
그리고 선천적인 열을 과도하게 타오르게 만드는 네 번째 종류의 원인은 냉각과 수렴에서 일어나는 것이 관찰된다.
ῥιγώσας γὰρ τις ἀμέτρως καὶ νηξάμενος ἐν ὕδατι στυπτηριώδει, ἤ τινος τοιαύτης ἑτέρας μετέχοντι δυνάμεως, ἐστέγνωσέ τε καὶ ἐπύκνωσε τὸ δέρμα καὶ τὰς διαπνοὰς ἔνδον καθεῖρξεν.
왜냐하면 어떤 사람이 과도하게 한기를 느끼거나 백반이 들어 있는 물 혹은 그와 같은 다른 효능을 지닌 물에서 수영을 함으로써, 피부를 긴밀하게 하고 피부를 조여서 배기를 내부에 가두었기 때문이다.
αἱ δ’ εἰ τύχοιεν οὖσαι καπνώδεις ἀθροισθεῖσαι, πυρετὸν ἐγέννησαν.
그리고 그것들이 만일 연기와 같은 것들이어서 축적된다면 발열을 일으킨다.
τὸ δὲ δὴ πέμπτον εἶδος τῆς ἀναπτομένης ἀμέτρως θερμότητος ἐδεσμάτων εἰσὶ ποιότητες δριμεῖαι καὶ θερμαὶ, σκορόδων τε καὶ πράσων καὶ κρομμύων καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα.
그리고 과도하게 타오르는 열의 다섯 번째 종류는 음식의 맵고 뜨거운 성질로, 마늘, 부추, 양파 및 그 밖의 모든 이와 같은 것들에 의한 것이다.
καὶ γὰρ οὖν καὶ ἡ τούτων χρῆσις ἀμετροτέρα γιγνομένη πυρετὸν ἤγειρεν ἐνίοτε.
실제로 이것들의 사용이 과도해지면 때로 발열을 일으켰다.
καὶ μὲν δὴ καὶ πομάτων θερμῶν, οἷον οἴνου τε παλαιοῦ καὶ δριμέος προσενεχθέντος πλείονος ἀσθενεῖ σώματι καὶ φαρμάκων δριμέων ἀλεξητηρίων τε καὶ δηλητηρίων, ἐπύρεξαν ἄνθρωποι, τί οὖν δή, φασιν, οὐ διὰ παντὸς ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν εἰρημένων αἰτίων ἀνάπτεται πυρετός;
게다가 오래되고 매운 와인과 같은 뜨거운 음료가 약한 신체에 더 많이 투여되거나, 매운 약물 즉 예방약이나 독약이 투여될 때도 인간들은 발열을 겪었던 것이다. 그렇다면 도대체 왜, 그들은 말하는데, 언급된 각각의 원인에 대해 매번 발열이 일어나지는 않는 것일까?