§4Καίτοι γινώσκω τοὺς περὶ τὸν Ἀρχιγένην καί τινας ἔτι πρότερον ἐν μὲν ταῖς συστολαῖς πληροῦσθαι τὰς ἀρτηρίας οἰομένους, ἐν δὲ ταῖς διαστολαῖς κενοῦσθαι.
하지만 나는 아르키게네스와 그 추종자들, 그리고 그보다 더 이전의 몇몇 이들이 동맥이 수축할 때 채워지고 확장할 때 비워진다고 생각한다는 것을 알고 있다.
πρὸς γὰρ τὴν ἕλξιν ἐπιτηδειοτάτην εἶναι νομίζουσι τὴν συστολὴν, τεκμαιρόμενοι μάλιστα τῷ τε στόματι καὶ ταῖς ῥισὶν κατὰ μὲν τὰς εἰσπνοὰς, ὡς ἐκεῖνοί φασι, συστελλομένοις, κατὰ δὲ τὰς ἐκπνοὰς διαστελλομένοις·
그들은 수축이 끌어당김에 가장 적합하다고 믿고 있으며, 그들의 말에 따르면 흡기 시에는 입과 코가 수축하고 호기 시에는 확장한다는 것을 주된 근거로 삼는다.
ὅπερ ἐπὶ τῶν ἀῤῥώστων μὲν τὴν δύναμιν ὁρᾶται γινόμενον.
그리고 이 현상은 힘이 쇠약해진 병자들의 경우에 일어나는 것이 관찰된다.
οὐδ’ οὖν οὐδ’ ἐπὶ τούτων, κᾂν ἄλλο τι μόριον ᾖ ἐν τοῖς ὑστάτοις καὶ χονδρώδεσι τῶν ῥινῶν.
그러나 그들의 경우에서조차, 코의 가장 끝부분과 연골 부위에 있는 다른 어떤 부위인 경우를 제외하고는 관찰되지 않는다.
ὁρᾶται δέ ποτε κᾀπὶ τῶν δραμόντων ὠκέως ἢ ἄλλως πως συντόνως γυμναζομένων, οὐ μὴν ἐπ’ ἄλλου γε οὐδενὸς, οὔθ’ ὑγιαίνοντος, οὔτε νοσοῦντος.
또한 빠르게 달렸거나 다른 방법으로 격렬하게 운동한 사람들의 경우에도 때때로 관찰되지만, 건강한 사람이든 병든 사람이든 다른 누구에게서도 결코 관찰되지 않는다.
χρὴ δὲ τὴν φυσικὴν κατάστασιν, ἥτις ἂν ᾖ, τοῖς ἀπαραποδίστως τε καὶ ἀκριβῶς ὑγιαίνουσι μᾶλλον ἤπερ τοῖς ἄλλοις φαίνεσθαι.
그러나 자연스러운 상태란 그것이 무엇이든 간에, 다른 사람들보다는 방해 없이 온전히 건강한 사람들에게서 더 잘 나타나야 한다.
ἀλλ’ ἔστω γίνεσθαι πᾶσιν ὁμοίως, καὶ φαινέσθωσαν αἵ τε ῥῖνες καὶ τὰ χείλη συστέλλεσθαι τοῖς εἰσπνέουσι, τίς ἡ ἐκ τούτου πίστις τῷ ζητουμένῳ;
하지만 그것이 모든 사람에게 똑같이 일어난다고 가정하고, 흡입하는 사람들에게서 코와 입술이 수축하는 것처럼 보인다고 치자. 그것이 탐구되고 있는 문제에 대해 무슨 증거가 되겠는가?
οὐ γὰρ δὴ ἀνάλογον φήσουσιν ἔχειν ταῖς ἀρτηρίαις τὰ χείλη καὶ τὰς ῥῖνας.
왜냐하면 그들이 설마 입술과 코가 동맥에 대응한다고 말하지는 않을 것이기 때문이다.
ἀλλὰ τούτοις μὲν ἀνάλογον τὰ πέρατα τῶν ἀρτηριῶν, αὐταῖς δὲ ταῖς ἀρτηρίαις αἱ ἀπὸ τούτων ἐπὶ τὴν καρδίαν οἷον ὁδοὶ τοῦ πνεύματός εἰσιν.
오히려 이것들(입술과 코)에 대응하는 것은 동맥의 끝부분들이며, 동맥 자체에 대응하는 것은 이것들로부터 심장으로 향하는, 이른바 정기의 통로들이다.
εἰ μὲν οὖν ἐκείνας ἔχουσι δεῖξαι συστελλομένας ἐν ταῖς εἰσπνοαῖς, εἴη ἄν τι πλέον αὐτοῖς τοῦ παραδείγματος·
따라서 만약 그들이 그 통로들이 흡기 시에 수축한다는 것을 보여줄 수 있다면, 그들의 비유로부터 무언가 이득을 얻을 수 있을 것이다.
εἰ δὲ πρὸς τῷ μηδὲν ὠφελεῖσθαι ἔτι καὶ καθ’ ἑαυτῶν αὐτὸ ἐφέλκονται, ἐρούντων ἂν ἡμῶν, ὥσπερ ἡ φάρυγξ, καὶ ὁ πνεύμων, καὶ σύμπας ὁ θώραξ ἐν ταῖς εἰσπνοαῖς διαστέλλεται, καὶ τὰς ἀρτηρίας οὕτω χρῆναι διΐστασθαι, καθ’ ὃν ἕλκουσι καιρὸν, οὐ καθ’ ὃν ἐκπέμπουσι τὸ πνεῦμα.
하지만 아무런 도움이 되지 않을 뿐만 아니라 오히려 자신들에게 불리하게 그것을 끌어들이고 있다면, 우리는 다음과 같이 말할 것이다. 즉, 인두와 폐, 그리고 가슴 전체가 흡기 시에 확장하는 것처럼, 동맥 또한 정기를 끌어당기는 때에 넓어져야지, 내보내는 때에 넓어져서는 안 된다고 말이다.
ἀλλὰ καὶ ἡ μετὰ τὴν συστολὴν αὐτῶν ἡσυχία πολλῷ μακροτέρα γινομένη τῆς μετὰ τὴν διαστολὴν, ὥσπερ καὶ ἡ πρὸ τῆς εἰσπνοῆς τῆς μετ’ αὐτὴν, ἐνδείκνυταί τινα καὶ κατὰ τοῦτο ἀναλογίαν εἶναι τοῖς σφυγμοῖς πρὸς τὴν ἀναπνοήν.
나아가, 수축 뒤의 휴식이 확장 뒤의 휴식보다 훨씬 길다는 사실은, 흡기 전의 휴식이 흡기 뒤의 휴식보다 긴 것과 마찬가지로, 이 점에서도 맥박과 호흡 사이에 어떤 유사성이 있음을 보여준다.
οἷον γοῦν τι ἡ εἰσπνοὴ τοῖς ἀναπνευστικοῖς ὀργάνοις, τοιοῦτον ἡ διαστολὴ ταῖς ἀρτηρίαις, καὶ οἷον γοῦν τι ἐκείνοις ἡ ἐκπνοὴ, τοιοῦτον ταῖς ἀρτηρίαις ἡ συστολή.
예컨대 흡기가 호흡 기관들에게 그러한 것과 마찬가지로 확장은 동맥들에게 그러한 것이며, 호기가 그것들에게 그러한 것과 마찬가지로 수축은 동맥들에게 그러한 것이다.
ταύτης δὲ τῆς διπλῆς καὶ συνθέτου τῶν ἀρτηριῶν κινήσεως, ἣν δὴ καὶ σφυγμὸν ὀνομάζομεν, ἐξηγεῖται μὲν ἡ καρδία, καθάπερ καὶ ἡμῖν ἐν ἑτέροις καὶ μυρίοις ἄλλοις πρὸ ἡμῶν ἀποδέδεικται, οὐ μὴν καθ’ ὃν Ἐρασίστρατος ὑπελάμβανεν τρόπον, ἀλλ’ ὡς Ἡρόφιλός τε καὶ Ἱπποκράτης, καὶ σχεδὸν οἱ δοκιμώτατοι πάντες τῶν παλαιῶν ἰατρῶν τε καὶ φιλοσόφων.
그리고 우리가 진정 맥박이라고 부르는 동맥의 이 이중적이고 복합적인 운동은, 우리 자신도 다른 저작들에서 증명했고 우리 이전의 수많은 이들도 증명했듯이 심장이 주도한다. 다만 에라시스트라투스가 가정한 방식이 아니라, 헤로필로스와 히포크라테스, 그리고 고대의 가장 명망 높은 의사들과 철학자들 거의 모두가 생각한 방식에 의해서이다.
ἡ γὰρ ἐν τῷ σώματι τῆς καρδίας δύναμις, ὑφ’ ἧς διαστέλλεται καὶ συστέλλεται, διὰ τῶν χιτώνων ἐπιῤῥέουσα ταῖς ἀρτηρίαις ἁπάσαις, οὕτως αὐτὰς διαστέλλει καὶ συστέλλει, καθάπερ καὶ αὐτὴν τὴν καρδίαν.
왜냐하면 심장 자체를 확장하고 수축시키는 심장 실질 속의 힘이, 막들을 통해 모든 동맥으로 흘러들어 동맥들 역시 심장 자체와 마찬가지로 확장하고 수축시키기 때문이다.
ὡς οὖν ἐκείνη διαστελλομένη μὲν εἰς ἑαυτὴν ἕλκει τὰ πλησιάζοντα τοῖς στόμασιν αὐτῆς, συστελλομένη δὲ ἐκθλίβει, οὕτω καὶ αἱ ἀρτηρίαι διαστελλόμεναι μὲν ἕλκουσι πανταχόθεν, συστελλόμεναι δ’ ἐκθλίβουσι πανταχόσε.
따라서 심장이 확장할 때는 그 구멍들에 인접한 것들을 자신 속으로 끌어당기고 수축할 때는 짜내듯이, 동맥들 또한 확장할 때는 사방으로부터 끌어당기고 수축할 때는 사방으로 짜내어 내보내는 것이다.